Bài 25: Tiếng đàn Ba-la-lai-ca trên sông Đà trang 122
Khởi động
Trả lời câu hỏi khởi động trang 122 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Trao đổi với bạn về ý nghĩa của âm nhạc đối với cuộc sống con người.
Phương pháp giải:
Em dựa vào hiểu biết của bản thân về ý nghĩa của âm nhạc đối với cuộc sống con người và chia sẻ với bạn.
Lời giải chi tiết:
- Âm nhạc giúp chúng ta thư giãn và giảm căng thẳng. Sau những giờ học mệt mỏi, nghe một bản nhạc yêu thích sẽ giúp mình thấy thoải mái và vui vẻ trở lại.
- Âm nhạc làm cho cuộc sống thêm màu sắc và sinh động hơn. Nhạc giúp tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi trong các dịp đặc biệt.
- Âm nhạc còn là cách để gửi gắm tình cảm, kể những câu chuyện hay về quê hương, gia đình, bạn bè, giúp mình hiểu hơn về tình yêu thương và cảm thụ được cái đẹp.
Nội dung bài đọc
| Bài thơ miêu tả khung cảnh cô gái Nga ngồi đánh đàn Ba-la-lai-ca bên sông Đà. Cả không gian được ánh trăng chiếu rọi, khung cảnh là tiếng đàn ngân nga, dòng sông lấp loáng và mọi vật như đang ngủ yên. Và hình ảnh này sẽ tồn tại mãi. |
Bài đọc
TIẾNG ĐÀN BA-LA-LAI-CA TRÊN SÔNG ĐÀ
(Trích)
|
Tiếng đàn ba-la-lai-ca Như ngọn gió bình yên Thổi qua rừng bạch dương dìu dặt...
Tiếng đàn ba-la-lai-ca Như ngọn sóng Vỗ trắng phau ghềnh đá Nghe náo nức Những dòng sông nóng lòng tìm biển cả...
Trên sông Đà Một đêm trăng chơi vơi Tôi đã nghe tiếng ba-la-lai-ca như thế Một cô gái Nga mái tóc màu hạt dẻ Ngón tay đan trên những sợi dây đồng.
Lúc ấy Cả công trường say ngủ cạnh dòng sông Những tháp khoan nhô lên trời ngẫm nghĩ Những xe ủi, xe ben sóng vai nhau nằm nghỉ Chỉ còn tiếng đàn ngân nga Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà. |
Ngày mai Chiếc đập lớn nối liền hai khối núi Biển sẽ nằm bỡ ngỡ giữa cao nguyên Sông Ðà gửi ánh sáng đi muôn ngả Từ công trình thuỷ điện lớn đầu tiên. (Quang Huy)
|
Từ ngữ
- Xe ben: xe tải, thùng xe có thể được điều khiển cho dốc hẳn xuống để đổ vật liệu.
- Sông Đà: phụ lưu lớn nhất của sông Hồng, chảy từ Lai Châu qua các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Phú Thọ. (Trên sông Đà, tại khu vực tỉnh Phú Thọ, các chuyên gia Liên Xô đã giúp Việt Nam xây dựng một công trình thuỷ điện lớn.)
- Ba-la-lai-ca: tên một loại đàn 3 dây của người Nga.
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 123 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Tiếng đàn ba-la-lai-ca được miêu tả thế nào qua 8 dòng thơ đầu?
Phương pháp giải:
Em đọc 8 dòng thơ đầu tiên của bài thơ để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Tiếng đàn ba-la-lai-ca như ngọn gió bình yên thổi qua rừng bạch dương dìu dặt.
- Tiếng đàn ba-la-lai-ca như ngọn sóng vỗ trắng phau ghềnh đá, nghe náo nức những dòng sông nóng lòng tìm biển cả.
- Tiếng đàn ba-la-lai-ca làm hiện lên những hình ảnh, âm thanh của cuộc sống (tiếng gió, tiếng sóng).
- Tiếng đàn ba-la-lai-ca có những cung bậc âm thanh trầm bổng, khi dìu dặt, khoan thai, khi náo nức, dồn dập...
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 123 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Trên công trường thuỷ điện sông Đà, tác giả đã nghe tiếng đàn ba-la-lai-ca vang lên trong khung cảnh như thế nào?
Phương pháp giải:
Em đọc khổ thơ thứ ba của bài thơ để tìm câu trả lời.
Lời giải chi tiết:
Trên công trường thuỷ điện sông Đà, tác giả đã nghe tiếng đàn ba-la-lai-ca vang lên trong khung cảnh đêm trăng tĩnh mịch. Công trường thuỷ điện với rất nhiều xe ủi, xe ben, tháp khoan, cần trục... đã say ngủ sau một ngày làm việc, dòng sông Đà lấp loáng dưới trăng.
Câu 3
Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 123 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Miêu tả những điều em hình dung khi đọc 2 dòng thơ sau:
Chỉ còn tiếng đàn ngân nga
Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.
Phương pháp giải:
Em đọc kĩ hai câu thơ, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Bốn bề yên tĩnh, tất cả như lặng yên để lắng nghe tiếng đàn ba-la-lai-ca của cô gái Nga. Tiếng đàn vang lên, ngân nga, toả lan mênh mông cùng với dòng sông như một dòng trăng lấp lánh trong đêm. Âm thanh của tiếng đàn như quyện hoà với ánh sáng dòng trăng, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo, thơ mộng.
Khi đọc 2 dòng thơ, em hình dung tất cả đều im lặng, tiếng đàn vang lên là âm thanh duy nhất phá tan không khí ảm đạm, im ắng của bầu trời đêm. Tiếng đàn ngân và cảnh trăng lấp loáng soi dưới mặt sông thật buồn, thật dịu nhẹ và nhiều cảm xúc, gợi suy tư nhiều chiều cho người nghe, người đọc.
Câu 4
Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 123 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh cô gái Nga chơi đàn ba-la-lai-ca trên công trường thuỷ điện sông Đà.
* Học thuộc lòng đoạn thơ từ đầu đến lấp loáng sông Đà.
Phương pháp giải:
Em đọc kĩ bài thơ để trả lời câu hỏi.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Dưới ánh trăng, bên dòng sông Đà, trên công trường đang say ngủ, cô gái Nga có mái tóc màu hạt dẻ đang đánh đàn ba-la-lai-ca một cách say sưa. Hình ảnh này khiến mỗi người dân chúng ta xúc động. Những chuyên gia ở những đất nước xa xôi đã xa gia đình, xa tổ quốc để đến Việt Nam, giúp chúng ta xây dựng nhà máy thuỷ điện. Tiếng đàn ba-la-lai-ca của cô gái Nga như giúp chúng ta cảm nhận được tình hữu nghị tốt đẹp và tương lai đang rộng mở.
Hình ảnh cô gái Nga chơi đàn ba-la-lai-ca trên công trường thuỷ điện sông Đà gợi cho em cảm nghĩ: cô gái cũng có những nỗi lòng của riêng mình, cô ngồi một mình và chơi đàn trên công trường thuỷ điện như muốn giãi bày tâm sự với màn đêm. Chỉ có màn đêm mới lắng nghe rõ tiếng đàn cô gảy. Cô gái hẳn có nhiều kỉ niệm với đàn, cảm thấy nhẹ lòng và bình yên khi đánh đàn ba-la-lai-ca lên.