Soạn bài Thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam
Nội dung chính
| Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam" đã giúp em hiểu văn học góp phần mở rộng kiến thức về con người và thế giới xung quanh. Thông qua việc phân tích và làm rõ nghệ thuật kể chuyện, xây dựng nhân vật của Đoàn Giỏi, tác giả Bùi Hồng đã cho người đọc thấy được vốn sống phong phú và hiểu biết sâu sắc của Đoàn Giỏi về thiên nhiên, các loài vật và con người ở vùng Cửu Long sông nước. Đọc tác phẩm của Đoàn Giỏi, người đọc đồng thời được mở mang hiểu biết về thiên nhiên con người nơi đây |
Chuẩn bị 1
Video hướng dẫn giải
Câu 1 (trang 84, SGK Ngữ văn 7 tập 1)
Văn bản viết về vấn đề gì? Nhan đề văn bản thể hiện vấn đề ấy như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản và chú ý nhan đề của văn bản
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Văn bản viết về vấn đề nghị luận về thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam
- Nhan đề đã thể hiện rõ về vấn đề "thiên nhiên" và "con người" truyện Đất rừng phương Nam
Văn bản viết về thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam. Nhan đề văn bản thể hiện được vấn đề nghị luận của văn bản.
Vấn đề: thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam.
Nhan đề: nêu rõ vấn đề trong văn bản.
Chuẩn bị 2
Video hướng dẫn giải
Câu 2 (trang 84, SGK Ngữ văn 7 tập 1)
Mục đích của văn bản là gì?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Mục đích của văn bản là nghị luận về thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam
Mục đích là làm rõ về thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam.
Mục đích: cho thấy đặc điểm của thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam.
Chuẩn bị 3
Video hướng dẫn giải
Câu 3 (trang 84, SGK Ngữ văn 7 tập 1)
Các ý kiến, lí lẽ và bằng chứng phục vụ cho mục đích của văn bản như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Các ý kiến, lí lẽ và bằng chứng phục vụ cho mục đích của văn bản rất rõ ràng và mạch lạc.
- Ý kiến khái quát về truyện Đất rừng phương Nam
- Ý kiến nhỏ 1: Thiên nhiên lộng lẫy, cuồn cuộc, tràn trề sức sống
- Ý kiến nhỏ 2: Con người Nam Bộ với những nét sắc sảo lạ lùng
Các ý kiến, lí lẽ và bằng chứng phục vụ cho mục đích của văn bản rõ ràng, mạch lạc
Các ý kiến, lí lẽ và bằng chứng phục vụ cho mục đích của văn bản: bằng chứng để chứng minh cho lí lẽ; lí lẽ để chứng minh cho ý kiến.
Chuẩn bị 4
Video hướng dẫn giải
Câu 4 (trang 84, SGK Ngữ văn 7 tập 1)
Đọc trước văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam”; tìm hiểu thêm những bài viết về tác phẩm Đất rừng phương Nam (Đoàn Giỏi)
Phương pháp giải:
Tham khảo sách báo, Internet
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Những nét đặc sắc của tiểu thuyết Đất Rừng Phương Nam
Thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ
Bạn có còn nhớ đoạn trích Đất Rừng Phương Nam trong những cuốn sách văn học ngày xưa? Qua ngòi bút của Đoàn Giỏi, thiên nhiên Nam Bộ nhuốm một màu sắc sơ khai nhưng hấp dẫn khó tả. Khu rừng đước cao to với các dòng nước len lỏi đục ngầu, nơi đại ngàn đầy nắng muôn loài muôn vật, xen lẫn trong đó mùi đất ẩm ướt mát lành và những con vật đồ sộ dữ dằn như chẳng thuộc về trần thế.
“Càng đổ gần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện. Trên thì trời xanh dưới thì nước xanh, chung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá. Tiếng rì rào bất tận của những khu rừng xanh bốn mùa, cùng tiếng sóng rì rào từ biển Đông và vịnh Thái Lan ngày đêm không ngớt vọng về trong hơi gió muối -thứ âm thanh đơn điệu triền miên ấy ru ngủ thính giác, càng làm mòn mỏi và đuối dần đi tác dụng phân biệt của thị giác con người trước cái quang cảnh chỉ lặng lẽ một màu xanh đơn điệu.
Tôi đã kịp nhận ra. Rễ cây mốc thếch quấn vào nhau trông như những nùi rắn đang chen nhau lặn xuống nước, đầu khuất dưới nước rồi mà khúc mình còn mắc trên bờ.
