Soạn bài Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội
Câu 1
Câu 1 (trang 146, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Đề tài của báo cáo nghiên cứu là gì? Tác giả đã tiếp cận đề tài từ góc độ nào?
Phương pháp giải:
Chú ý vào nội dung của báo cáo.
Lời giải chi tiết:
- Đề tài của báo cáo nghiên cứu trên là nghiên cứu về kiến trúc rồng thành bậc điện Kính Thiên.
- Tác giả đã tiếp cận đề tài từ góc độ công năng đến kiểu dáng của nó.
Câu 2
Câu 2 (trang 146, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Để triển khai báo cáo, những luận điểm chính nào đã được tác giả sử dụng?
Phương pháp giải:
Chú ý vào những luận điểm chính được tác giả sử dụng.
Lời giải chi tiết:
Những luận điểm chính được tác giả sử dụng:
- Công năng của kiến trúc rồng thành bậc điện Kính Thiên
- Nguồn gốc tên gọi
- Hình dáng con rồng của kiến trúc rồng thành bậc điện Kính Thiên
- Nguồn gốc và công dụng của Long bệ thạch. Ứng dụng của nó vào Việt Nam.
Câu 3
Câu 3 (trang 146, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Các thông tin được cung cấp trong bài viết đến từ những nguồn nào? Bạn có nhận xét gì về độ chính xác, tin cậy, khách quan của các thông tin này?
Phương pháp giải:
Chú ý vào phần tài liệu tham khảo.
Lời giải chi tiết:
- Các thông tin tác giả cung cấp trong bài viết đến từ Luận án tiến sĩ của thầy Nguyễn Quang Hà, từ tạp chí Văn hóa học và NXB Văn hóa – thông tin, Hà Nội.
→ Những thông tin này đều được lấy từ những nguồn hết sức tin cậy, mang tính nghiên cứu khoa học và có bằng chứng xác thực. Bởi vậy, giá trị xác thực, khoa học, độ tin cậy của tác phẩm càng lớn.
Câu 4
Câu 4 (trang 146, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Tài liệu tham khảo có những thông tin gì và được sắp xếp theo trật tự nào?
Phương pháp giải:
Chú ý vào phần tài liệu tham khảo
Lời giải chi tiết:
Tài liệu tham khảo gồm kiến thức về quy mô, cấu trúc Hoàng thành Thăng Long thời Lý – Trần – Lê, tâm thức văn hóa rồng của người Việt và người Hán, về Hoàng thành Thăng Long. Tất cả được sắp xếp theo một trật tự hợp lý, phù hợp với mạch dẫn dắt của báo cáo. Giúp người đọc dễ dàng hiểu hơn về vấn đề đang được báo cáo.
Viết
Câu hỏi (trang 147, SGK Ngữ Văn 11, tập một):
Nghiên cứu kinh thành Thăng Long.
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức và kĩ năng của bản thân để hoàn thành yêu cầu
Lời giải chi tiết:
Bài tham khảo 1:
Kiến trúc kinh thành, cố đô phong kiến ở Việt Nam luôn mang theo cái gì đó rất chung và rất riêng với văn hóa kiến trúc của Trung Hoa và nó luôn thể hiện nét đẹp truyền thống, văn hóa lịch sử lâu đời của người Việt. Bên cạnh quần thể kiến trúc Cố đô Huế từ xưa, người Việt vẫn luôn tự hào với kiến trúc thành Thăng Long – tòa thành đã trải qua biết bao năm tháng của lịch sử.
Như chúng ta đã biết, kinh thành Thăng Long luôn được gắn với một sự kiện lịch sử nổi tiếng đó là vào năm 1010, vua Lý Thái Tổ đã dời đô từ Hoa Lư đến Đại La và cho xây dựng kinh thành Thăng Long. Cùng với đó là hàng loạt các cung điện, lăng tẩm được xây dựng, nổi bật là công trình Điện Kính Thiên cao tới 2 tầng rộng hơn 2300 mét vuông. Thời Hậu Lê, thành Thăng Long vẫn được coi là kinh đô, trung tâm kinh tế, chính trị của cả nước.
