Bài 13: Lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh trang 67
Chọn 1 trong 2 đề dưới đây:
Đề 1: Tả một cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em hoặc ở nơi gia đình em sinh sống.
Đề 2: Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt hoặc xem trên phim ảnh.
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Lập dàn ý.
Dựa vào kết quả quan sát trong hoạt động Viết ở Bài 12, lập dàn ý cho đề bài đã chọn.
G:
|
Mở bài |
Nêu những ý giới thiệu bao quát về phong cảnh theo cách mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp. |
|
Thân bài |
Liệt kê nội dung miêu tả theo một trong các trình tự: – Theo không gian: Tả lần lượt từng phần hoặc từng vẻ đẹp của phong cảnh theo trình tự từ gần tới xa, từ thấp lên cao, từ trái sang phải,... – Theo thời gian: Tả sự biến đổi hoặc đặc điểm của phong cảnh trong những thời gian khác nhau (các buổi trong ngày, các mùa trong năm,...). – Theo không gian kết hợp với thời gian: Tả sự đổi thay của từng sự vật, hiện tượng... trong những thời điểm khác nhau. Lưu ý: – Đặc điểm của phong cảnh cần được cảm nhận bằng nhiều giác quan. – Tập trung miêu tả những sự vật, hiện tượng,... nổi bật. |
|
Kết bài |
Nêu suy nghĩ, nhận xét hoặc tình cảm, cảm xúc đối với phong cảnh được miêu tả theo cách kết bài mở rộng hoặc không mở rộng. |
Phương pháp giải:
Em tiến hành lập dàn ý dựa vào kết quả quan sát trong hoạt động Viết ở Bài 12 và gợi ý.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Đề 1: Tả một cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em hoặc ở nơi gia đình em sinh sống.
1. Mở bài: Giới thiệu con sông.
2. Thân bài:
a) Tả bao quát:
- Dòng sông không biết bắt nguồn từ đâu khi ghé thăm ngôi làng của em nó chảy êm ả, dịu dàng như muốn cho mọi người có đủ thời gian để ngắm nhìn làn nước trong xanh của nó.
- Dọc hai bên bờ sông là những bãi ngô, bãi khoai xanh biếc, tươi mát.
- Xa xa, khuất sau rặng tre xanh đầu làng là những cánh đồng lúa vàng tươi, mênh mông, bát ngát thẳng cánh cò bay.
b) Tả chi tiết:
- Buổi sáng:
+ Bầu trời trong xanh, cao vời vợi.
+ Những đám mây trắng như bông trôi bồng bềnh, nhè nhẹ.
+ Con sông mới ấm áp và hiền hòa làm sao!
+ Nước sông trong vắt làm em có cảm giác như có thể nhìn xuống tận đáy sông.
+ Mặt sông phẳng lì như một chiếc gương soi.
+ Từng đoàn thuyền đánh cá bắt đầu giương buồm, thả lưới trắng xóa cả mặt sông. Tiếng hò, tiếng hát vang lên làm xua tan mệt mỏi.
- Buổi trưa:
+ Những buổi trưa hè oi ả mặt sông nhuộm màu vàng của nắng.
+ Nước sông ánh lên, lóe lên bóng nhẫy.
+ Một làn gió nhẹ thoáng qua, những rặng tre khẽ đu đưa như thì thầm với chị gió.
+ Các cô bé, cậu bé rủ nhau ra sông tắm. Chúng lặn hụp, vùng vẫy, đùa giỡn thỏa thích cùng nhau.
+ Dòng sông ôm chúng vào lòng, vui cười, đùa nghịch với chúng.
+ Sông dịu hiền như người mẹ đang nâng niu, săn sóc đàn con thơ ngây yêu dấu của mình.
- Buổi chiều:
+ Khi ông mặt trời đã bắt đầu khuất sau lũy tre xanh đầu làng, dòng sông trở nên dịu mát.
+ Hai bên bờ rộn rã tiếng nói, cười vui vẻ của đám trẻ con vây quanh những thúng cá to đầy ắp.
- Buổi tối:
+ Khi ông trăng tròn vằng vặc treo lơ lửng trên ngọn tre soi bóng xuống mặt sông gợn nước lung linh phủ đầy một màu vàng óng ánh.
