Soạn bài Viết bài văn phân tích một tác phẩm (truyện) trang 77
Đề bài
(trang 77, SGK Ngữ văn 8, tập 2)
Mỗi tác phẩm văn học là một thế giới nghệ thuật sống động, thu hút sự khám phá, giải mã của người đọc. Việc phân tích tác phẩm giúp ta hiểu sâu sắc hơn về vẻ đẹp của nghệ thuật ngôn từ và những thông điệp mà tác giả gửi gắm. Trong bài 6. Chân dung cuộc sống, em đã được hướng dẫn cách viết bài văn phân tích một tác phẩm truyện. Phần Viết của bài học này sẽ tiếp tục hướng dẫn em cách viết kiểu bài trên để củng cố và nâng cao kiến thức, kĩ năng đã học.
Yêu cầu:
- Giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
- Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm
- Nêu được chủ đề của tác phẩm
- Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm (như cốt truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôi kể, ngôn ngữ,…), tập trung vào một số yếu tố nghệ thuật nổi bật nhất của tác phẩm.
- Sử dụng các bằng chứng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến nêu trong bài viết
- Nêu được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Lựa chọn tác phẩm truyện mà em yêu thích và phân tích dựa trên các yêu cầu trên
Lời giải chi tiết
Bài tham khảo 1:
Khánh Hoài là một nhà văn giàu tình yêu thương với trẻ em. Một trong những tác phẩm tiêu biểu đó là truyện ngắn “Cuộc chia tay của những con búp bê”. Từ cuộc chia tay xúc động của hai anh em Thành và Thủy, tác giả đã gửi gắm một bài học ý nghĩa trong cuộc sống.
Câu chuyện kể về một gia đình có hai anh em là Thành và Thủy. Nhưng vì bố mẹ ly hôn nên hai anh em không thể tiếp tục sống với nhau được nữa. Khánh Hoài đã xây dựng một tình huống đặc biệt để cho thấy tình cảm sâu sắc của Thành và Thủy. Người mẹ yêu cầu hai anh em phải đem đồ chơi ra chia. Nghe thấy tiếng mẹ nói chia đồ chơi mà Thủy không kìm nổi nỗi sợ hãi “bất giác run lên bần bật, kinh hoàng”. Còn Thành thì thầm nghĩ: “Cảnh vật vẫn cứ như hôm qua, hôm kia thôi mà sao tai họa giáng xuống đầu anh em tôi nặng nề thế này”. Đối mặt với cuộc chia tay, Thành và Thủy đều cảm thấy buồn bã và thật nặng nề. Nhưng điều đó không làm tình cảm của cả hai mất đi. Đến tận bây giờ, hai anh em vẫn nhường nhịn và dành những điều tốt nhất cho nhau, thật đáng trân trọng. Thành dành hầu hết số đồ chơi cho em: bộ tú lơ khơ, bàn cá ngựa, những con ốc biển và bộ chỉ màu và ngay cả hai con búp bê là Em Nhỏ và Vệ Sĩ. Khi hai anh em về đến nhà thì đã nhìn thấy một chiếc xe tải đỗ trước cổng, cuộc chia tay quá đột ngột khiến cả hai bàng hoàng. Thủy chạy vào nhà lấy con Vệ Sĩ đưa cho Thành để nó gác cho anh ngủ. Nhưng sau đó, cô bé lại đem cả con Em Nhỏ lại cho anh và bắt anh hứa không bao giờ để chúng phải xa nhau nữa.
Sau khi chia đồ chơi, Thành đưa em đến trường tạm biệt thầy cô và bạn bè. Khung cảnh ngôi trường hôm nay sao mà thân thương đến vậy. Cô tặng cho Thủy một quyển sổ và một chiếc bút mực nhưng Thủy không dám nhận vì không còn được đi học nữa. Sau khi từ trường về nhà, Thành và Thủy nhìn thấy một chiếc xe tải đỗ trước cổng, cuộc chia tay quá đột ngột khiến cả hai bàng hoàng. Thủy chạy vào nhà lấy con Vệ Sĩ đưa cho Thành để nó gác cho anh ngủ. Nhưng sau đó, cô bé lại đem cả con Em Nhỏ lại cho anh và bắt anh hứa không bao giờ để chúng phải xa nhau nữa. Dường như đó cũng chính là mong muốn của Thủy. Em mong rằng mình và anh trai sẽ không phải xa cách nhau nữa. Cuộc chia tay diễn ra đẫm nước mắt, buồn bã và đau thương. Cả hai anh em đều sẽ không biết bao giờ mới có thể gặp lại nhau.