Về vị trí, kinh thành Thăng Long tọa lạc ở phía Bắc Việt Nam và được giảm dần về diện tích qua các triều đại. Ở thời Hậu Lê, hầu như không xây dựng thêm các chùa tháp mà chủ yếu là trùng tu. Thay vào đó, hàng loạt phủ đệ mới của giới quý tộc, quan lại trung ương được xây dựng, tạo ra hình ảnh một kinh thành Thăng Long đầy quyền uy, thâm nghiêm.
Về kiến trúc, trải qua thời gian và những biến cố của lịch sử, thành Thăng Long đã có nhiều thay đổi, biến dạng, nhưng đến nay vẫn còn thấy được cả di tích trên mặt đất, dưới lòng đất, di tích lịch sử cách mạng, di tích khảo cổ, di tích kiến trúc nghệ thuật,… tạo thành hệ thống các di tích được đánh giá là quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích đô thị cổ, trung, cận, hiện đại của nước ta. Hiện tại, trong khu vực trung tâm Thành cổ Thăng Long - Hà Nội còn lại 5 điểm di tích nổi trên mặt đất phân bố theo trục Bắc – Nam, còn gọi là “Trục chính tâm”, “Trục ngự đạo”, gồm có: Kỳ Đài, Đoan Môn, nền điện Kính Thiên, Hậu Lâu, Bắc Môn, tường bao và kiến trúc cổng hành cung thời Nguyễn, di tích nhà và hầm D67, các công trình kiến trúc Pháp…
Kinh thành Thăng Long từ thời Lý được xây dựng theo cấu trúc ba vòng thành, gọi là “tam trùng thành quách”: vòng thành ngoài là La thành hay Đại La thành, vòng thành giữa là Hoàng thành (thời Lý - Trần - Lê gọi là Thăng Long thành, thời Lê còn gọi là Hoàng thành) và vòng thành trong cùng gọi là Cấm thành (hay Cung thành). Cấm thành từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 18 hầu như không thay đổi và còn bảo tồn cho đến nay hai vật chuẩn rất quan trọng: Thứ nhất là nền điện Kính Thiên xây dựng thời Lê sơ (1428) trên nền điện Càn Nguyên (sau đổi tên là điện Thiên An) thời Lý, Trần. Đó vốn là vị trí của núi Nùng (Long Đỗ - Rốn Rồng), được coi là tâm điểm của Cấm thành và Hoàng thành, nơi chung đúc khí thiêng của non sông đất nước theo quan niệm phong thuỷ cổ truyền, mà di tích hiện còn là nền điện với bậc thềm và lan can đá chạm rồng thế kỷ 15. Thứ hai là cửa Đoan Môn, cửa Nam của Cấm thành thời Lý - Trần - Lê. Trên vị trí này hiện nay vẫn còn di tích cửa Đoan Môn thời Lê.
Phương Đình Nguyễn Văn Siêu (1799-1872), trong sách Đại Việt địa dư chí toàn biên có đoạn mô tả khá rõ ràng về Hoàng thành Thăng Long thời Lê: “Ở giữa là Cung thành, trong cửa Cung thành là Đoan Môn. Trong Đoan Môn là điện Thị Triều, trong điện Thị Triều là điện Kính Thiên. Bên hữu Kính Thiên là điện Chí Kính, bên tả là điện Vạn Thọ. Bên hữu Đoan Môn là Tây Trường An, bên tả là Đông Trường An, ở giữa có Ngọc Giản. Trong Hoàng thành và ngoài Cung thành ở phía Đông là Thái Miếu, sau là Đông Cung”.
Để giúp thế hệ sau và bạn bè quốc tế hiểu thêm về lịch sử Việt Nam cùng Hoàng thành Thăng Long, đêm tour “Giải mã Hoàng thành Thăng Long” đã được tổ chức thành công. Đây không chỉ là một sự kiện quảng bá văn hóa, du lịch mà nó còn là cách để thế hệ sau tôn vinh, tự hào về lịch sử, văn hóa của dân tộc mình.
