Soạn bài Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên, xã hội
Câu 1
Trả lời Câu hỏi 1 trang 149 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Nhan đề của bài báo cáo nghiên cứu cho chúng ta biết những thông tin gì về đề tài nghiên cứu, nội dung nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản, vận dụng khả năng phân tích để phân tích nhan đề văn bản.
Lời giải chi tiết:
- Đề tài nghiên cứu: Mỹ thuật ở Việt Nam vào giai đoạn thời mở cửa
- Nội dung nghiên cứu: về các trào lưu mới xuất hiện, những tác phẩm ảnh hưởng đến nghệ thuật quốc tế
- Phạm vi nghiên cứu: từ những năm 1986 đến nay.
Câu 2
Trả lời Câu hỏi 2 trang 149 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Báo cáo nghiên cứu đã triển khai những luận điểm nào? Tìm câu chủ đề thể hiện nội dung chính của mỗi luận điểm. Các dữ liệu đã được sử dụng như thế nào để làm nổi bật từng luận điểm đó?
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản, tìm ra các ý chính được trình bày trong văn bản.
Lời giải chi tiết:
- Bài báo cáo đã triển khai 3 luận điểm:
+ Luận điểm 1: Sự đổi mới về chủ đề và nội dung trong mỹ thuật Việt Nam thời mở cửa.
Dữ liệu: Phân tích các tác phẩm nghệ thuật, so sánh giữa thời trước và thời kỳ mở cửa bằng cách lấy dẫn chứng cụ thể.
+ Luận điểm 2: sự xuất hiện của các trào lưu nghệ thuật mới
Dữ liệu: phân tích các trào lưu tiêu biểu và đánh giá ảnh hưởng đối với nền mỹ thuật Việt Nam.
+ Luận điểm 3: đánh giá sự hội nhập của mỹ thuật Việt Nam, nâng cao vị thể của mỹ thuật Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dữ liệu: phân tích sự giao lưu hội nhập, đánh giá tầm ảnh hưởng của nghệ thuật quốc tế và lấy dẫn chứng cụ thể.
Câu 3
Trả lời Câu hỏi 3 trang 149 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Nêu các đặc điểm của ngôn ngữ được sử dụng trong báo cáo nghiên cứu.
Phương pháp giải:
Đọc kĩ văn bản tìm ra các đặc điểm của ngôn ngữ.
Lời giải chi tiết:
Các đặc điểm của ngôn ngữ được sử dụng trong báo cáo nghiên cứu:
1. Tính chính xác:
+ Sử dụng các từ ngữ, thuật ngữ chuyên ngành một cách chính xác.
+ Tránh sử dụng các từ ngữ mơ hồ, đa nghĩa.
+ Đảm bảo tính xác thực của thông tin.
2. Tính logic:
+ Bố cục bài báo cáo rõ ràng, mạch lạc.
+ Các luận điểm, luận cứ được trình bày một cách logic, chặt chẽ.
+ Sử dụng các liên từ để thể hiện mối quan hệ logic giữa các câu, các đoạn.
3. Tính khách quan:
+ Trình bày thông tin một cách khách quan, trung thực.
+ Tránh đưa ra ý kiến cá nhân.
+ Sử dụng các dữ liệu, dẫn chứng cụ thể để làm căn cứ cho các luận điểm.
4. Tính khoa học:
+ Sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học.
+ Trình bày kết quả nghiên cứu một cách khoa học, logic.
+ Tuân thủ các quy tắc, tiêu chuẩn của báo cáo khoa học.
5. Tính rõ ràng:
+ Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu, phù hợp với đối tượng pembaca.
+ Tránh sử dụng các từ ngữ chuyên ngành quá khó hiểu.
+ Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành khi cần thiết.
- Tính chính xác
- Tính logic
- Tính khách quan
- Tính khoa học
- Tính rõ ràng
Câu 4
Trả lời Câu hỏi 4 trang 149 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Tranh minh họa được sử dụng có tác dụng gì?