+ Dòng sông được ánh trăng chiếu xuống như khoác một chiếc áo dát bạc.
+ Trăng tỏa sáng đôi bờ sông, soi rõ từng khuôn mặt.
+ Một số người chèo thuyền ra giữa sông hóng gió, ngắm trăng.
3. Kết bài: Tình cảm, cảm xúc của em dành cho dòng sông mà mình vừa miêu tả
Đề 2: Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt hoặc xem trên phim ảnh.
1. Mở bài: Giới thiệu một biển đảo mà em muốn miêu tả
- Biển đảo đó nằm ở tỉnh thành nào? Có nhiều người biết đến không?
- Em đã được đến biển đảo đó vào thời gian nào? Ấn tượng đầu tiên của em về phong cảnh ở đó.
2. Thân bài: Miêu tả các đặc điểm nổi bật của phong cảnh ở biển đảo đó:
- Không khí ở đó như thế nào? Có nhiều nắng và gió không? Bầu trời có màu sắc ra sao? Em có cảm thấy thoải mái và yêu thích thời tiết ở đó không?
- Bờ biển ở đó có dài, rộng và bằng phẳng không?
- Bãi cát ở đó có màu sắc như thế nào? Có mềm mịn không? Có nhiều đá, sỏi, vỏ sò rải rác không?
- Nước biển có màu sắc như thế nào? Khi lội xuống có cảm giác ra sao? Dưới nước có những sự vật gì?
- Nước biển ven bờ có sâu không? Có phù hợp để bơi lội hay thực hiện các hoạt động lặn không?
- Có nhiều sóng biển không? Đặc điểm của sóng biển ở đó như thế nào? Phù hợp với những hoạt động gì?
- Cảnh quan trên bờ cát ở biển đảo đó như thế nào? Có nhiều cây xanh, hàng quán, nơi nghỉ dưỡng không?
- Em cảm nhận như thế nào về cảnh thiên nhiên ở trên đảo đó? Vẻ đẹp thiên nhiên và các công trình kiến trúc do con người tạo ra có cân bằng với nhau không? Em có thích điều đó không?
- Em đã có những hoạt động gì ở trên bờ biển và hòn đảo đó? Em thích hoạt động nào nhất?
3. Kết bài: Tình cảm, cảm xúc của em dành cho biển đảo mà mình vừa miêu tả.
Đề 1: Tả một cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em hoặc ở nơi gia đình em sinh sống.
1. Mở bài: Giới thiệu về Hồ Tây nơi thành phố em đang sinh sống.
2. Thân bài:
a) Tả bao quát:
- Hồ rộng mênh mông như một chiếc gương khổng lồ giữa lòng thành phố, nhìn không thấy bờ bên kia.
- Con đường bao quanh hồ tấp nập người qua lại, rực rỡ sắc hoa theo từng mùa.
- Mặt nước hồ luôn gợn sóng lăn tăn, mang theo hơi nước mát lành xua tan cái nóng đô thị.
b) Tả chi tiết:
- Buổi sáng:
+ Sương mờ bảng lảng trên mặt hồ như một dải lụa mỏng.
+ Phía xa, ông mặt trời thức dậy nhuộm hồng cả một vùng nước rộng lớn.
+ Các cụ già tập thể dục, tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng tiếng chim lách chích trên cành cao.
- Buổi trưa:
+ Nắng chiếu xuống làm mặt hồ lấp lánh như được dát hàng ngàn viên kim cương.
+ Mặt hồ yên ả, tĩnh lặng dưới cái nắng gắt, những hàng liễu ven hồ rủ bóng thướt tha.
+ Thỉnh thoảng một vài chú chim bói cá sà xuống mặt nước rồi lại vụt bay lên cao.
- Buổi chiều:
+ Đây là khoảnh khắc hồ đẹp nhất khi hoàng hôn buông xuống.
+ Bầu trời chuyển sang màu cam đỏ, soi bóng xuống mặt hồ tím ngắt.
+ Những đôi bạn trẻ, các gia đình dắt tay nhau đi dạo, hóng mát sau một ngày làm việc.
