Soạn bài Tôi có một ước mơ
Video hướng dẫn giải
Trước khi đọc 1
Câu 1 (trang 79, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Trong lịch sử của dân tộc, có những trường hợp một văn kiện chính trị lại trở thành một áng văn chương có sức lay động lớn. Bạn hãy kể tên một vài tác phẩm như vậy.
Phương pháp giải:
Dựa vào hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
Có thể kể đế như Bình Ngô đại cáo, Hịch tướng sĩ, Chiếu dời đô, Cầu hiền chiếu…
Trước khi đọc 2
Câu 2 (trang 79, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Nhiều nhân vật lịch sử đã thể hiện niềm ước mơ về hạnh phúc cho nhân dân, bình yên cho đất nước trong những câu thơ, câu văn hoặc những lời phát biểu đầy tâm huyết. Bạn hãy nêu một ví dụ cụ thể để chứng minh ý kiến trên.
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức của bản thân để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi là bài cáo nhằm bố cáo tới toàn thiên hạ rằng cuộc kháng chiến chống Minh của nhân dân ta hoàn toàn thắng lợi, từ nay nước ta chấm dứt chiến tranh, bước vào thời kỳ xây dựng đất nước, hứa hẹn sẽ đem đến một cuộc sống ấm no cho nhân dân.
Trong khi đọc 1
Câu 1 (trang 80, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Xác định mục đích hướng tới của tác giả ở bài diễn văn này.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn mở đầu của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Mục đích hướng tới của tác giả ở bài diễn văn này là lan tỏa sự nhận thức về tầm quan trọng của tự do đến mọi người.
Trong khi đọc 2
Câu 2 (trang 80, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Ý nghĩa của việc dẫn ra văn kiện lịch sử nổi tiếng của nước Mỹ là gì?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 2 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Đây là một minh chứng, bằng chứng sống về sự giải phóng nô lệ đã xảy ra cách đây một thế kỷ, nó đánh dấu kỷ nguyên được giải phóng của người da đen, họ đã được công nhận quyền bình đẳng cách đây hàng trăm năm nhưng sự thật thì ngược lại.
Trong khi đọc 3
Câu 3 (trang 80, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Theo dõi cách tác giả nói về thời điểm cần thiết để đòi công lí.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 4 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Ông nhấn mạnh “Ngay Bây Giờ” quyền công lí ấy cần phải được thực hiện bằng hành động cụ thể, phải thấy được kết quả thực tế.
Trong khi đọc 4
Câu 4 (trang 81, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Chú ý quan điểm đấu tranh của tác giả.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 5 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Quan điểm: Đó phải là một cuộc đấu tranh chính trị xuất phát từ lòng tự trọng thanh cao, tránh để những thù hận và sự thỏa mãn cá nhân chiếm lấy tâm hồn mà biến cuộc đấu tranh trở thành bạo lực, đem đến đau thương, mất mát.
Trong khi đọc 5
Câu 5 (trang 81, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Qua cách diễn đạt và đưa ra bằng chứng, tác giả đã thể hiện thái độ và tình cảm của mình như thế nào?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 8 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Tác giả đã thể hiện niềm khát khao, cháy bỏng được tự do, được bình đẳng với người da trắng của mình.
Trong khi đọc 6
Câu 6 (trang 82, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Chú ý ngôn ngữ và giọng điệu của tác giả khi thể hiện niềm tin và ước mơ.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 9 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Ngôn ngữ và giọng điệu của tác giả được đẩy lên cao trào bằng hàng loạt những lý lẽ thực tế tái hiện thực cảnh của người da đen hiện tại. Tác giả muốn đẩy lùi “bóng ma” đó bên trong con người họ bằng những lí lẽ đanh thép, bằng chứng xác thực và khát khao cháy bỏng của mình qua câu “Tôi có một ước mơ”.
Trong khi đọc 7
Câu 7 (trang 82, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Biện pháp tu từ nào được tác giả sử dụng nhằm tác động mạnh đến người đọc, người nghe?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn 10, 11, 12 của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Biện pháp tu từ được tác giả sử dụng là biện pháp điệp cấu trúc “Tôi mơ rằng…” và đằng sau đó chính là những tưởng tượng của tác giả về một thế giới khi mà công lý và sự tự do đã được thi hành, con người chung sống bình đẳng, hạnh phúc.
Trong khi đọc 8
Câu 8 (trang 83, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Bạn có ấn tượng, cảm xúc gì về đoạn kết?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn cuối của tác phẩm và đưa ra đánh giá.
