Soạn bài Thực hành tiếng Việt: Tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Câu 1
Trả lời Câu hỏi 1 trang 78 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Tìm trong văn học Việt Nam thời trung đại một số trường hợp mượn ý tưởng hoặc mượn nguyên câu chữ từ một tác phẩm
Phương pháp giải:
Vận dụng tri thức Ngữ văn để thực hiện yêu cầu đề bài.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Mượn ý tưởng:
+ "Truyền kỳ mạn lục" của Nguyễn Dữ mượn ý tưởng từ nhiều tác phẩm khác nhau, bao gồm cả truyện dân gian và tác phẩm văn học Trung Quốc.
+ "Chinh phụ ngâm" của Đặng Trần Côn được cho là mượn ý tưởng từ tác phẩm "Hậu hán thư" của Trung Quốc, kể về người vợ tiễn chồng ra trận và nỗi nhớ nhung, mong ngóng của người vợ khi chồng đi xa.
+ "Bình Ngô đại cáo" của Nguyễn Trãi được cho là chịu ảnh hưởng từ nhiều tác phẩm văn học Trung Quốc, bao gồm cả "Sử ký" của Tư Mã Thiên và "Tam quốc chí" của La Quán Trung.
- Mượn nguyên câu chữ:
+ "Hịch tướng sĩ" của Trần Quốc Tuấn mượn nguyên câu chữ từ "Binh thư yếu lược" của Tôn Tử.
+ "Cáo thịnh thế" của Nguyễn Trãi mượn nguyên câu chữ từ "Minh tâm bồ tát đại giáo kinh" của Trung Quốc.
Trong văn học Việt Nam thời trung đại, một số tác phẩm mượn ý tưởng hoặc nguyên câu chữ từ tác phẩm khác như:
- "Hịch tướng sĩ" của Trần Hưng Đạo sử dụng nhiều điển tích và thành ngữ từ văn học Trung Quốc như: "dân chúng bốn cõi," "phá cường địch, phục cường lưu," "nếu biết tuân theo mệnh lệnh," và "quyết không đội trời chung."
- "Chinh phụ ngâm khúc" của Đặng Trần Côn mượn nguyên câu chữ từ nhiều bài thơ Đường như:
+ "Đăng Lạc Dương thành" của Vương Duy: "Hôm qua tiễn biệt Trường An, hôm nay đã đến Lạc Dương."
+ "Tống biệt" của Vương Duy: "Quân tẩu tây tòng quân, tống quân mạc tái sầu."
Câu 2
Trả lời Câu hỏi 2 trang 78 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Đọc đoạn văn dưới đây và xác định các dấu hiệu cho thấy người viết có ý thức tuân thủ quy định về trích dẫn.
“Đánh giá về nhà văn Nguyễn Tuân, nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh viết “ ông không hoàn toàn thoát li thực tại, nhưng nhìn thực tại ông chỉ thấy vẻ đẹp, chất thơ thuộc về những cái của ngày xưa còn vương sót lại […] Hồi ấy, đối với những cái hiện tại ông thường chỉ dành cho những lời khinh bạc. Nhưng đối với những cái của ngày xưa, giọng văn của ông bao giờ cũng đôn hậu”.
Phương pháp giải:
Đọc kĩ một số quy định liên quan đến vấn đề tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Lời giải chi tiết:
- Đoạn văn trích dẫn ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh về nhà văn Nguyễn Tuân, thể hiện rõ ý thức tuân thủ quy định về trích dẫn của người viết:
+ Sử dụng dấu ngoặc kép: Người viết sử dụng dấu ngoặc kép để bao bọc phần trích dẫn trực tiếp từ tác phẩm của Nguyễn Đăng Mạnh. Đây là quy tắc cơ bản trong viết học thuật nhằm phân biệt giữa lời văn của tác giả và lời văn trích dẫn từ nguồn khác.
+ Ghi chú nguồn trích dẫn: Người viết ghi rõ nguồn gốc của phần trích dẫn, bao gồm tên tác giả, tên tác phẩm và số trang. Điều này giúp người đọc dễ dàng tìm kiếm tài liệu gốc và kiểm tra độ chính xác của thông tin.
+ Ghi nguồn ý tưởng: Người viết ghi rõ ý kiến được trích dẫn thuộc về tác giả Nguyễn Đăng Mạnh, thể hiện sự tôn trọng và ghi nhận đóng góp của tác giả gốc. Đây là yếu tố quan trọng để tránh đạo văn và đảm bảo tính chính xác cho thông tin.
+ Kết hợp trích dẫn hiệu quả: Người viết sử dụng trích dẫn một cách mượt mà, kết hợp nhuần nhuyễn với nội dung bài viết, nhằm củng cố luận điểm về phong cách văn chương của Nguyễn Tuân.
- Sử dụng dấu ngoặc kép: “Ông không hoàn toàn thoát li thực tại, nhưng nhìn thực tại ông chỉ thấy vẻ đẹp, chất thơ thuộc về những cái của ngày xưa còn vương sót lại”.
- Ghi rõ nguồn bài làm.
- Sử dụng trích dẫn để làm rõ ý kiến: lấy nhận xét của Nguyễn Đăng Mạnh về Nguyễn Tuân.
