Soạn bài Ôn tập cuối học kì 2 SGK Ngữ văn 8 tập 2 Chân trời sáng tạo - siêu ngắn

Đọc 1

Câu 1 (trang 114, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Nối nội dung ở cột A với nội dung tương ứng ở cột B:

A	B
1. Thơ thất ngôn bát cú luật Đường	a. là một bộ phận của văn học trào phúng, dùng tiếng cười để châm biếm, phê phán xã hội hoặc tự phê bình bản thân
2. Thơ thất ngôn tứ tuyệt luận Đường	b. thuộc kiểu văn bản thông tin, trong đó người viết cung cấp các thông tin về một cuốn sách hoặc bộ phim, đồng thời trình bày cảm nhận, đánh giá của người viết nhằm giới thiệu, khuyến khích mọi người đọc cuốn sách hoặc xem bộ phim đó.
3. Truyện lịch sử	c. là thể thơ mỗi bài có bốn câu, mỗi câu có bảy chữ
4. Bài văn giới thiệu một cuốn sách hoặc một bộ phim	d. là loại truyện lấy đề tài lịch sử (lịch sử quốc gia, dân tộc, dòng họ, danh nhân,…) làm nội dung chính.
5. Thơ trào phúng	đ. Là thể thơ mỗi bài có tám câu, mỗi câu có bảy chữ

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức lí thuyết

Lời giải chi tiết:

1 – đ; 2 – c; 3 – d; 4 – b; 5 - a

Đọc 2

Câu 2 (trang 114, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Hoàn thành bảng sau để làm rõ một số đặc điểm của văn bản truyện:

STT	Thuật ngữ	Khái niệm/ đặc điểm
1	Cốt truyện đơn tuyến
2	Cốt truyện đa tuyến
3	Nhân vật chính
4	Chi tiết tiêu biểu

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức lí thuyết

Lời giải chi tiết:

STT	Thuật ngữ	Khái niệm/ đặc điểm
1	Cốt truyện đơn tuyến	Là cốt truyện chỉ có một chuỗi sự kiện đơn giản, gắn với một vài nhân vật chính, tạo thành một tuyến truyện duy nhất
2	Cốt truyện đa tuyến	Là cốt truyện có từ hai chuỗi sự kiện trở lên, gắn với hai hay hơn hai tuyến nhân vật, tạo thành nhiều tuyến truyện đan xen nhau và ít nhiều độc lập với nhau.
3	Nhân vật chính	Là nhân vật quan trọng nhất của truyện, có những hành động, quyết định tác động đến cốt truyện và diễn tiến các sự kiện trong truyện, thể hiện rõ tư tưởng, chủ đề của truyện
4	Chi tiết tiêu biểu	là những chi tiết chọn lọc, có giá trị biểu đạt và thẩm mĩ vượt trội trong truyện, có thể mang lại sự bất ngờ, gây chú ý hoặc sự thích thú, đối với người đọc và góp phần quan trọng trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.

Đọc 3

Câu 3 (trang 115, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Nêu một số đặc điểm của truyện lịch sử.

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức lí thuyết

Lời giải chi tiết:

Đặc điểm của truyện lịch sử
Khái niệm	Truyện lấy đề tài lịch sử làm nội dung chính
Bối cảnh	tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử với một khoảng thời gian cụ thể
Cốt truyện	kết nối nhiều loại sự kiện liên quan đến quá trình hình thành, hưng thịnh, diệt vong của các nhà nước, những biến cố lớn trong đời sống xã hội, của một quốc gia, quan hệ giwuax các quốc gia
Nhân vật	nhân vật chính thường là những nhân vật mà cuộc sống, sự nghiệp của họ có ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử của một dòng tộc, một quốc gia
Ngôn ngữ	mang đậm sắc thái lịch sử

Đọc 4

Câu 4 (trang 115, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Giữa truyện cười và thơ trào phúng có điểm gì tương đồng và khác biệt? Em hãy trả lời dựa vào bảng sau:

	Truyện cười	Thơ trào phúng
Nét tương đồng
Đặc điểm riêng

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức lí thuyết

Lời giải chi tiết:

	Truyện cười	Thơ trào phúng
Nét tương đồng	Tạo ra tiếng cười, mỉa mai, sâu cay
Đặc điểm riêng	Tiếng cười nhằm mỉa mai châm biếm	Tiếng cười thể hiện thái độ của người viết, có khi còn là cười chính bản thân mình.

Tiếng Việt 1

Câu 1 (trang 115, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

Chồng đành rút xuống lần nữa:

- Ừ thôi, tôi nói thật nhé! Qủa tôi nom thấy con rắn dài đúng hai mươi thước không kém một tấc, một phân nào!