Phương pháp giải:
Nhìn tranh minh họa trong tác phẩm
Lời giải chi tiết:
- Giải thích và làm rõ nội dung
- Kích thích trí tưởng tượng
- Tăng tính thẩm mỹ
- Tạo sự đa dạng
Câu 5
Trả lời Câu hỏi 5 trang 149 SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Bạn có nhận xét gì về tính chất của các tài liệu tham khảo?
Phương pháp giải:
Vận dụng tri thức Ngữ văn và khả năng phân tích
Lời giải chi tiết:
- Có tính chính xác cao
- Tính liên quan tới nhiều lĩnh vực
- Tính đa dạng
- Tính cập nhật
Thực hành viết
Trả lời Câu hỏi Thực hành viết SGK Văn 12 Kết nối tri thức
Viết báo cáo nghiên cứu về lịch sử vương quốc Champa
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức phần thực hành viết
Lời giải chi tiết:
Bài tham khảo 1:
1. Đặt vấn đề
Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, lịch sử vương quốc Champa đã thu hút nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu, công bố thành sách, tạp chí. Sau năm 1975, xuất hiện các tác giả Việt Nam, không dừng lại ở việc tìm tòi, bổ sung thêm tư liệu mà còn khám phá ra cái mới như lấp vào khoảng thiếu sót của các nhà nghiên cứu tiên phong chưa làm được. Những công trình về sau đã đi vào từng mảng, lĩnh vực thuộc đời sống, văn hóa, xã hội, lễ hội đến sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo.
2. Giải quyết vấn đề
Trước hết, là những ghi chép về Champa trong lịch sử Trung Quốc được tìm thấy trong bộ sử Hán thư, Lương sử, Cựu Đường thư, Tân Đường thư, Tống sử… Các nhà nghiên cứu đều dựa vào những nguồn sử liệu này để dựng lại lịch sử Lâm Ấp-Hoàn Vương-Chiêm Thành. Những tư liệu của Trung Quốc viết về phong tục tập quán của người Chăm xưa không có tính hệ thống, rời rạc và sơ sài, nhiều khi thiếu chính xác. Kế đến là những nghiên cứu, khảo sát thực địa của người Pháp. Tư liệu cổ nhất của người Châu Âu viết về người Chăm có lẽ là của một người gốc Italia tên là Marco Polo. Ông làm quan dưới triều đại Mông-Nguyên của Hốt Tất Liệt. Năm 1298, sau một lần được cử đi làm sứ giả ở một số nước Đông Nam Á, trong đó có Champa, ông đã ghi chép khá tỉ mỉ về người Chăm và đời sống của họ trong cuốn Le Livre de Marco Polo (cuốn sách của Marco Polo) (Phan Quốc Anh, 2006, tr.18). Vào thế kỉ XIV, một số linh mục đi truyền giáo đã đến Champa. Linh mục Odoric de Pordenone có ghi chép về phong tục, tập quán của người Chăm trong cuốn sách Những cuộc viễn du sang châu Á xuất bản tại Paris.
Những tư liệu lịch sử của Việt Nam liên quan đến Chiêm Thành có thể tìm thấy trong Đại Nam nhất thống chí, Đại Việt sử ký toàn thư và một số sử liệu của các triều đại Việt Nam từ Lý-Trần đến triều Nguyễn. Nhưng những sử liệu nói trên chủ yếu nói về việc triều cống, giao tranh, hòa hiếu (Phan Quốc Anh, 2006, tr.18). Mặc dù vậy, đó là những ghi chép thành văn chính thống rất quan trọng để đối chiếu với ghi chép trên văn bia của Champa. Trần Quốc Vượng chủ biên cuốn Cơ sở văn hóa Việt Nam (2008) đã dành một phần nói về không gian vùng văn hóa Trung Bộ, chủ yếu đề cập về không gian văn hóa Chăm ở khu vực này. Cuối cùng, là Trương Sỹ Hùng với tác phẩm Tôn giáo trong đời sống văn hóa Đông Nam Á (2010), phân tích yếu tố Ấn Độ giáo và Hồi giáo trong sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo Chăm. Từ đó, làm nổi bật lên đặc điểm, vai trò trong sáng tác văn chương của người Chăm trong tác phẩm Deva Mưnô, Inra Patra, Ariya Cam – Bini,… Trong tác phẩm Lịch sử Việt Nam (2004) tác giả Huỳnh Công Bá đã dành hai chương để trình bày về quá trình giành độc lập của Champa, phân tích những đặc điểm cơ bản về thể chế chính trị, đời sống văn hóa, xã hội. Đặc biệt nhấn mạnh vào quá trình hội nhập của người Chăm vào cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Cuối cùng, Phan Thành Long chủ biên công trình Lí luận giáo dục (2010), nội dung chính của cuốn sách trình bày về quá trình giáo dục, nguyên tắc giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và vai trò của giáo viên chủ nhiệm. Đây là vấn đề có tính chất lí luận mà khi nghiên cứu về lĩnh vực giáo dục không thể bỏ qua.