- Buổi tối:
+ Ánh đèn thành phố rực rỡ sắc màu hắt xuống mặt hồ gợn nước lung linh.
+ Những chiếc du thuyền, vịt đạp nước lững lờ trôi, mang theo tiếng nhạc du dương.
+ Gió từ hồ thổi vào lồng lộng, tạo cảm giác khoan khoái, dễ chịu vô cùng.
3. Kết bài: Nêu tình cảm của em với hồ nước.
Đề 2: Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt hoặc xem trên phim ảnh.
1. Mở bài: Giới thiệu về đảo Phú Quốc mà em được đi tham quan cùng gia đình vào mùa hè năm ngoái. Đây là hòn đảo ngọc vô cùng nổi tiếng ở phía Nam Tổ quốc.
2. Thân bài: Miêu tả đặc điểm nổi bật của biển đảo
- Không khí và bầu trời: Không khí trong lành, mặn mòi vị biển. Nắng vàng rực rỡ nhưng không chói gắt nhờ những làn gió biển thổi vào liên tục. Bầu trời cao vút, xanh trong không một gợn mây.
- Bờ biển: Bãi Trường dài tít tắp, chạy dọc theo làn nước trong xanh. Bờ biển cong cong như vầng trăng khuyết ẩn hiện sau những rặng dừa.
- Bãi cát: Cát ở đây trắng mịn như kem, êm ái dưới từng bước chân người đi. Ven bờ là những vỏ ốc sặc sỡ và vài rặng san hô nhỏ bị sóng đánh dạt vào.
- Nước biển: Nước biển có màu xanh ngọc bích cực kỳ đặc biệt, trong đến mức có thể nhìn thấy những đàn cá nhỏ bơi lội tung tăng dưới chân. Khi lội xuống, cảm giác mát lạnh chạy khắp cơ thể, vô cùng sảng khoái.
- Sóng biển: Sóng ở đây rất êm, chỉ vỗ nhẹ vào bờ cát như tiếng thì thầm của biển cả, cực kỳ phù hợp cho trẻ em bơi lội và vui chơi.
- Cảnh quan và công trình: Những hàng dừa cao vút nghiêng mình che bóng mát cho bãi cát. Các khu nghỉ dưỡng mái lá mộc mạc xen lẫn các nhà hàng ngon ngay trên bờ biển.
3. Kết bài: Tình cảm của em dành cho Phú Quốc.
Đề 1: Tả một cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em hoặc ở nơi gia đình em sinh sống.
1. Mở bài: Giới thiệu về con suối nhỏ chảy qua bìa rừng cạnh ngôi làng của em.
2. Thân bài:
a) Tả bao quát:
- Con suối uốn lượn quanh co qua những ghềnh đá lớn nhỏ, làn nước xanh trong vắt như nhìn thấu tận đáy.
- Hai bên bờ suối là những hàng cây cổ thụ tỏa bóng mát và những khóm hoa dại rực rỡ sắc màu.
- Tiếng suối chảy róc rách hòa cùng tiếng chim rừng tạo nên bản nhạc thiên nhiên vui tai.
b) Tả chi tiết:
- Buổi sáng:
+ Ánh nắng xuyên qua kẽ lá, chiếu xuống mặt suối những vệt sáng lấp lánh như dát bạc.
+ Hơi nước bốc lên mát lạnh, không khí trong lành đến tinh khiết.
+ Những chú cá nhỏ tung tăng bơi lội bên những hòn đá cuội nhẵn thín.
- Buổi trưa:
+ Nắng gắt nhưng dưới tán cây bên suối vẫn vô cùng mát mẻ.
+ Mặt suối phản chiếu bầu trời xanh ngắt và những đám mây trắng lững lờ.
+ Tiếng ve ve sầu râm ran hòa nhịp cùng tiếng nước đổ qua khe đá tạo nên âm thanh sôi động.
- Buổi chiều:
+ Ánh chiều tà nhuộm vàng những ngọn cây, dòng suối trở nên tĩnh lặng và thơ mộng.
+ Bà con đi làm nương về thường dừng chân bên suối để rửa mặt, xua tan mệt mỏi.
