Bài 11: Hương cốm mùa thu trang 53
Khởi động
Trả lời câu hỏi khởi động trang 53 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Chơi trò chơi: Tiếp sức.
Kể tên những món ăn được làm từ lúa gạo.
Phương pháp giải:
Em dựa vào hiểu biết của bản thân để tham gia trò chơi.
Lời giải chi tiết:
Một số món ăn làm từ lúa gạo: cơm, cháo, mì, bún, phở, bánh nếp, bánh tẻ, bánh giầy, bánh chưng, bánh trôi, bánh chay, cốm,...
Nội dung bài đọc
| Bài thơ miêu tả khung cảnh thiên nhiên khi mùa cốm đến và cảm xúc thổn thức của con người. Hạt cốm quý và thơm thảo từ khi nó được gieo trồng tới khi gặt hái được; đích thực là món quà trứ danh của thủ đô Hà Nội. |
Bài đọc
HƯƠNG CỐM MÙA THU
Tháng Chín heo may về phố
Dắt theo hương cốm vào thu
Sớm nay xôn xao ô cửa
Gió thơm vừa ghé – ô kìa!
Gió kể: Ngày xưa hạt thóc
Trời đem gieo tặng nhà nông
Sớm khuya mồ hôi đổ xuống
Đợi mùa cây lúa trĩu bông!
Hạt lúa tròn căng hơi sữa
Thảo thơm dâng tặng cho đời
Tay mẹ, tay bà sàng sảy
Cốm mang hồn đất, hồn người.
Em thấy màu vàng của nắng
Em thấy màu xanh của trời
Em thấy màu nâu của đất
Ủ trong hạt cốm xanh ngời!
Tháng Chín bước chân ra phố
Tay lùa từng ngón gió thơm
Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc
Nhắc mùa hương cốm vừa lên!
(Bảo Ngọc)
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 54 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Tìm trong khổ thơ thứ nhất những chi tiết nói về khung cảnh thiên nhiên và cảm xúc của con người khi mùa cốm đến.
Phương pháp giải:
Em đọc khổ thơ thứ nhất của bài đọc để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
- Khung cảnh thiên nhiên:
+ Thời gian: tháng Chín, mùa thu
+ Không gian: ở phố, trong tiết thu có gió heo may.
- Cảm xúc của con người: xôn xao, ngỡ ngàng thể hiện qua từ ngữ: Ô kìa!
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 54 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Dựa vào sơ đồ dưới đây, kể lại hành trình làm ra hạt cốm theo lời của gió.
Phương pháp giải:
Em dựa vào nội dung bài thơ và sơ đồ để kể lại hành trình làm ra hạt cốm.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Từ những hạt lúa, người nông dân gieo trồng, cày cấy, vất vả sớm hôm để hạt lúa trở thành cây lúa trĩu bông. Người nông dân thu hoạch những hạt lúa tròn căng hơi sữa, sàng sảy để chế biến thành hạt cốm.
Theo lời gió, hành trình làm ra hạt cốm là:
1. Trời gieo tặng nhà nông những hạt thóc giống.
2. Sớm khuya mồ hôi đổ xuống đồng, gieo hạt thóc giống vất vả.
3. Sau bao ngày được chăm bẵm, những cây lúa trổ bông nặng trĩu xuống.
4. Mẹ và bà sàng sảy những hạt thóc, lúa.
5. Thu về được những đâu là cốm thơm từ công sức con người và công nuôi lớn của đất.
Câu 3
Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 54 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ cảm nhận thế nào về món quà kì diệu của mùa thu?
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ cảm nhận được để làm ra hạt cốm cần sự góp sức của thiên nhiên và con người. Đó là đất để người nông dân trồng cấy lúa (màu nâu), là nắng gió để nuôi lúa lớn (màu vàng), và ấp ủ lúa là cả bầu trời xanh rộng (màu xanh).
Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ yêu quê hương, yêu những nét giản đơn bình thường mà trân trọng những gì cuộc sống mang lại.
Câu 4
Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 54 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Chi tiết nào cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội?
Phương pháp giải:
Em đọc khổ thơ cuối cùng của bài thơ để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Chi tiết cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội: Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc/ Nhắc mùa hương cốm vừa lên.
Câu 5
Trả lời câu hỏi 5 bài đọc trang 54 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Em cảm nhận được điều gì về tình cảm của tác giả đối với hương cốm trong mùa thu Hà Nội?
* Học thuộc lòng bài thơ.
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Tác giả rất yêu hương cốm trong mùa thu Hà Nội. Tác giả thể hiện sự mừng vui, ngỡ ngàng khi nhận ra mùa cốm đã về , tác giả thể hiện sự biết ơn đối với trời đất, thiên nhiên đã ấp ủ nuôi dưỡng lúa, với những người vất vả làm ra hạt cốm, thể hiện sự tự hào khi nhắc đến vùng đất quê hương nổi tiếng với thức quà thơm, dẻo, ngon, ngọt.
Em cảm nhận được tình cảm của tác giả đối với hương cốm trong mùa thu Hà Nội: tác giả trân trọng và tự hào với cốm Hà Nội. Tác giả hiểu được kết tinh cho hạt cốm là những vẻ đẹp của con người, của thiên nhiên mang lại mà có được.