Một tiếng tiu… u… ụt nổi lên đột ngột, vang dội cả khu rừng. Con chim ụt to tướng, lông rằn rục, từ trong bóng tối chập chờn lao vèo ngang qua đầu chúng tôi, luồng gió từ đôi cánh rộng quạt ra một mùi tanh, lờm lợm, ngửi thấy phát buồn nôn. Tiếng “u… u… ụt” của con chim đêm kinh tởm vọng rền trên mặt nước như đuổi theo sau lưng chúng tôi, càng làm cho chiếc xuồng như sợi hãi trôi nhanh.”
(Trích Đất Rừng Phương Nam)
Người miền Nam hồn hậu, nhiệt thành
Bức tranh Đất Rừng Phương Nam sẽ thiếu đi cái hồn khi không nhắc tới những con người chân thật, hào sảng. Đó là lão Ba Ngù vui tính nhưng có thể trở nên nghiêm túc bất cứ lúc nào, là cậu bé An tinh ranh, lanh lợi và có óc phán đoán. Là dì Tư béo chất phác, lương thiện, sẵn sàng cưu mang đứa trẻ đi lạc hay gia đình thằng Cò đã ấm áp nhận An làm con nuôi.
Ở đâu cũng có người này người kia. Nhưng con người và dân quân Nam Bộ luôn làm người ta ấm lòng vì tính cách khẳng khái, trái tim yêu nước và nhất quyết trung thành với dân tộc.
Con người và thiên nhiên trong Đất Rừng Phương Nam đã cùng nhau song hành để tạo nên bản anh hùng ca về một dân tộc mạnh mẽ, kiên cường.
(Nguồn: revisach.com)
Những bài viết về tác phẩm Đất rừng phương Nam (Đoàn Giỏi) là: Đất rừng Phương Nam – Bản hòa ca về con người và thiên nhiên Nam Bộ, Đất rừng phương Nam: Câu chuyện nặng ân tình.
Đọc hiểu 1
Video hướng dẫn giải
Câu 1 (trang 84, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Phần 1 nêu khái quát đặc điểm gì của truyện Đất rừng phương Nam?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định nội dung phần 1
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Phần 1 nêu khái quát Đất rừng phương Nam là một truyện có kết cấu chương hồi kiểu truyền thống, không gian, thời gian rạch ròi, nhân vật thiện ác, trắng đen tách bạch.
Phần 1 nêu khái quát đặc điểm về con người và thể loại của truyện Đất rừng phương Nam.
Phần (1) nêu khái quát đặc điểm hình thức của truyện Đất rừng phương Nam.
Đọc hiểu 2
Video hướng dẫn giải
Câu 2 (trang 85, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Mở đầu phần 2, tác giả cho biết nhà văn Đoàn Giỏi có điểm mạnh gì?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định nội dung phần 2
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Mở đầu phần 2, tác giả cho biết nhà văn Đoàn Giỏi có điểm mạnh là kiến thức và vốn sống phong phú, từng viết một loạt sách về các con vật trên rừng, dưới biển
Mở đầu phần 2, tác giả cho biết nhà văn Đoàn Giỏi có điểm mạnh về các thể loại viết về các con vật trên rừng, dưới biển… Không chỉ vậy, những câu chuyện được dựa trên những mẩu chuyện có thật, sinh động xen lẫn những huyền thoại có xuất xứ hẳn hoi.
Điểm mạnh: Từng viết một loạt sách về các con vật.
Đọc hiểu 3
Video hướng dẫn giải
Câu 3 (trang 85, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Những dòng chữ in nghiêng ở đoạn này lấy từ tác phẩm của ai?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định nội dung phần 2 để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Những dòng chữ in nghiêng ở đoạn này lấy từ tác phẩm của Đoàn Giỏi
Những dòng chữ in nghiêng ở đoạn này lấy từ tác phẩm Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi.
Những dòng chữ in nghiêng ở đoạn này (cuối đoạn 2) này lấy từ tác phẩm của Đoàn Giỏi.
Đọc hiểu 4
Video hướng dẫn giải
Câu 4 (trang 85, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Câu mở đầu phần 3 cho biết nội dung chính của phần này là gì?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định nội dung phần 3 để trả lời.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Câu mở đầu phần 3 cho biết nội dung chính của phần này là những con người Nam Bộ trong tác phẩm của Đoàn Giỏi
Câu mở đầu phần 3 cho biết nội dung chính của phần này là nói về con người Nam Bộ trong tác phẩm Đất rừng phương Nam.