Cuộc chia tay của những con búp bê đã gợi cho người lớn bao suy nghĩ về trách nhiệm của mình, về việc gìn giữ mái ấm hạnh phúc để cho con cái được vui vẻ, trọn vẹn yêu thương.
Đi lấy mật là một đoạn trích tiêu biểu trong tác phẩm Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi. Tác phẩm kể về hành trình phiêu lưu của cậu bé An trên vùng đất Nam Bộ trù phú, giàu bản sắc. Qua đoạn trích này, hình ảnh nhân vật An hiện lên với những nét hồn nhiên, trong sáng và đặc biệt là tinh thần ham học hỏi.
An vừa là nhân vật chính vừa là người kể chuyện, vì vậy những trải nghiệm của cậu được thể hiện rất chân thực và sinh động. Trong chuyến đi lấy mật cùng tía nuôi và Cò, An bộc lộ rõ tính cách của một đứa trẻ hiếu động, tò mò. Cậu háo hức tham gia vào chuyến đi, “quảy tòn ten cái gùi nhỏ”, liên tục quan sát xung quanh, thích thú trước những đàn chim hay những tổ ong trong rừng. Những hành động ấy cho thấy sự hồn nhiên, nghịch ngợm rất đáng yêu của An.
Không chỉ vậy, An còn là một cậu bé biết suy nghĩ và ham tìm hiểu. Cậu luôn chú ý lắng nghe lời dạy của má nuôi, ghi nhớ cách gác kèo, cách xem ong và không ngần ngại đặt câu hỏi khi chưa hiểu. Những câu hỏi liên tiếp như “Kèo là gì?”, “Sao biết ong về đây?” thể hiện rõ sự tò mò, ham học và mong muốn khám phá thế giới xung quanh của An.
Đặc biệt, An còn có khả năng quan sát tinh tế. Qua cảm nhận của cậu, thiên nhiên rừng U Minh hiện lên vừa hoang sơ vừa thơ mộng với ánh sáng trong trẻo, cảnh vật yên bình. Điều đó chứng tỏ An không chỉ quan sát bằng mắt mà còn cảm nhận bằng tâm hồn, biết rung động trước vẻ đẹp của thiên nhiên.
Như vậy, qua đoạn trích Đi lấy mật, nhân vật An được khắc họa là một cậu bé hồn nhiên, hiếu động nhưng cũng rất ham học hỏi, tinh tế và yêu thiên nhiên.
Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, truyện “Thần Gió” là một tác phẩm thần thoại tiêu biểu, thể hiện cách con người lý giải các hiện tượng tự nhiên. Câu chuyện không chỉ mang tính tưởng tượng mà còn gửi gắm thái độ tôn trọng, biết ơn và ý thức sống hài hòa với thiên nhiên của người xưa.
Nhân vật Thần Gió được miêu tả với hình dáng kì lạ: không có đầu và mang theo một chiếc quạt mầu nhiệm. Hình tượng này gợi lên sự vô hình, khó nắm bắt của gió – một yếu tố tự nhiên quen thuộc nhưng đầy bí ẩn. Nhờ chiếc quạt, Thần Gió có thể tạo ra những làn gió nhẹ mát lành hoặc những cơn bão dữ dội. Điều đó cho thấy thiên nhiên vừa hiền hòa vừa khắc nghiệt, có thể mang lại lợi ích nhưng cũng gây ra tai họa cho con người. Việc Thần Gió làm theo lệnh Ngọc Hoàng còn phản ánh quan niệm của dân gian về sự chi phối của các lực lượng siêu nhiên đối với đời sống con người.
Đáng chú ý, câu chuyện còn nhấn mạnh hậu quả từ sự nghịch ngợm của con Thần Gió. Chỉ một hành động vô ý như làm rơi bát gạo xuống bùn cũng khiến người dân rơi vào cảnh mất mùa, đói khổ. Chi tiết này là cách dân gian lí giải những thiên tai bất ngờ như mưa bão, đồng thời thể hiện nhận thức rằng con người luôn chịu tác động mạnh mẽ từ tự nhiên, dù nguyên nhân đôi khi rất “vô tình”.
Qua truyện “Thần Gió”, người đọc thấy rõ cách nhìn hồn nhiên nhưng sâu sắc của người xưa về thế giới. Thiên nhiên vừa đáng sợ vừa cần thiết, con người không thể tách rời mà phải biết tôn trọng và thích nghi. Đây chính là ý nghĩa bền vững mà câu chuyện dân gian này gửi gắm.