3. Kết luận
Tóm lại, các công trình nghiên cứu về lịch sử và nền văn minh Champa được xuất bản thành sách, báo và tạp chí rất đa dạng và phong phú, được các nhà khoa học trong và ngoài nước nghiên cứu nhiều khía cạnh, lĩnh vực khác nhau. Nhưng chưa có công trình khảo cứu nào đề cập đến vấn đề giáo dục của người Chăm trong lịch sử mang tính chất hệ thống và đầy đủ. Ngay cả, hình thức học tập và sinh hoạt nội trú của học sinh người Chăm nói riêng và các dân tộc thiểu số nói chung hiện nay cũng chưa có sự quan tâm, chú ý nhiều từ các nhà khoa học và các nhà quản lý giáo dục. Việc tổng luận các công trình nghiên cứu về người Chăm ở Việt Nam chưa phải là bảng thống kê đầy đủ các tác giả cũng như tác phẩm, mà chỉ phản ánh một phần giúp độc giả có cái nhìn tổng quát những hiểu biết về văn hóa Chăm.
Tài liệu tham khảo
1. Abd. Karim, Báo Thị Hoa (giới thiệu và trình bày). 2007. “Trường Pô Klong & Đặc san Ước vọng”. Do International Office of Champa (IOC-Champa) xuất bản ở Paris – San Jose.
2. Đỗ Văn Tú. 1973. Vấn đề giáo dục sinh viên học sinh các sắc tộc. Sài Gòn: Bộ Phát triển Sắc tộc ấn hành.
1. Đặt vấn đề
Vương quốc Champa, tồn tại từ khoảng thế kỷ II đến thế kỷ XIX tại miền Trung Việt Nam, là một phần quan trọng của lịch sử và văn hóa khu vực Đông Nam Á. Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, Champa đã thu hút nhiều nhà nghiên cứu Pháp và châu Âu với những công trình khảo cứu về lịch sử, kiến trúc, ngôn ngữ và tôn giáo Chăm. Sau năm 1975, các nhà nghiên cứu Việt Nam đã tiếp tục kế thừa, bổ sung tư liệu và mở rộng nghiên cứu theo hướng đa ngành, từ khảo cổ học, văn hóa, xã hội học đến nghiên cứu tôn giáo và giáo dục. Những nghiên cứu này đã dần lấp vào các khoảng trống mà các tác giả nước ngoài trước đây chưa thể khai thác, giúp hình dung rõ nét hơn về đời sống, văn hóa và chính trị của vương quốc Champa
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Tư liệu Trung Quốc và lịch sử vương quốc Champa
Các ghi chép về Champa trong sử Trung Quốc, như Hán thư, Lương sử, Cựu Đường thư, Tân Đường thư, và Tống sử, là nguồn sử liệu quan trọng để tái dựng lịch sử Lâm Ấp – Hoàn Vương – Chiêm Thành. Tuy nhiên, những ghi chép này thường sơ lược, thiếu hệ thống và đôi khi chưa chính xác về phong tục tập quán người Chăm.