Trải qua thăng trầm của lịch sử, chiến tranh, thuộc địa… Kinh thành Thăng Long vẫn nằm đó như một minh chứng trường tồn của lịch sử, về một thời huy hoàng đã qua đi của dân tộc. Chúng ta – thế hệ con cháu phải biết bảo tồn, gìn giữ và phát huy vẻ đẹp của Hoàng thành đến thế hệ tương lai và bạn bè quốc tế.
Tài liệu tham khảo:
1. TTXVN (2010), Thăng Long thời Lê, thời Mạc-Lê, Trung Hưng (1428-1788), Ban Tuyên giáo Trung ương.
2. Sở Du lịch Hà Nội (2020), Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Cổng thông tin điện tử Quận Ba Đình – Thành phố Hà Nội.
3. Quang Dương (2018), Hoàng thành Thăng Long – Dấu ấn văn hóa, kiến trúc độc đáo, Báo Xây dựng.
Khi nhắc đến những di sản tiêu biểu của lịch sử Việt Nam, không thể không kể đến Kinh thành Thăng Long – trung tâm quyền lực suốt nhiều thế kỷ phong kiến. Đây không chỉ là nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng mà còn là biểu tượng của trí tuệ, bản sắc và tinh thần dân tộc. Việc tìm hiểu về Kinh thành Thăng Long giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông.
Kinh thành Thăng Long được hình thành từ năm 1010 dưới triều Lý, khi vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa chiến lược về chính trị, quân sự mà còn mở ra một thời kỳ phát triển rực rỡ cho đất nước. Từ đó, Thăng Long trở thành kinh đô của nhiều triều đại như Lý, Trần, Lê và giữ vai trò trung tâm của quốc gia trong suốt một thời gian dài.
Xét về vị trí, Thăng Long nằm ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho giao thông và phát triển kinh tế. Chính yếu tố này đã góp phần giúp nơi đây trở thành đầu mối giao lưu văn hóa và thương mại quan trọng. Đồng thời, vị trí địa lý cũng mang ý nghĩa phong thủy, được xem là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, hội tụ linh khí của đất trời.
Một trong những điểm nổi bật của Kinh thành Thăng Long chính là cấu trúc kiến trúc độc đáo. Toàn bộ kinh thành được xây dựng theo mô hình “tam trùng thành quách” với ba vòng thành bao bọc lẫn nhau. Vòng ngoài là La thành có chức năng bảo vệ, vòng giữa là Hoàng thành – nơi làm việc của triều đình, và vòng trong cùng là Cấm thành – khu vực sinh hoạt của vua và hoàng tộc. Cách bố trí này thể hiện rõ tư duy tổ chức không gian chặt chẽ và quyền lực tập trung của chế độ phong kiến.
Mặc dù đã trải qua nhiều biến động của lịch sử như chiến tranh, sự thay đổi triều đại và thời kỳ thuộc địa, Kinh thành Thăng Long vẫn còn lưu giữ được nhiều dấu tích quan trọng. Các công trình như Đoan Môn, nền điện Kính Thiên, Hậu Lâu hay Bắc Môn không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc mà còn là minh chứng sống động cho lịch sử lâu đời của dân tộc. Đặc biệt, những di tích khảo cổ học được phát hiện dưới lòng đất đã cung cấp nhiều tư liệu quý giá, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về đời sống cung đình xưa.
Không chỉ mang giá trị lịch sử, Kinh thành Thăng Long còn là di sản văn hóa có ý nghĩa to lớn. Nơi đây phản ánh sự giao thoa giữa các yếu tố văn hóa bản địa và ảnh hưởng từ bên ngoài, đồng thời thể hiện sự sáng tạo và bản lĩnh của người Việt trong quá trình tiếp biến văn hóa. Chính vì vậy, di tích này đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, khẳng định tầm vóc và giá trị toàn cầu.
Ngày nay, Kinh thành Thăng Long không chỉ là điểm tham quan du lịch mà còn là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Các hoạt động như tham quan, trưng bày, hay các chương trình trải nghiệm giúp người dân và du khách hiểu hơn về lịch sử dân tộc. Qua đó, ý thức bảo tồn và phát huy di sản cũng ngày càng được nâng cao.