Lúc này vợ mới bò lăn ra cười:

- Bề ngang hai mươi thước, bề dài hai mươi thước đúng. Thì ra là con rắn vuông bốn góc à?

(Truyện cười dân gian Việt Nam, Con rắn vuông)

a. Theo em, câu “Thì ra là con rắn vuông bốn góc à?” có phải là câu hỏi tu từ không? Dựa vào đâu em nhận xét như vậy?

b. Cho biết sắc thái nghĩa của các từ “ừ”, “nhé” trong đoạn trích. Trong giao tiếp, em có thể sử dụng các từ này với những đối tượng nào, trong những tình huống nào?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ

Lời giải chi tiết:

a.

- Là câu hỏi tu từ.

- Căn cứ: không nhằm mục đích để hỏi mà thể bộc lộ thái độ, tình cảm, suy nghĩ.

b.

- Sắc thái nghĩa: thể hiện sự đồng ý, chấp nhận.

- Có thể sử dụng các từ này với những người bạn, người nhỏ tuổi hơn, trong những tình huống chấp nhận, đồng ý với một ý nào đó hoặc trong lúc nhờ vả, cầu khiến.

Tiếng Việt 2

Câu 2 (trang 115, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Xác định biện pháp tu từ đảo ngữ trong đoạn thơ sau và nêu tác dụng của biện pháp này:

Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi

Đâu ruồng tre mát thở yên vui

Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn

Đâu những nương khoai ngọt sắn bùi?

(Tố Hữu, Nhớ đồng)

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ đảo ngữ

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ đảo: Đâu gió, Đâu ruồng, Đâu từng, Đâu những

- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt, thể hiện nỗi nhớ da diết của nhà thơ đối với mảnh đất, kỉ niệm trong quá khứ.

Tiếng Việt 3

Câu 3 (trang 116, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Đọc câu sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Nhưng có lẽ là tôi không thể nào bỏ đi cho dù là một hạt xôi nếp đẹp như một hạt ngọc và ngậy thơm làm vỏ dính trên chiếc bánh được.

(Nguyễn Quang Thiều, Tôi khóc những cánh đồng rau khúc)

a. Câu trên thuộc kiểu câu kể, câu hỏi, câu khiến hay câu cảm? Dựa vào đâu em xác định như vậy?

b. Xác định các thành phần biệt lập có trong câu trên.

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về kiểu câu kể, câu hỏi, câu khiến, câu cảm

Lời giải chi tiết:

a. Câu cảm bởi thể hiện cảm xúc trân quý, quý trọng giá trị của hạt xôi nếp

b. Thành phần biệt lập: đẹp như một hạt ngọc và ngậy thơm làm vỏ dính trên chiếc bánh được.

Viết 1

Câu 1 (trang 116, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Điền vào bảng sau thông tin về các kiểu bài viết đã học ở học kì II:

Kiểu bài	Khái niệm	Đặc điểm	Bố cục
Bài văn phân tích một tác phẩm văn học
Văn bản thuyết minh giới thiệu một cuốn sách
Bài văn kể lại một chuyến đi hay một hoạt động xã hội

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng tạo lập văn bản

Lời giải chi tiết:

Kiểu bài	Khái niệm	Đặc điểm	Bố cục
Bài văn phân tích một tác phẩm văn học	Bài văn phân tích một tác phẩm văn học thuộc kiểu bài nghị luận văn học, trong đó người viết dùng lí lẽ, bằng chứng, để làm rõ chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm	• Về nội dung: nêu được chủ đề; nêu và phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong tác phẩm văn học, ví dụ: hình ảnh, từ ngữ, các biện pháp tu từ (đối với văn bản thơ); tình huống, chi tiết tiêu biểu, nhân vật, ngôi kể (đối với văn bản truyện),... • Về hình thức: lập luận chặt chẽ, có bằng chứng tin cậy từ tác phẩm, diễn đạt mạch lạc; sử dụng các phương tiện liên kết hợp lí để giúp người đọc nhận ra mạch lập luận.	đọc nhận ra mạch lập luận. • Bố cục bài viết cần đảm bảo: Mở bài: giới thiệu tác phẩm văn học (tên tác phẩm, tác giả,...), nêu ý kiến khái quát về chủ đề và nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm Thân bài: lần lượt trình bày các luận điểm làm nổi bật chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong tác phẩm. Kết bài: khẳng định lại ý kiến về chủ đề và một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm; nêu suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cả nhân hoặc bài học rút ra từ tác phẩm.
Văn bản thuyết minh giới thiệu một cuốn sách	Văn bản thuyết minh giới thiệu một cuốn sách thuộc kiểu vă bản thông tin, được viết nhằm mục đích chia sẻ những cảm nhận, đánh giá của người viết về cuốn sách, khuyến khích mọi người đọc sách	• Giới thiệu thông tin chính về cuốn sách. • Tóm tắt nội dung cuốn sách. • Nêu nhận xét của người viết về cuốn sách, khuyến khích mọi người đọc sách. • Có thể kết hợp sử dụng phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. • Trình bày thông tin mạch lạc.	Phần 1: nêu một số thông tin về tên sách, tên tác giả; nêu cảm nhận hoặc ấn tượng nổi bật về cuốn sách để thu hút người đọc. Phần 2: tóm tắt ngắn gọn nội dung và trình bày nhận xét của người viết về giá trị của cuốn sách. Trích dẫn một vài chi tiết từ cuốn sách để làm rõ ý kiến. Phần 3: khẳng định giá trị của cuốn sách, khuyến khích/ đề nghị mọi người nên đọc cuốn sách đó (giản tiếp hoặc trực tiếp).
Bài văn kể lại một chuyến đi hay một hoạt động xã hội	Là văn bản kể lại một hoạt động có ích cho xã hội mà bản thân đã tham gia	Tìm ý, lập dàn bài, viết bài - Trình bày lần lượt các sự việc, sự việc này nối tiếp sự việc kia tạo tính logic và có kết thúc - Cần đảm bảo tính trung thực của lời kể. - Kết hợp với yếu tố biểu cả để tăng cảm xúc cho bài viết	Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết • Chọn một hoạt động xã hội mà em cảm thấy thú vị và có ý nghĩa tích cực đổi với cộng đồng để kể lại, ví dụ: – Các hoạt động bảo vệ thiên nhiên, môi trường – Các hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương – Các hoạt động thể hiện tình yêu quê hương, đất nước • Xác định mục đích viết và người đọc (Họ là ai? Họ mong muốn thu nhận được thông tin gì từ bài viết). • Thu thập tư liệu cho bài viết bằng cách: – Nhớ lại những hoạt động xã hội mà bản thân đã tham gia hoặc chứng kiến. – Xem lại những bức ảnh đã chụp trong lẫn tham gia hoạt động xã hội. — Trò chuyện với những người cùng tham gia để nhớ lại những sự việc đã xảy ra. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý Bước 3: Viết Tử đản y đã lập, em viết thành bài văn hoàn chỉnh. Khi viết, em cần lưu ý: • Sử dụng ngôi thứ nhất để kể lại. • Sử dụng những từ ngữ liên kết như: đầu tiên, sau đó, thế rồi, cuối cùng, nhằm thể hiện trình tự của các sự việc. • Kết hợp kể với miêu tả (quang cảnh diễn ra hoạt động; thái độ, hành động của những người tham gia,...) và biểu cảm (bộc lộ cảm xúc của bản thân về hoạt động với những người cùng tham gia) một cách hợp lí trong bài viết. Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm Em hãy đọc lại bài viết của mình từ vai trò người đọc và trả lời các câu hỏi sau: 1. Phần hấp dẫn nhất trong bài viết là phần nào? 2. Bài viết nên điều chỉnh những gì để hoàn thiện hơn?

Viết 2

Câu 2 (trang 116, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Đánh dấu vào ô Đúng, Sai tương ứng với các ý kiến dưới đây và lí giải vì sao:

STT	Ý kiến	Đúng	Sai	Lí giải (nếu sai)
1	Khi viết bài phân tích một tác phẩm văn học, cần phải tách riêng luận điểm về chủ đề và về các đặc sắc nghệ thuật
2	Với bài phân tích một tác phẩm văn học, cần nêu càng nhiều bằng chứng càng tốt
3	Với bài phân tích một tác phẩm văn học, lí lẽ là phần kể lại nội dung của tác phẩm
4	Khi viết bài phân tích một tác phẩm văn học, lí lẽ là những lí giải, đánh giá, phân tích về các bằng chứng trong văn bản, giúp làm sáng tỏ luận điểm
5	Khi viết bài văn kể về một hoạt động xã hội, có thể tùy ý sử dụng ngôi kể
6	Đối với bài văn kể về một chuyến đi hay một hoạt động xã hội, cần kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm để bài văn thêm sinh động, chân thực
7	Có thể kể về một chuyến đi và một hoạt động mà bản thân không trực tiếp tham gia
8	Khi viết bài giới thiệu về một cuốn sách yêu thích, cần tóm tắt nội dung và nêu các thông tin về cuốn sách
9	Trong bài giới thiệu về một cuốn sách, cần trực tiếp khuyến nghị mọi người đọc sách