2.2. Tư liệu châu Âu
Các nghiên cứu của người Pháp trong thời kỳ thuộc địa đã tiến hành khảo sát thực địa và ghi chép các di tích, văn bia Chăm. Ngoài ra, các ghi chép của Marco Polo trong cuốn Le Livre de Marco Polo (1298) và của linh mục Odoric de Pordenone về phong tục Chăm cũng cung cấp những thông tin quý giá về đời sống xã hội và tín ngưỡng.
2.3. Tư liệu Việt Nam
Trong sử Việt, Champa được nhắc đến trong Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam nhất thống chí, và các ghi chép từ triều Lý – Trần đến Nguyễn, chủ yếu liên quan đến triều cống, giao tranh và quan hệ ngoại giao. Đây là cơ sở quan trọng để đối chiếu với văn bia, di tích Chăm.
Các nhà nghiên cứu Việt Nam như Trần Quốc Vượng trong Cơ sở văn hóa Việt Nam (2008) đã phân tích không gian văn hóa Chăm ở Trung Bộ, còn Trương Sỹ Hùng trong Tôn giáo trong đời sống văn hóa Đông Nam Á (2010) phân tích vai trò Ấn Độ giáo và Hồi giáo trong sinh hoạt tín ngưỡng của người Chăm.
Ngoài ra, Huỳnh Công Bá trong Lịch sử Việt Nam (2004) đã trình bày chi tiết quá trình giành độc lập, cơ cấu chính trị, đời sống xã hội và văn hóa Champa, đồng thời phân tích quá trình hội nhập của người Chăm vào cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
2.4. Những khoảng trống nghiên cứu
Mặc dù nhiều công trình đã nghiên cứu sâu về văn hóa, xã hội, tín ngưỡng Chăm, nhưng lĩnh vực giáo dục và sinh hoạt học tập của người Chăm vẫn chưa được khảo cứu một cách hệ thống. Công trình của Phan Thành Long về lý luận giáo dục (2010) nêu nguyên tắc, nội dung và phương pháp giáo dục, nhưng chưa đi sâu vào giáo dục truyền thống của người Chăm cũng như các dân tộc thiểu số khác.
3. Kết luận
Các công trình nghiên cứu về lịch sử và văn minh Champa đã đa dạng về phương pháp và lĩnh vực, từ khảo cổ, lịch sử, văn hóa, đến tôn giáo và xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn những khoảng trống, đặc biệt về giáo dục, sinh hoạt học tập, và hội nhập văn hóa của người Chăm. Việc tổng hợp và nghiên cứu hệ thống về giáo dục Chăm có thể mở ra hướng nghiên cứu mới, góp phần làm rõ hơn vai trò của người Chăm trong lịch sử văn hóa Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Abd. Karim, Báo Thị Hoa (giới thiệu và trình bày). 2007. Trường Pô Klong & Đặc san Ước vọng. International Office of Champa (IOC-Champa), Paris – San Jose.
Đỗ Văn Tú. 1973. Vấn đề giáo dục sinh viên học sinh các sắc tộc. Sài Gòn: Bộ Phát triển Sắc tộc ấn hành.
Phan Quốc Anh. 2006. Lịch sử Chiêm Thành. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.
Trần Quốc Vượng. 2008. Cơ sở văn hóa Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục.
Trương Sỹ Hùng. 2010. Tôn giáo trong đời sống văn hóa Đông Nam Á. Hà Nội: Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin.
Huỳnh Công Bá. 2004. Lịch sử Việt Nam. Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Giáo dục.