Tóm lại, Kinh thành Thăng Long là một di sản vô giá của dân tộc Việt Nam, chứa đựng những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Việc bảo vệ và phát huy giá trị của di tích này không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành văn hóa mà còn là nghĩa vụ chung của toàn xã hội. Giữ gìn Thăng Long chính là giữ gìn cội nguồn và bản sắc của dân tộc Việt Nam.
Trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam, Kinh thành Thăng Long luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là trung tâm chính trị của nhiều triều đại mà còn là nơi hội tụ những giá trị văn hóa, kiến trúc tiêu biểu của dân tộc. Trải qua hàng nghìn năm biến đổi, Kinh thành Thăng Long vẫn là minh chứng sống động cho một thời kỳ phát triển rực rỡ của đất nước.
Sự ra đời của Kinh thành Thăng Long gắn liền với quyết định dời đô mang tính chiến lược của vua Lý Thái Tổ vào năm 1010. Việc lựa chọn Đại La làm kinh đô mới thể hiện tầm nhìn xa trông rộng khi nơi đây có địa thế thuận lợi, đất đai rộng rãi, bằng phẳng và nằm ở vị trí trung tâm. Từ đó, Thăng Long trở thành trái tim của quốc gia, nơi diễn ra các hoạt động chính trị, quân sự và văn hóa quan trọng.
Một trong những yếu tố làm nên giá trị của Kinh thành Thăng Long chính là hệ thống kiến trúc mang tính quy hoạch cao. Kinh thành được xây dựng theo mô hình ba vòng thành khép kín, vừa đảm bảo chức năng phòng thủ, vừa thể hiện sự phân cấp rõ ràng trong xã hội phong kiến. Bên trong các vòng thành là hệ thống cung điện, đền đài, phủ đệ được bố trí hài hòa, phản ánh tư duy tổ chức không gian khoa học và nghệ thuật kiến trúc tinh tế của người xưa.
Trải qua các triều đại, Kinh thành Thăng Long không ngừng được tu sửa, mở rộng và hoàn thiện. Tuy nhiên, lịch sử cũng đặt ra nhiều thử thách khi chiến tranh và thời gian đã làm thay đổi diện mạo ban đầu của kinh thành. Dẫu vậy, những di tích còn lại như nền điện Kính Thiên, Đoan Môn hay Bắc Môn vẫn mang giá trị to lớn, giúp hậu thế hình dung phần nào về quy mô và sự uy nghi của kinh đô xưa.
Đặc biệt, các phát hiện khảo cổ học trong khu vực Hoàng thành đã góp phần quan trọng trong việc phục dựng lịch sử. Những hiện vật như gạch, ngói, đồ gốm hay nền móng kiến trúc được tìm thấy dưới lòng đất đã cung cấp bằng chứng xác thực về sự tồn tại liên tục của các triều đại. Điều này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn khẳng định bề dày lịch sử lâu đời của dân tộc Việt Nam.
Bên cạnh giá trị lịch sử và kiến trúc, Kinh thành Thăng Long còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Đây là nơi kết tinh những tinh hoa của nền văn minh Đại Việt, đồng thời thể hiện sự giao lưu, tiếp biến văn hóa với các quốc gia trong khu vực. Chính vì vậy, di tích này không chỉ có giá trị trong phạm vi quốc gia mà còn có ý nghĩa đối với toàn thế giới.
Ngày nay, Kinh thành Thăng Long đã trở thành một trong những địa điểm du lịch và nghiên cứu quan trọng. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn giúp quảng bá hình ảnh Việt Nam ra bạn bè quốc tế. Đồng thời, đây cũng là cách để giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử và lòng tự hào dân tộc.
Có thể nói, Kinh thành Thăng Long là biểu tượng trường tồn của lịch sử và văn hóa Việt Nam. Dù thời gian có trôi qua, những giá trị mà di tích này mang lại vẫn luôn vẹn nguyên. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức bảo vệ và trân trọng di sản quý báu này như một phần không thể tách rời của cội nguồn dân tộc.