Lời giải chi tiết:
Đoạn kết như tổng kết lại kết quả của quá trình đấu tranh đòi tự do. Tác giả như đang ăn mừng cùng toàn thể người dân da đen qua từng lời văn, câu hát về sự tự do, bình đẳng. Nó thể hiện niềm vui sướng, hạnh phúc tột độ của con người khi được giải phóng khỏi xiềng xích nô lệ đeo bám biết bao thế kỷ.
Sau khi đọc 1
Câu 1 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Vấn đề trọng tâm được đề cập ở văn bản Tôi có một ước mơ là gì?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ tác phẩm, chú ý đến mục đích của bài viết.
Lời giải chi tiết:
Vấn đề trọng tâm được đề cập trong văn bản Tôi có một ước mơ là niềm khao khát có được sự tự do, bình đẳng của người da đen với người da trắng
Sau khi đọc 2
Câu 2 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Chỉ ra các luận điểm được tác giả triển khai trong văn bản.
Phương pháp giải:
Đọc kỹ tác phẩm để trả lời câu hỏi này
Lời giải chi tiết:
Các luận điểm:
- Lý do cho sự hiện diện của bài diễn văn ngày hôm nay.
- Quan điểm của tác giả về việc thực hiện quyền tự do, bình đẳng cho người da màu.
- Khẳng định quan điểm đấu tranh của mình
- Khát khao cháy bỏng mong muốn được tự do, bình đẳng của tác giả
- Tiếng hát trong niềm vui chiến thắng
Sau khi đọc 3
Câu 3 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Phân tích cách tác giả dùng lí lẽ và bằng chứng để trình bày quan điểm của mình nhằm thuyết phục người nghe, người đọc.
Phương pháp giải:
Đọc tác phẩm, chú ý vào những dẫn chứng, lý lẽ được nêu ra trong bài.
Lời giải chi tiết:
- Bằng chứng: ông đưa ra bản “Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ” đã được ký kết cách đây một thế kỷ.
- Lý lẽ:
+ Nhưng một trăm năm sau, người da đen vẫn chưa được tự do.
+ … người da đen vẫn phải sống cô đơn trên hòn đảo nghèo đói giữa một đại dương mênh mông thịnh vượng về vật chất.
+ người da đen vẫn gầy mòn trong những ngóc ngách của xã hội Mỹ…
+ … nhắc nhở nước Mỹ về tính cấp bách của thời khắc Ngay Bây Giờ.
+ Đây là lúc chân thật hóa những lời hứa dân chủ.
+ Đây là lúc chúng ta giải thoát khỏi bóng đêm và cái thung lũng hoang tàn của sự phân biệt chủng tộc…
+ Tôi mơ rằng… con cháu của những người nô lệ và chủ nô có thể ngồi bên nhau quanh chiếc bàn của tình huynh đệ
+ Tôi mơ rằng một ngày kia, dù bang Mit-xi-xi-pi ngột ngạt bởi cái nóng của sự bất công và đàn áp cũng sẽ biến thành ốc đảo của tự do và công lí.
+ Tôi mơ rằng sẽ có một ngày bốn đứa con nhỏ của mình được sống trong một quốc gia, nơi chúng không bị đánh giá bởi màu da mà bởi phẩm cách của chúng.
+ Từ bất cứ triền núi nào, hãy để tự do ngân vang!
+ Và khi điều đó xảy ra, khi chúng ta chịu để cho tự do ngân vang, từ mọi ngôi làng và thôn xóm… chúng ta đã được tự do!”
Sau khi đọc 4
Câu 4 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Trong đoạn kết của văn bản, tác giả đã bộc lộ ước mơ gì? Hình ảnh “tự do ngân vang từ những đỉnh đồi, […] ngọn núi" có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện ý tưởng và cảm xúc của tác giả?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ đoạn kết của tác phẩm.
Lời giải chi tiết:
Trong đoạn kết của văn bản, tác giả đã bộc lộ ước mơ về sự thành công của cuộc đấu tranh, người da màu được giải phóng, tự do và bình đẳng với những dân tộc khác.
Hình ảnh ”tự do ngân vang từ những đỉnh đồi, […] ngọn núi" thể hiện quyền tự do, bình đẳng ấy của người da màu đã được nhân rộng theo chiều không gian địa lý. Từ đó thể hiện niềm tự hào, vui sướng của tác giả.
Sau khi đọc 5
Câu 5 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Hãy chỉ ra và phân tích hiệu quả của các biện pháp tu từ (điệp ngữ, ẩn dụ,.) đã được tác giả sử dụng.
Phương pháp giải:
Chú ý vào những biện pháp tu từ được tác giả sử dụng.
Lời giải chi tiết:
- Biện pháp tu từ được tác giả sử dụng là biện pháp điệp cấu trúc “Tôi mơ rằng…”, điệp từ “Tôi có một ước mơ”.