Phan Thành Long. 2010. Lí luận giáo dục. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
1. Đặt vấn đề
Vương quốc Champa là một trong những nền văn minh cổ của khu vực Đông Nam Á, tồn tại từ thế kỷ II đến thế kỷ XIX, chiếm phần lớn miền Trung Việt Nam hiện nay. Lịch sử Champa vừa gắn với các cuộc giao thương, giao lưu văn hóa với Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á, vừa trải qua nhiều biến động chính trị với các vương triều Việt Nam và Khmer. Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, nhiều nhà khảo cổ, sử học Pháp và châu Âu đã tập trung nghiên cứu Champa qua di tích, văn bia và truyền thuyết dân gian. Sau năm 1975, các nhà nghiên cứu Việt Nam mở rộng hướng tiếp cận, không chỉ nghiên cứu lịch sử, mà còn phân tích văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật và đời sống xã hội Chăm, tạo nền tảng cho việc tổng hợp và đánh giá một cách toàn diện về vương quốc này.
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Tư liệu cổ phương Đông
Các nguồn sử liệu Trung Quốc như Hán thư, Lương sử, Cựu Đường thư, Tân Đường thư và Tống sử cung cấp thông tin về Lâm Ấp, Hoàn Vương, và Chiêm Thành. Tuy nhiên, những ghi chép này thường rời rạc, chưa hệ thống, và đôi khi chưa phản ánh đầy đủ đời sống vật chất, tinh thần của người Chăm. Các nhà nghiên cứu hiện nay vẫn phải dựa vào các văn bản này để đối chiếu với văn bia và di tích khảo cổ tìm thấy ở miền Trung.
2.2. Tư liệu phương Tây
Nhà thám hiểm Marco Polo đã ghi chép về Champa trong chuyến đi Đông Nam Á vào năm 1298, cung cấp thông tin về đời sống xã hội, phong tục và kiến trúc Chăm. Linh mục Odoric de Pordenone và các nhà truyền giáo Pháp sau đó cũng để lại những ghi chép quý về tôn giáo, lễ hội và tín ngưỡng của người Chăm. Trong thời kỳ thuộc địa, các nhà khảo cổ Pháp như Henri Parmentier đã khai quật các tháp Chăm, lập bản đồ di tích và nghiên cứu kiến trúc Chăm, góp phần làm rõ đặc trưng nghệ thuật và tín ngưỡng Champa.
2.3. Tư liệu Việt Nam
Trong sử Việt, Champa xuất hiện trong Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam nhất thống chí, và các biên niên triều Lý – Trần – Nguyễn, chủ yếu ghi chép về giao tranh, triều cống và hòa hiếu. Những ghi chép này giúp đối chiếu các nguồn ngoại quốc và văn bia Chăm, từ đó tái hiện phần nào quan hệ chính trị và kinh tế giữa Champa và các vương triều Việt Nam.
Các nghiên cứu hiện đại của Trần Quốc Vượng về không gian văn hóa Trung Bộ, Trương Sỹ Hùng về tín ngưỡng Ấn Độ giáo và Hồi giáo Chăm, cũng như Huỳnh Công Bá về cơ cấu chính trị và đời sống xã hội đã góp phần làm sáng tỏ lịch sử Champa từ nhiều góc độ.
2.4. Văn hóa, nghệ thuật và giáo dục
Văn hóa Chăm thể hiện qua kiến trúc tháp, điêu khắc, chữ viết Chăm, và các tác phẩm văn học như Deva Mưnô, Ariya Cam – Bini, phản ánh mối quan hệ giữa tôn giáo, xã hội và nghệ thuật. Tuy nhiên, lĩnh vực giáo dục truyền thống của người Chăm vẫn chưa được nghiên cứu một cách toàn diện. Công trình của Phan Thành Long về lý luận giáo dục mở ra hướng nghiên cứu về phương pháp giáo dục, nội dung giảng dạy và sinh hoạt học tập của các dân tộc thiểu số, nhưng chưa đi sâu vào thực tế người Chăm.
3. Kết luận
Nghiên cứu về vương quốc Champa đã được triển khai đa dạng, từ khảo cổ, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, tôn giáo đến xã hội học. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục truyền thống, sinh hoạt học tập và hội nhập văn hóa của người Chăm. Việc nghiên cứu có hệ thống sẽ giúp làm sáng rõ hơn vai trò của Champa trong lịch sử Việt Nam và trong quá trình hình thành văn hóa đa dạng của miền Trung.