Con người Nam Bộ trong tác phẩm của Đoàn Giỏi.
Đọc hiểu 5
Video hướng dẫn giải
Câu 5 (trang 85, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Những nhân vật nào được nhắc tới trong phần 3 này
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, liệt kê các nhân vật được nhắc tới trong phần 3
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Trong phần 3, tác giả nhắc tới các nhân vật: dì Tư Béo, lão Ba Ngù, ông Hai bán rắn, chú Võ Tòng
Những nhân vật được nhắc tới trong phần 3 này là dì Tư Béo, lão Ba Ngù, ông Hai bán rắn, chú Võ Tòng, An, con chó Luốc.
Những nhân vật được nhắc tới: dì Tư Béo, lão Ba Ngù, ông Hai bán rắn, chú Võ Tòng.
Đọc hiểu 6
Video hướng dẫn giải
Câu 6 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Câu nào nêu đánh giá chung về truyện Đất rừng phương Nam?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định câu nêu đánh giá chung
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Câu nêu đánh giá chung về truyện Đất rừng phương Nam là: Có thể nói, Đất rừng phương Nam đã nói được cái tinh túy của hồn đất, hồn người một vùng châu thổ Cửu Long Giang
Câu đánh giá chung về đất rừng phương Nam: Có thể nói, Đất rừng phương Nam đã nói được cái tinh túy của hồn đất, hồn người một vùng châu thổ Cửu Long Giang.
Có thể nói, Đất rừng phương Nam đã nói được cái tinh túy của hồn đất, hồn người một vùng châu thổ Cửu Long Giang.
CH cuối bài 1
Video hướng dẫn giải
Câu 1 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam” bàn luận về vấn đề gì? Nhan đề của văn bản có liên quan như thế nào với vấn đề ấy?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định vấn đề được bàn luận
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam” bàn luận về đặc điểm thiên nhiên và con người được Đoàn Giỏi mô tả trong Đất rừng phương Nam. Nhan đề của văn bản đã khái quát được vấn đề bàn luận.
- Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam” bàn luận về con người và thiên nhiên cảnh vật trong truyện Đất rừng phương Nam.
- Nhan đề của văn bản thể hiện trực tiếp vấn đề mà tác phẩm bàn luận.
Văn bản viết về thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương Nam.
Nhan đề văn bản thể hiện được vấn đề nghị luận của văn bản.
CH cuối bài 2
Video hướng dẫn giải
Câu 2 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Hãy dẫn ra một số ví dụ về lí lẽ và các bằng chứng được tác giả nêu lên trong bài viết. Tham khảo mẫu sau:
|
Lí lẽ |
Bằng chứng (dẫn chứng) |
|
Trong Đất rừng phương Nam, ông chỉ sử dụng một phần rất nhỏ vốn sống phong phú đó mà đã làm người đọc đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. |
ba ba to bằng cái nia, kì đà lớn hơn chiếc thuyền tam bản, cá sấu phải 12 trai tráng lực lưỡng mới khiêng nổi. |
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, tìm kiếm lí lẽ và dẫn chứng
Lời giải chi tiết:
|
Lí lẽ |
Bằng chứng (dẫn chứng) |
|
Trong Đất rừng phương Nam, ông chỉ sử dụng một phần rất nhỏ vốn sống phong phú đó mà đã làm người đọc đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. |
ba ba to bằng cái nia, kì đà lớn hơn chiếc thuyền tam bản, cá sấu phải 12 trai tráng lực lưỡng mới khiêng nổi. |
|
Đó là cảm giác ngây ngất trước vẻ đẹp rừng U Minh dưới ánh Mặt Trời vàng óng. |
Những thân cây tràm vỏ trắng…xanh thẳm không cùng. |
|
Và nỗi rợn ngợp trước dòng sông Năm Căn |