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức lí thuyết

Lời giải chi tiết:

STT	Ý kiến	Đúng	Sai	Lí giải (nếu sai)
1	Khi viết bài phân tích một tác phẩm văn học, cần phải tách riêng luận điểm về chủ đề và về các đặc sắc nghệ thuật	x
2	Với bài phân tích một tác phẩm văn học, cần nêu càng nhiều bằng chứng càng tốt		x	cần nêu càng nhiều bằng chứng càng tốt phù hợp cho bài nghị luận xã hội.
3	Với bài phân tích một tác phẩm văn học, lí lẽ là phần kể lại nội dung của tác phẩm	x
4	Khi viết bài phân tích một tác phẩm văn học, lí lẽ là những lí giải, đánh giá, phân tích về các bằng chứng trong văn bản, giúp làm sáng tỏ luận điểm	x
5	Khi viết bài văn kể về một hoạt động xã hội, có thể tùy ý sử dụng ngôi kể		x	Sử dụng ngôi kể thứ nhất để kể
6	Đối với bài văn kể về một chuyến đi hay một hoạt động xã hội, cần kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm để bài văn thêm sinh động, chân thực	x
7	Có thể kể về một chuyến đi và một hoạt động mà bản thân không trực tiếp tham gia		x	Nếu không tham gia thì người viết sẽ không có trải nghiệm và những thông tin chuẩn xác.
8	Khi viết bài giới thiệu về một cuốn sách yêu thích, cần tóm tắt nội dung và nêu các thông tin về cuốn sách	x
9	Trong bài giới thiệu về một cuốn sách, cần trực tiếp khuyến nghị mọi người đọc sách	x

Viết 3

Câu 3 (trang 117, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Đối với các kiểu bài viết của học kì II, có thể sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ hỗ trợ như thế nào để bài văn thêm sinh động, hấp dẫn?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức tạo lập văn bản và kĩ năng sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ

Lời giải chi tiết:

- Lựa chọn hình ảnh, số liệu, biểu đồ, sơ đồ, liên quan trực tiếp đến các luận điểm của bài viết.

- Sử dụng đúng thời điểm.

- Đưa ra các chỉ dẫn cần thiết.

- Chú thích cho các hình ảnh, sơ đồ,... trong bài viết rõ ràng

Nói và nghe 1

Câu 1 (trang 117, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Sưu tầm và giới thiệu với các bạn một số phương pháp ghi chép hiệu quả để nghe và tóm tắt nội dung thuyết trình của người khác.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng nghe và ghi chép

Lời giải chi tiết:

Phương pháp ghi chép hiệu quả: sơ đồ tư duy - là phương pháp dùng hình ảnh sinh động, từ ngữ ngắn gọn giúp con người tiếp cận thông tin nhanh hơn, ghi nhớ lâu hơn.

Nói và nghe 2

Câu 2 (trang 117, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Khi trình bày, giới thiệu về một cuốn sách, làm thế nào để bài trình bày được hấp dẫn, sinh động? Em hãy trả lời dựa vào bảng sau:

Cách trình bày	Tác dụng
Cầm theo cuốn sách và giới thiệu	Giúp phần giới thiệu được trực quan, lôi cuốn đối với người nghe.
Mở đầu bài giới thiệu bằng trò chơi liên quan đến cuốn sách	Khơi gợi sự tò mò, tạo hứng thú cho người nghe
…	…

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng trình bày, giới thiệu về một cuốn sách

Lời giải chi tiết:

Cách trình bày	Tác dụng
Cầm theo cuốn sách và giới thiệu	Giúp phần giới thiệu được trực quan, lôi cuốn đối với người nghe.
Mở đầu bài giới thiệu bằng trò chơi liên quan đến cuốn sách	Khơi gợi sự tò mò, tạo hứng thú cho người nghe
Nêu ngắn gọn nội dung của cuốn sách	Tóm tắt nội dung cuốn sách
Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ	Thêm hình ảnh minh họa cho cuốn sách
Giá trị cuốn sách	Phân tích một số khía cạnh về nội dung và nghệ thuật quan trọng của cuốn sách để tạo ấn tượng.

Nói và nghe 3

Câu 3 (trang 117, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Ghi lại các kinh nghiệm của bản thân sau khi thực hiện thảo luận về một vấn đề trong đời sống.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng làm việc nhóm

Lời giải chi tiết:

- Xác định rõ vấn đề cần nghị luận

- Tìm luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng để làm rõ vấn đề.

- Tìm hiểu rõ nguyên nhân, hậu quả, vai trò, giải pháp

- Bàn luận rút ra bài học.