Câu 3
Trả lời Câu hỏi 3 trang 79 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Hãy viết lại các đoạn văn dùng cách dẫn trực tiếp dưới đây thành đoạn văn dùng cách dẫn gián tiếp, mang tính chất tóm lược.
a. Trong “yêu và đồng cảm” của Phong Tử Khải có đoạn viết “ Nói cách khác, con người ta vốn là nghệ thuật, vốn giàu lòng đồng cảm. Chỉ vì lớn lên bị cách nghĩ của người đời dồn ép, nên tấm lòng ấy mới bị cản trở hoặc hao mòn. Chỉ có kẻ thông minh mới không khuất phục, dù bên ngoài chịu đủ thứ áp lực thì bên trong vẫn giữ được lòng đồng cảm đáng quý nọ. Những người ấy chính là nghệ sĩ” (Phong Từ Khải, Yêu và đồng cảm, in trong Ngữ văn 10, tập một, NXB giáo dục Việt Nam, Hà nội, 2022, tr.88)
b. A.Anh-xtanh quan niệm: “Chỉ cá thể đơn lẻ mới có thể tư duy và qua đó tạo ra những giá trị mới cho xã hội, vâng thậm chí để ra những quy phạm đạo đức mới để đời sống cộng đồng hướng theo. Nếu không có những cá thể sáng tạo, suy nghĩ và phán xét độc lập, thì sự phát triển lên cao của xã hội là khó tưởng tượng : cũng như vậy, một cá thể đơn lễ không thể phát triển nếu thiếu mảnh đất dinh dưỡng của cộng đồng”
Phương pháp giải:
Đọc kĩ một số quy định liên quan đến vấn đề tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Lời giải chi tiết:
-Tóm tắt đoạn văn dùng cách dẫn gián tiếp:
a. Trong "Yêu và đồng cảm" của Phong Tử Khải, tác giả cho rằng con người bẩm sinh vốn có lòng đồng cảm và khả năng nghệ thuật. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của xã hội, lòng đồng cảm và khả năng nghệ thuật ấy có thể bị che lấp hoặc suy giảm. Chỉ những người thông minh, có bản lĩnh mới có thể giữ gìn được lòng đồng cảm và khả năng nghệ thuật, trở thành những nghệ sĩ đích thực.
b. A.Anh-xtanh tin rằng cá thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Cá thể có khả năng tư duy độc lập, sáng tạo ra những giá trị mới và đặt ra những quy tắc đạo đức cho cộng đồng. Ngược lại, sự phát triển của cá thể cũng phụ thuộc vào cộng đồng, nơi cung cấp môi trường nuôi dưỡng và phát huy tiềm năng của họ.
a. Trong tác phẩm "Yêu và đồng cảm," Phong Tử Khải cho rằng con người vốn giàu lòng đồng cảm, nhưng áp lực xã hội có thể làm cản trở hoặc hao mòn phẩm chất này. Chỉ những người thông minh, giữ được sự độc lập trong suy nghĩ mới có thể bảo tồn lòng đồng cảm, và những người như vậy chính là nghệ sĩ.
b. Theo A. Einstein, chỉ những cá nhân có khả năng tư duy độc lập mới tạo ra giá trị mới cho xã hội và đề ra những quy phạm đạo đức mới để cộng đồng hướng theo. Nếu thiếu đi những cá nhân sáng tạo, suy nghĩ và phán xét độc lập, xã hội khó có thể tiến bộ. Tuy nhiên, cá nhân cũng không thể phát triển nếu thiếu sự hỗ trợ từ cộng đồng
Câu 4
Trả lời Câu hỏi 4 trang 79 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Nêu quan điểm của bạn về vấn đề đạo văn. Tự nhận xét về việc bản thân sử dụng ý của người khác khi thực hiện các bài viết trong quá trình học tập.
Phương pháp giải:
Vận dụng tri thức cá nhân để thực hiện yêu cầu đề bài.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Tác hại của đạo văn:
+ Gây mất uy tín cho bản thân: Người đạo văn sẽ đánh mất uy tín trong mắt thầy cô, bạn bè và đồng nghiệp.
+ Gây ảnh hưởng đến kết quả học tập: Đạo văn có thể dẫn đến việc bị kỷ luật, thậm chí bị đuổi học.
+ Gây ảnh hưởng đến sự phát triển của bản thân: Đạo văn khiến người ta lười suy nghĩ, sáng tạo, và không thể phát triển tư duy độc lập.
- Khi học tập và viết bài, tôi luôn cố gắng trích dẫn đầy đủ nguồn tham khảo để đảm bảo trung thực và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ
Đạo văn là hành vi sử dụng ý tưởng hoặc văn bản của người khác mà không trích dẫn nguồn, vi phạm đạo đức và ảnh hưởng xấu đến uy tín cá nhân và tổ chức. Tôi hoàn toàn phản đối đạo văn vì nó thiếu trung thực và không tôn trọng công sức người khác. Khi học tập và viết bài, tôi luôn cố gắng trích dẫn đầy đủ nguồn tham khảo để đảm bảo trung thực và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Sử dụng ý tưởng của người khác một cách đúng đắn không chỉ tránh được đạo văn mà còn phát triển kỹ năng nghiên cứu và phân tích của bản thân.