→ Thể hiện một niềm khát khao cháy bỏng, ước muốn tột cùng của tác giả về sự tự do, bình đẳng cho người da màu.
- Biện pháp tu từ ẩn dụ: “Đây là lúc chúng ta thoát khỏi bóng đêm và cái thung lũng hoang tàn…”, “mang đất nước ra khỏi vùng cát lún của sự bất công…”, “mùa hè ngột ngạt của người da đen”, “khi có làn gió thu của tự do và bình đẳng mát mẻ thổi đến”…
→ Không chỉ cho thấy sự khổ đau, bất công của người da màu khi hứng chịu sự phân biệt chủng tộc mà còn thể hiện niềm khao khát được giải phóng của người da màu.
Sau khi đọc 6
Câu 6 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Nhận xét về thái độ, tình cảm của tác giả đối với nước Mỹ qua văn bản.
Phương pháp giải:
Chú ý vào những câu từ thể hiện thái độ của tác giả đối với nước Mỹ.
Lời giải chi tiết:
Đối với tác giả, Mỹ vẫn là một đất nước tốt đẹp bởi ông gắn giấc mơ của mình với giấc mơ của nước Mỹ. Đó là sự tôn trọng, đức tin chảy trong người ông về một đất nước đã cưu mang hàng trăm, hàng triệu đồng bào người da màu của ông.
Sau khi đọc 7
Câu 7 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Theo bạn, quan điểm và ước mơ của tác giả được thể hiện trong văn bản đến nay còn có ý nghĩa không? Hãy lí giải ý kiến của bạn.
Phương pháp giải:
Chú ý vào quan điểm của tác giả và thực tế xã hội hiện nay để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
Theo em, quan điểm và ước mơ của tác giả được thể hiện trong văn bản đến nay vẫn còn ý nghĩa.
Bởi chế độ phân biệt chủng tộc trong xã hội hiện nay về cơ bản đã được giải quyết và trên diện rộng. Nhưng đâu đó trong xã hội, ta vẫn bắt gặp những cách ứng xử, thái độ của một bộ phận phân biệt điều này.
Sau khi đọc 8
Câu 8 (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Từ bài diễn văn Tôi có một ước mơ, bạn rút ra được bài học gì trong việc tạo lập một văn bản nghị luận giàu sức thuyết phục.
Phương pháp giải:
Dựa vào cách trình bày, lập luận, lý lẽ của bài diễn văn để trả lời câu hỏi này.
Lời giải chi tiết:
Từ bài diễn văn Tôi có một ước mơ, em nhận ra rằng để có một văn bản nghị luận giàu sức thuyết phục trước hết về lập luận. Lập luận của văn bản nghị luận phải rõ ràng với bố cục đầy đủ, luận điểm rõ ràng và sắp xếp hợp lý, đặc biệt nó phải phục vụ cho việc làm sáng tỏ luận điểm chính của văn bản. Lý lẽ, bằng chứng thuyết phục, hợp lý phải được triển khai theo một trình tự hợp lý, liên quan và phải phục vụ làm sáng tỏ luận điểm.
Viết
Câu hỏi (trang 84, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày điều bạn thấy tâm đắc khi đọc văn bản Tôi có một ước mơ.
Phương pháp giải:
Dựa vào bài diễn văn và đưa ra quan điểm của bản thân.
Lời giải chi tiết:
Trong tác phẩm “Tôi có một ước mơ”, điều khiến em tâm đắc nhất khi đọc văn bản này là tinh thần đấu tranh, tâm tư tình cảm của tác giả. Đúng vậy, ông cũng là một người da đen nhưng dựa vào hoàn cảnh ta có thể thấy, ông hẳn là người có quyền, có sức ảnh hưởng nhất định. Có lẽ cuộc sống của ông may mắn hơn những người da đen khác. Nhưng không vì thế mà ông từ bỏ gốc gác, dân tộc của mình. Ông đã cùng với những người da màu đứng lên đấu tranh đòi tự do, công bằng cho dân tộc của mình dù có phải chống lại xã hội mà ông vẫn tôn thờ, phục vụ. Lòng tự tôn, khát khao cháy bỏng được bình đẳng nó đã vượt lên trên những cảm xúc về vật chất tầm thường mà thay vào đó là niềm khao khát cháy bỏng về sự tự do, bình đẳng cho người da màu mà ta thấy rõ qua cụm từ “tôi có một ước mơ” được lặp đi lặp lại nhiều lần. Bởi vậy, ông mãi mãi xứng đáng là tấm gương luôn đấu tranh chống lại sự phân biệt chủng tộc, vì tự do, bình đẳng cho người da màu.