Bài 9: Sự tích con rồng cháu tiên trang 40

Khởi động

Trao đổi với bạn: Vào tháng Ba (âm lịch), nước ta có ngày lễ nào quan trọng? 

Phương pháp giải:

Em tiến hành trao đổi với bạn. 

Lời giải chi tiết:

Vào tháng Ba (âm lịch), nước ta có ngày lễ giỗ tổ Hùng Vương được tổ chức ngày 10/3 âm lịch và Tết Hàn thực được tổ chức vào ngày 3/3 Âm lịch, đây là ngày lễ để con người cùng nhau dâng hương, bày cúng cho tổ tiên, nguồn cội.

Nội dung bài đọc

Bài đọc

SỰ TÍCH CON RỒNG CHÁU TIÊN

Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt có một vị thần tên là Lạc Long Quân. Thần mình rồng, thường ở dưới nước, thỉnh thoảng lên sống trên cạn, sức khoẻ vô địch, có nhiều phép lạ. Bấy giờ, ở vùng núi cao có nàng Âu Cơ xinh đẹp tuyệt trần, nghe vùng đất Lạc Việt có nhiều hoa thơm cỏ lạ bèn tìm đến thăm. Hai người gặp nhau, kết thành vợ chồng.

Ít lâu sau, Âu Cơ có mang. Đến kì sinh, chuyện thật lạ, nàng sinh ra cái bọc trăm trứng. Trăm trứng nở ra một trăm người con hồng hào, đẹp đẽ lạ thường. Đàn con lớn nhanh như thổi, mặt mũi khôi ngô, khoẻ mạnh như thần.

Sống với nhau được ít lâu, Lạc Long Quân bàn với vợ:

– Ta vốn nòi rồng ở miền nước thẳm, nàng là dòng tiên ở chốn non cao. Kẻ trên cạn, người dưới nước, tập quán khác nhau, khó mà ở cùng nhau lâu dài được. Nay ta đem năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương, khi có việc thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn.

Một trăm người con của Lạc Long Quân và Âu Cơ sau này trở thành tổ tiên của người Việt. Người con trưởng theo Âu Cơ được tôn lên làm vua, lấy hiệu là Hùng Vương, đóng đô ở đất Phong Châu, đặt tên nước là Văn Lang. Con trai vua gọi là Lang, con gái vua gọi là Mị Nương; khi cha mất thì ngôi được truyền cho con trưởng, mười mấy đời truyền nối ngôi vua đều lấy hiệu là Hùng Vương, không hề thay đổi.

Cũng bởi sự tích này mà về sau, người Việt ta thường tự hào xưng là con Rồng cháu Tiên và thân mật gọi nhau là đồng bào.

(Theo Nguyễn Đổng Chi)

Từ ngữ

- Miền đất Lạc Việt: miền đất mà người Lạc Việt sinh sống, chủ yếu thuộc Bắc Bộ nước ta ngày nay.

- Phong Châu: tên gọi một vùng đất cổ, nay thuộc tỉnh Phú Thọ.

- Đồng bào (cùng một bọc): những người cùng giống nòi, cùng đất nước.

(Sử dụng từ điển để tìm nghĩa của các từ: khôi ngô, tập quán.) 

Câu 1

Lạc Long Quân và Âu Cơ được giới thiệu như thế nào? 

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ câu văn thứ 2 và thứ 3 trong đoạn 1 của bài đọc để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Lạc Long Quân là một vị thần, giống rồng, sống dưới nước, sức khoẻ hơn người, có nhiều phép lạ. Âu Cơ là tiên, xinh đẹp tuyệt trần, sống trên cạn.

Câu 2

Chi tiết Âu Cơ sinh bọc trăm trứng muốn nói điều gì? 

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Chi tiết Âu Cơ sinh bọc trăm trứng thể hiện rằng người Việt được sinh ra cùng một bọc – một nguồn gốc; do vậy, chúng ta là người một nhà, phải đoàn kết, yêu thương, gắn bó với nhau.

Câu 3

Theo em, cách giải thích nguồn gốc của người Việt là con Rồng cháu Tiên nói lên điều gì?

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Cách giải thích nguồn gốc dân tộc Việt là con Rồng cháu Tiên nói lên mong ước của người Việt: được sinh ra bởi giống nòi đẹp và cao quý Tiên Rồng. Đây là một cách giải thích hay về nguồn gốc của người Việt, thể hiện sự trân trọng của chính người Việt về nguồn gốc của mình.

Câu 4

Dựa vào sơ đồ dưới đây, tóm tắt lại câu chuyện. 

Phương pháp giải:

Em dựa vào nội dung câu chuyện và sơ đồ để tóm tắt câu chuyện phù hợp. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Lạc Long Quân và Âu Cơ là 2 vị thần Rồng – Tiên gặp nhau, kết thành vợ chồng. Âu Cơ sinh bọc trăm trứng. Trăm trứng nở ra trăm người con. Sống với nhau một thời gian, Lạc Long Quân bàn với Âu Cơ về việc chia 50 con lên núi theo mẹ, 50 con xuống biển theo cha. Các con của họ dựng xây đất nước, trở thành tổ tiên của người Việt. Từ sự tích này, người Việt tự hào xưng là con Rồng cháu Tiên và gọi nhau là đồng bào.

Câu 5

Câu ca dao dưới đây có liên quan thế nào đến câu chuyện này? 

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ câu ca dao, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Câu ca dao trên nhắc chúng ta nhớ ngày giỗ Vua Hùng. Vua Hùng chính là người con trưởng của Lạc Long Quân và Âu Cơ, người đã theo Âu Cơ lên núi. Ngày 10 tháng 3 âm lịch hằng năm được xem là ngày “Quốc Giỗ” của người dân Việt. Khi chúng ta cùng thờ chung một “ông Tổ” có nghĩa là chúng ta thuộc cùng một nòi giống.