Nước ầm ầm đổ ra biển…như hai dãy trường thành vô tận… |
|
Ông không nhiều lời, đôi khi chỉ vài ba nét |
Những lời nói ngọt nhạt,…lão Ba Ngù. |
|
Lí lẽ |
Bằng chứng |
|
Người đọc không chỉ ngạc nhiên mà còn thấm đẫm cảm xúc, bởi Đoàn Giỏi là một nhà thơ, một “thi sĩ của đất rừng phương Nam” |
Đó là cảm giác ngây ngất trước vẻ đẹp rừng U Minh dưới ánh Mặt Trời vàng óng… dãy trường thành vô tận. |
|
Ông không nhiều lời, đôi khi chỉ vài ba nét |
Những lời nói ngọt nhạt, cái túi tiền thâm đen, căng phồng, bóng mỡ của dì Tư Béo, cái áo vắt vai và những câu đối thoại ngật ngưỡng, hài hước, dở tỉnh, dở say của lão Ba Ngủ. |
|
Tôi muốn nói kĩ hơn hai nhân vật được ông khắc họa kĩ lưỡng nhất: ông Hai bán rắn và chú Võ Tòng. |
- Hai người đều không có đất, quanh năm ở đợ làm thuê cho địa chủ. |
|
Lí lẽ |
Dẫn chứng |
|
Trong Đất rừng phương Nam, ông chỉ sử dụng một phần rất nhỏ vốn sống phong phú đó mà đã làm người đọc đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác: |
ba ba to bằng cái nia, kì đà lớn hơn chiếc thuyền tam bản, cá sấu phải 12 trai tráng lực lưỡng mới khiêng nổi. |
|
Đó là cảm giác ngây ngất trước vẻ đẹp rừng U Minh dưới ánh Mặt Trời vàng óng: |
Những thân cây tràm vỏ trắng… xanh thẳm không cùng |
|
Và nỗi ngợp trước dòng sông Năm Căn: |
nước ầm ầm… trường thành vô tận. |
|
Ông không nhiều lời, đôi khi chỉ vài ba nét: |
những lời nói… Ba Ngù. |
CH cuối bài 3
Video hướng dẫn giải
Câu 3 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Trong phần 3, tác giả đã so sánh hai nhân vật: ông Hai bán rắn và chú Võ Tòng. Dựa vào bài viết, em hãy chỉ ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa hai nhân vật này
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định điểm giống và khác nhau
Lời giải chi tiết:
Cách 1
* Giống nhau:
- Đều không có đất, quanh năm làm thuê cho địa chủ.
- Bị bọn địa chủ cướp công, cướp người yêu, cướp vợ.
- Đánh trả lũ địa chủ và bị tù.
* Khác nhau:
- Ông Hai bán rắn:
+ Trốn tù, đón vợ rồi bỏ vào rừng U Minh.
+ Gương mặt khoáng đạt, dễ mến, làn da mặt như người trẻ.
+ Phong thái phóng khoáng, tự tin, tự do và từng trải.
- Võ Tòng:
+ Gây án, tự đến nhà việc nộp mình.
+ Mãn hạn trở về, con chết, vợ thành vợ nhỏ của chủ đất.
+ Không trả thù, vào rừng săn thú.
* Giống nhau
- Cả hai đều không có đất, quanh năm ở đợ làm thuê cho địa chủ
- Bị cướp công, cướp người yêu, cướp vợ
- Họ đánh trả và bị tù
* Khác nhau
|
Ông Hai bán rắn |
Chú Võ Tòng |
|
- đón vợ và bỏ vào rừng U Minh sống |
- chú Võ Tòng gây án, chú tự đến nhà việc nộp mình |
|
- Một thuyền nhỏ, hai vợ chồng, thằng con trai và con chó Luốc lang thang kiếm sống bằng đủ thứ nghề |
- Mãn hạn tù trở về, con chết, vợ trở thành vợ nhỏ chủ đất. - Võ Tòng vào rừng làm nghề săn bẫy thú. |
|
- Gương mặt ông khoáng đạt, dễ mến, da mặt như người trẻ, chỉ ở đoi khóe mắt và trên vầng trán cao là xó xếp mấy đường nhăn |
- Không ai biết chú tên gì, là người ở đâu. Võ Tòng là tên mọi người gọi chú từ một sự tích trong truyện Tàu. |
- Giống nhau: Không có đất, quanh năm ở đợ làm thuê cho địa chủ; bị chúng cướp công, cướp người yêu, cướp vợ; họ đánh trả và bị tù.
- Khác nhau:
- Ông bán rắn: Trốn tù, đón vợ và bỏ vào rừng U Minh; Một con người tự tin, phóng khoáng
- Võ Tòng: Tự đến nộp mình, mãn hạn trở về con chết, vợ trở thành vợ nhỏ chủ đất, không trả thù và bỏ vào rừng là nghề săn bẫy thú.