- Buổi tối:
+ Dưới ánh trăng thanh, dòng suối trở nên huyền bí, mặt nước lung linh huyền ảo.
+ Tiếng suối chảy rì rào như lời ru của đất mẹ đưa làng bản vào giấc ngủ yên bình.
3. Kết bài:Nêu cảm nghĩ, tình cảm của em với dòng suối.
Đề 2: Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt hoặc xem trên phim ảnh.
1. Mở bài: Giới thiệu về bãi biển Mỹ Khê mà em đã được xem trong chương trình giới thiệu du lịch Việt Nam.
2. Thân bài: Miêu tả các đặc điểm nổi bật:
- Không khí và thời tiết: Không khí ở đây rất thoáng đãng, mang theo hơi thở mặn mòi của đại dương. Trời nhiều nắng nhưng luôn có gió biển thổi vào nên không cảm thấy nóng bức.
- Bờ biển: Đường bờ biển cong dài, thoải dần ra xa với những hàng dừa và phi lao xanh ngắt đu đưa trong gió.
- Bãi cát: Cát có màu vàng óng, mịn màng và sạch sẽ. Sau mỗi đợt sóng rút đi, mặt cát phẳng lì như một con đường tơ lụa.
- Nước biển: Nước biển chia thành hai màu rõ rệt: gần bờ xanh lục, xa xa là màu xanh lam đậm. Sóng biển dập dìu, từng lớp sóng trắng xóa nối đuôi nhau vỗ vào bờ cát.
- Hoạt động trên biển: Trên biển có rất nhiều khách du lịch bơi lội và tham gia các trò chơi như dù lượn, mô tô nước rất náo nhiệt. Xa xa là những con tàu đánh cá của ngư dân đang buông lưới.
- Cảm nhận về thiên nhiên: Cảnh sắc ở đây là sự kết hợp tuyệt vời giữa núi non, biển cả và những công trình hiện đại của thành phố. Mọi thứ đều hài hòa, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ.
3. Kết bài: Tình cảm, cảm xúc của em với bãi biển Mỹ Khê
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Góp ý và chỉnh sửa dàn ý.
- Những cảnh vật được lựa chọn để miêu tả
- Cách sắp xếp trình tự miêu tả các cảnh vật
- *
Phương pháp giải:
Em tiến hành góp ý và chỉnh sửa dàn ý dựa vào gợi ý.
Lời giải chi tiết:
Em tiến hành góp ý và chỉnh sửa dàn ý dựa vào gợi ý.
Vận dụng
Trả lời câu hỏi vận dụng trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Tìm đọc sách báo viết về núi, hang động, đại dương, các hành tinh trong hệ Mặt Trời,... hoặc hiện tượng trong thế giới tự nhiên (núi lửa phun trào, lốc xoáy, mưa đá,...).
Phương pháp giải:
Em tiến hành tìm đọc sách báo viết về núi, hang động, đại dương, các hành tinh trong hệ Mặt Trời,... hoặc hiện tượng trong thế giới tự nhiên (núi lửa phun trào, lốc xoáy, mưa đá,...) qua sách báo, internet,…
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Sách "Núi Anpơ - Dãy Núi Hùng Vĩ Ở Châu Âu": Cuốn sách giới thiệu về vẻ đẹp hùng vĩ của núi Anpơ. Từ trên cao nhìn xuống có thể thấy toàn cảnh dãy Anpơ với những vách núi dựng đứng, các ngọn núi nghìn năm băng giá chen lẫn với hồ nước trong vắt. Những tia nắng Mặt Trời tỏa xuống tạo cho Anpơ một vẻ đẹp ngoạn mục.
- Sách "Núi Lửa Nóng Hơn Cả Lửa - Horrible Science": Trong cuốn sách này, bạn có thể chứng kiến cảnh núi lửa phun (từ khoảng cách an toàn), biết tại sao núi lửa bốc lên mùi trứng thối, học cách nhận diện các núi lửa đang hoạt động và được huấn luyện để trở thành một nhà nghiên cứu núi lửa.
