Bài 15: Xuồng ba lá quê tôi trang 70
Khởi động
Trả lời câu hỏi khởi động trang 70 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Chia sẻ những điều em biết về một số phương tiện đi lại của người dân ở vùng sông nước.
Phương pháp giải:
Em dựa vào hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Một số phương tiện đi lại của người dân ở vùng sông nước: thuyền, bè, ca nô, thuyền thúng, ghe, xuồng,…
Các phương tiện này đều được làm chủ yếu bằng gỗ, tre. Thường thiết kế để nổi được trên mặt nước và chở được người, hàng hoá với khối lượng tương đối lớn. Các phương tiện này có thể di chuyển bằng sức người (thông qua xuồng, mái chèo) hoặc bằng máy móc (động cơ đẩy) chạy bằng xăng, dầu. Phương tiện chạy bằng máy móc có tốc độ nhanh hơn và thường có sức chở lớn.
Ở vùng sông nước, con thuyền là phương tiện đi lại quen thuộc của người dân. Thuyền không chỉ giúp họ di chuyển từ nơi này sang nơi khác mà còn là công cụ kiếm sống hàng ngày. Với chiếc thuyền, họ có thể ra đồng bắt cá, hái lúa hay chở hàng hóa. Bên cạnh đó, thuyền còn là nơi trú ẩn, nghỉ ngơi sau những giờ lao động mệt nhọc. Dù cuộc sống có khó khăn, gian lao nhưng với người dân vùng sông nước, chiếc thuyền vẫn luôn là biểu tượng của sự bình yên, giản dị và hạnh phúc.
Nội dung bài đọc
| Xuồng ba lá gắn liền với cuộc sống của mỗi con người: từ thuở ấu thơ, từ thuở mở mang bờ cõi, từ thuở chống giặc cho đến thời bình. Xuồng ba lá đi khắp một đời người, nối liền những chặng đường nước nổi lênh đênh. |
Bài đọc
XUỒNG BA LÁ QUÊ TÔI
Gọi là xuồng ba lá vì xuồng được ghép bởi ba tấm ván: hai tấm ván be và một tấm ván đáy. Để xuồng được vững chắc, người ta dùng những chiếc "cong" đóng vào bên trong lòng xuồng, tạo thành bộ khung hình xương cá.
Xuồng ba lá là phương tiện di chuyển gắn liền với miền sông nước quê tôi. Tôi vẫn nhớ những sáng nội chèo xuồng mang cho tôi mấy cái bánh lá dừa, giỏ cua đồng mà nội vừa bắt được. Nhớ những chiều chị tôi chèo xuồng dọc triền sông, bẻ bông điên điển đầy rổ mang về cho má nấu canh chua. Những chuyến xuồng xuôi ngược đã in đậm trong tiềm thức mỗi người dân Nam Bộ.
Từ độ cha ông đi mở cõi, xuồng là “đôi chân của người dân Nam Bộ". Những năm tháng quê hương bị bom cày, đạn xới, xuồng cùng nhân dân bám trụ, giữ xóm, giữ làng. Xuồng chở lương thực tiếp tế cho bộ đội. Xuồng đưa du kích qua sông, len sâu vào khu căn cứ kháng chiến,...
Đất nước thanh bình, xuồng ba lá lại trở về cuộc sống đời thường. Xuồng ngược xuôi miền chợ nổi. Xuồng lướt nhanh trên cánh đồng rì rào sóng lúa. Xuồng rộn ràng những đêm giăng câu, thả lưới. Và mỗi sớm mai, trên nhánh sông quê, những chiếc xuồng ba lá theo dòng nước tỏa đi, chở đầy ước mơ, khát vọng của tình đất, tình người phương Nam.
(Theo Nguyễn Chí Ngoan)
Từ ngữ
Xuồng: thuyền nhỏ, không có mái che.
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 71 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Tác giả đã giới thiệu thế nào về xuồng ba lá?
Phương pháp giải:
Em đọc đoạn văn đầu tiên của bài đọc để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Tác giả giới thiệu về tên gọi của xuồng ba lá và giải thích lí do vật dụng này có tên gọi như vậy.
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 71 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Xuồng ba lá gợi nhớ những kỉ niệm nào của tác giả với người thân?
Phương pháp giải:
Em đọc đoạn văn thứ hai của bài đọc để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Xuồng ba lá gợi nhớ kỉ niệm của tác giả với bà nội (Tôi vẫn nhớ những sáng nội chèo xuồng mang cho tôi mấy cái bánh lá dừa, giỏ cua đồng mà nội vừa bắt được), với chị và mẹ (Nhớ những chiều chị tôi chèo xuồng dọc triền sông, bẻ bông điên điển đầy rổ mang về cho má nấu canh chua).
Câu 3
Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 71 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Từ xưa, chiếc xuồng đã gắn bó thế nào với người dân vùng sông nước?
- Thuở cha ông đi mở cõi
- Những năm tháng chiến tranh
Phương pháp giải:
Em đọc đoạn văn thứ ba của bài đọc để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
- Từ thuở cha ông đi mở cõi, xuồng đã là “đôi chân của người dân Nam Bộ”.
- Trong những năm tháng chiến tranh, xuồng cùng người dân bám trụ, giữ xóm, giữ làng và có nhiều đóng góp to lớn: chở lương thực tiếp tế cho bộ đội, đưa du kích qua sông,...
Câu 4
Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 71 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Hình ảnh xuồng ba lá hiện ra như thế nào trong cuộc sống thanh bình hiện nay?
Phương pháp giải:
Em đọc đoạn văn cuối cùng của bài đọc để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Đất nước thanh bình, xuồng ba lá tiếp tục gắn bó với sinh hoạt hằng ngày và hoạt động lao động sản xuất của người dân: ngược xuôi miền chợ nổi, lướt nhanh trên cánh đồng rì rào sóng lúa, rộn ràng những đêm giăng câu, thả lưới. Xuồng còn mang giá trị tinh thần của người dân vùng sông nước: theo dòng nước toả đi, chở đầy ước mơ, khát vọng của tình đất, tình người phương Nam.
Câu 5
Trả lời câu hỏi 5 bài đọc trang 71 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Bài đọc giúp em hiểu thêm điều gì về cảnh vật và con người phương Nam?
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Phương Nam (Nam Bộ) là vùng sông nước, có nhiều kênh rạch, sông ngòi. Xuồng là phương tiện đi lại phổ biến của người dân nơi đây. Xuồng là người bạn thân thiết của người dân Nam Bộ. Người dân Nam Bộ sống gắn bó với thiên nhiên, kiên cường trong chiến đấu và chăm chỉ, cần cù trong lao động sản xuất.
Bài đọc giúp em hiểu thêm cảnh vật nơi phương Nam rất đẹp đẽ và bình yên, con người phương Nam chăm chỉ, tình cảm, gắn bó và có tình có nghĩa cùng chung sống với nhau.