Bài 3: Hạt gạo làng ta trang 17

Khởi động

Trả lời câu hỏi khởi động trang 17 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Trao đổi với bạn những điều em biết về công việc của người nông dân.

Phương pháp giải:

Em dựa vào hiểu biết của bản thân, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Người nông dân là những người lao động sống ở nông thôn nên công việc của họ thường là: gieo hạt, ươm mầm, cày bừa, chăm sóc vườn cây, ruộng đồng, gặt hái, chăn nuôi gia súc,...

Nội dung bài đọc

Bài đọc

HẠT GẠO LÀNG TA

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay...

Hạt gạo làng ta

Có bão tháng Bảy

Có mưa tháng Ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng Sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy...

Hạt gạo làng ta

Những năm bom Mỹ

Trút trên mái nhà

Những năm cây súng

Theo người đi xa

Những năm băng đạn

Vàng như lúa đồng

Bát cơm mùa gặt

Thơm hào giao thông...

Hạt gạo làng ta

Có công các bạn

Sớm nào chống hạn

Vục mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt sâu

Lúa cao rát mặt

Chiều nào gánh phân

Quang trành quết đất

Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuyến

Gửi về phương xa

Em vui em hát

Hạt vàng làng ta.

                             (Trần Đăng Khoa)

Từ ngữ

- Kinh Thầy: tên một con sông ở tỉnh Hải Dương.

- Hào giao thông: đường đào sâu dưới đất để đi lại được an toàn trong chiến tranh.

- Trành (còn gọi là giành): dụng cụ đan bằng tre, nứa, đáy phẳng, có thành, dùng để vận chuyển đất, đá, phân trâu bò,...

- Tiền tuyến: tuyến trước, nơi trực tiếp chiến đấu với giặc.

Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Ở khổ thơ thứ nhất, chi tiết nào cho thấy hạt gạo được kết tinh từ những tinh tuý của thiên nhiên?

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ khổ thơ thứ nhất của bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Chi tiết cho thấy hạt gạo được kết tinh từ những tinh tuý của thiên nhiên là: phù sa của sông Kinh Thầy, hương sen thơm trong hồ nước đầy.

Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Bài thơ cho thấy nét đẹp gì của người nông dân trong quá trình làm ra hạt gạo? Nét đẹp ấy được thể hiện qua những hình ảnh nào?

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ thứ hai và thứ ba của bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

- Bài thơ cho thấy sự cần cù, chịu khó, tinh thần vượt lên thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên, sức làm việc bền bỉ và tình yêu lao động của người nông dân trong quá trình làm ra hạt gạo.

- Nét đẹp ấy được thể hiện qua các hình ảnh: bão tháng Bảy, mưa tháng Ba, giọt mồ hôi sa, nước như ai nấu, chết cả cá cờ, cua ngoi lên bờ, mẹ em xuống cấy.

Câu 3

Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Hai dòng thơ “Bát cơm mùa gặt/ Thơm hào giao thông” gợi cho em suy nghĩ gì? Em chọn ý nào dưới đây? Vì sao?

A. Trong kháng chiến, người nông dân là hậu phương vững chắc.

B. Người nông dân luôn kề vai sát cánh cùng các chiến sĩ bộ đội.

C. Mối quan hệ gắn bó giữa hậu phương và tiến tuyến.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ hai dòng thơ, suy nghĩ và chọn đáp án phù hợp.

Lời giải chi tiết:

Hai dòng thơ “Bát cơm mùa gặt/ Thơm hào giao thông” gợi cho em suy nghĩ: C. Mối quan hệ gắn bó giữa hậu phương và tiến tuyến.

Vì người nông dân và người chiến sĩ luôn luôn yêu thương, tôn trọng và thấu lòng nhau. Mỗi nơi đều yêu mến và trân trọng lẫn nhau mà không chỉ là một chiều người nông dân cố gắng, nỗ lực; ai ai và nơi đâu cũng luôn nỗ lực. Cho nên đây là mối quan hệ gắn bó giữa hậu phương và tiền tuyến.

Câu 4

Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Các bạn nhỏ đã đóng góp những gì để làm ra hạt gạo?

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ thứ 4 của bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Bất kể thời gian nào trong ngày (sớm, trưa, chiều), các bạn nhỏ cùng người lớn tham gia chống hạn, tát nước, bắt sâu, gánh phân bón cho lúa.

Câu 5

Trả lời câu hỏi 5 bài đọc trang 18 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Trong bài thơ, vì sao hạt gạo được gọi là “hạt vàng" (ý nói quý như vàng)? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

A. Vì hạt gạo nuôi sống con người từ bao đời nay.

B. Vì hạt gạo kết tinh từ những tinh tuý của đất trời.

C. Vì hạt gạo chứa đựng bao mồ hôi, công sức của người nông dân.

* Học thuộc lòng bài thơ.

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và chọn đáp án phù hợp.

Lời giải chi tiết:

C. Vì hạt gạo chứa dựng bao mồ hôi, công sức của người nông dân.

Hạt gạo được gọi là “hạt vàng” là vì hạt gạo rất quý, con người phải bỏ biết bao công sức, vượt qua bao gian nan, vất vả, một nắng hai sương, chăm chỉ, cần cù mới làm ra hạt gạo.