CH cuối bài 4
Video hướng dẫn giải
Câu 4 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Theo em, mục đích chính của văn bản nghị luận trên là gì? Nội dung của các phần trong văn bản đã làm rõ được mục đích ấy như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, xác định mục đích chính
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Mục đích chính của văn bản là làm rõ đẹp của thiên nhiên và con người trong tác phẩm Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi.
Nội dung các phần đã liên kết, làm rõ cho ý kiến trên, giúp tác giả thực hiện được mục đích nghị luận
- Mục đích chính của văn bản nghị luận trên là bàn luận về thiên nhiên và con người trong tác phẩm Đất rừng phương Nam, từ đó làm nổi bật nên tài hoa của Đoàn Giỏi qua tác phẩm.
- Nội dung của các phần trong văn bản đã làm rõ mục đích ấy:
+ Phần 1: Nhìn nhận chung của tác giả về tác phẩm và thể loại
+ Phần 2: Cách miêu tả thiên nhiên cảnh vật trong tác phẩm
+ Phần 3: Con người Nam Bộ hiện lên trong tác phẩm.
- Mục đích: Làm rõ vẻ đẹp về thiên nhiên và con người trong Đất rừng phương Nam.
- Phần 1: Khái quát chung; Phần 2: Vẻ đẹp thiên nhiên; Phần 3: Vẻ đẹp con người. Các phần có sự liên kết chặt chẽ, thống nhất về nội dung.
CH cuối bài 5
Video hướng dẫn giải
Câu 5 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Văn bản nghị luận này giúp em hiểu thêm được điều gì về đoạn trích Người đàn ông cô độc giữa rừng đã học ở Bài 1?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, nhớ lại văn bản trong bài 2 để trả lời
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Văn bản nghị luận này giúp em hiểu thêm về nghệ thuật viết truyện đặc sắc cũng như nét hay, nét đẹp của đoạn trích Người đàn ông cô độc giữa rừng đã học ở bài 1
Văn bản nghị luận này giúp em hiểu thêm về cách thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên và con người trong tác phẩm. Đồng thời, nó giúp em hiểu hơn về nhân vật Võ Tòng – một con người bất hạnh nhưng luôn tìm cách vượt qua, vươn lên khỏi số phận bất hạnh của chính mình và hy sinh như một chiến sĩ.
Văn bản giúp em hiểu thêm về nhân vật Võ Tòng, cũng như giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản Người đàn ông cô độc giữa rừng (trích truyện Đất rừng phương Nam).
CH cuối bài 6
Video hướng dẫn giải
Câu 6 (trang 87, SGK Ngữ Văn 7, tập 1):
Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam" đã giúp em hiểu văn học góp phần mở rộng kiến thức về con người và thế giới xung quanh như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc văn bản, nêu ý kiến của em
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam" đã giúp em hiểu văn học góp phần mở rộng kiến thức về con người và thế giới xung quanh. Thông qua việc phân tích và làm rõ nghệ thuật kể chuyện, xây dựng nhân vật của Đoàn Giỏi, tác giả Bùi Hồng đã cho người đọc thấy được vốn sống phong phú và hiểu biết sâu sắc của Đoàn Giỏi về thiên nhiên, các loài vật và con người ở vùng Cửu Long sông nước. Đọc tác phẩm của Đoàn Giỏi, người đọc đồng thời được mở mang hiểu biết về thiên nhiên con người nơi đây
Văn bản Thiên nhiên và con người trong truyện “Đất rừng phương Nam” đã giúp em hiểu văn học góp phần mở rộng kiến thức về con người và thế giới xung quanh bởi qua lăng kính của các nhà văn, con người, thiên nhiên cảnh vật hiện lên một cách sinh động. Chỉ với vài nét chấm phá cơ bản, tác giả có thể thể hiện hết những loại người trong xã hội lúc đó vào tác phẩm, giúp chúng ta hiểu thêm về xã hội tại thời điểm đó. Cùng với đó là thiên nhiên được tái hiện một cách hùng vĩ, đẹp đẽ giúp người đọc có thể tự tưởng tượng ra khung cảnh rừng núi chỉ bằng câu từ trên giấy.
Tác giả có vốn hiểu biết phong phú, sâu rộng của Đoàn Giỏi về thiên nhiên và con người phương Nam. Từ đó, ông vận dụng để sáng tác nên tác phẩm Đất rừng phương Nam.