- Sách "Siêu Nhí Khám Phá Đại Dương": Cuốn sách đưa bạn đến gặp gỡ và khám phá sự sống dưới đáy đại dương qua lời kể của chính các “quái vật” sống ở những nơi sâu nhất. Từ bề mặt đại dương đến những rãnh sâu tăm tối, thế giới sự sống nơi biển sâu vô cùng phong phú. Từ thay đổi trên cơ thể đến thích nghi về thói quen, động vật ở các tầng đại dương có khả năng biến đổi và thích nghi tuyệt vời.
- Sách "Khám Phá Các Hành Tinh Trong Hệ Mặt Trời": Cuốn sách là một chuyến du hành thú vị đưa các bạn nhỏ rời khỏi Trái Đất để đến thăm tám hành tinh anh em. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng sao Mộc khổng lồ với những cơn bão lớn, hay sao Thổ lung linh với chiếc vành đai băng đá diệu kỳ. Qua những hình ảnh sống động, chúng mình sẽ hiểu vì sao các hành tinh lại quay quanh Mặt Trời và những bí ẩn thú vị về khoảng cách xa xôi trong vũ trụ bao la.
- Sách "Kỳ Quan Hang Động - Thế Giới Ngầm Kỳ Ảo": Cuốn sách mở ra cánh cửa dẫn vào lòng đất, nơi có những hang động tuyệt đẹp với muôn vàn khối thạch nhũ lấp lánh. Các bạn sẽ được tìm hiểu về hang Sơn Đoòng hùng vĩ của Việt Nam hay những hang động băng giá ở nước ngoài. Cuốn sách giải thích một cách dễ hiểu về quá trình nước ăn mòn đá qua hàng triệu năm để tạo nên những "cung điện" tự nhiên lộng lẫy và đầy bí ẩn dưới sâu trong lòng núi.
- Sách "Sự Trỗi Dậy Của Những Cơn Lốc Xoáy": Đây là cuốn sách giúp bạn hiểu rõ về sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên. Bằng ngôn ngữ đơn giản, sách giải thích lốc xoáy hình thành như thế nào từ những đám mây giông và vì sao chúng lại có hình dáng như một chiếc vòi rồng khổng lồ quét qua mặt đất. Quan trọng hơn, cuốn sách còn hướng dẫn các bạn cách nhận biết dấu hiệu và những kỹ năng cần thiết để giữ an toàn cho bản thân khi có hiện tượng thời tiết nguy hiểm xảy ra.
- Sách "Đại Dương - Những Bí Mật Dưới Làn Nước Xanh": Cuốn sách giống như một chiếc tàu ngầm đưa các bạn nhỏ xuống tận cùng của biển cả. Tại đây, chúng mình sẽ được gặp gỡ những rạn san hô rực rỡ sắc màu, nơi trú ngụ của hàng ngàn loài cá xinh đẹp. Sách còn kể về cuộc sống của loài cá voi xanh khổng lồ và cách mà đại dương điều hòa khí hậu để giữ cho Trái Đất luôn xanh tươi, giúp các bạn thêm yêu và ý thức hơn về việc bảo vệ môi trường biển.
- Sách "Những Ngọn Núi Cao Nhất Thế Giới": Cuốn sách kể về hành trình chinh phục đỉnh Everest và những ngọn núi tuyết vĩnh cửu. Các bạn sẽ biết được tại sao trên đỉnh núi cao lại có không khí loãng và lạnh giá, cũng như cuộc sống thú vị của những loài động vật có bộ lông dày chịu rét giỏi như báo tuyết hay bò tót Tây Tạng. Những câu chuyện về lòng dũng cảm của các nhà leo núi sẽ tiếp thêm động lực cho chúng mình vượt qua mọi thử thách.
- Sách "Mưa Đá Và Những Hiện Tượng Tự Nhiên Kỳ Lạ": Bạn đã bao giờ tự hỏi vì sao giữa mùa hè lại có những viên đá từ trên trời rơi xuống chưa? Cuốn sách này sẽ giải đáp tất cả những thắc mắc đó về hiện tượng mưa đá, sét hay cầu vồng sau mưa. Với những ví dụ gần gũi và hình minh họa màu sắc, các bạn nhỏ sẽ thấy thế giới tự nhiên quanh mình thật kỳ diệu và chứa đựng bao nhiêu điều khoa học lý thú cần được khám phá.