Phần 1 - Ôn tập: Tiết 3 - 4 trang 150

Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 trang 150 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Chọn 1 trong 2 yêu cầu dưới đây:

a. Đọc thuộc lòng đoạn thơ khoảng 100 chữ trong một bài thơ đã học và trả lời câu hỏi.

b. Đọc một bài dưới đây và thực hiện yêu cầu.

Phương pháp giải:

Em chọn 1 trong 2 yêu cầu, dựa vào kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

a. 

– Bộ đội về làng: Tình quân dân trong bài thơ được thể hiện: là tình cảm thân thiết, gắn bó, yêu mến chân thành, trong sáng giữa bộ đội và nhân dân.

– Về ngôi nhà đang xây: Hình ảnh ngôi nhà đang xây nói lên cuộc sống trên đất nước ta đang ngày càng phát triển. Đất nước ta đang không ngừng xây dựng các đô thị, hệ thống nhà cửa, công xưởng, trung tâm thương mại,… phục vụ cuộc sống hiện đại. 

– Việt Nam quê hương ta: Những câu thơ trong bài mà em thích là:

Đất nghèo nuôi những anh hùng

Chìm trong máu lửa lại vùng đứng lên

Đạp quân thù xuống đất đen

Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa.

Vì qua những câu thơ này, em thấy người Việt Nam giản dị, bình thường, cơm trắng rau xanh lại có thể có được sức mạnh đánh đổ quân thù thành công, trở thành người hùng trong thời chiến và hoá thành người hiền lành, chất phác trong thời bình.

– Bài ca trái đất: Nhan đề bài thơ gợi suy nghĩ trái đất được rất nhiều người cùng yêu quý, mỗi người một vẻ nhưng cùng chung một bài ca hát cho trái đất thân yêu.

b. Chủ đề và thông tin chính của bài đọc:

- Nghìn năm văn hiến: Niềm tự bào về nên văn hiến lâu đời và truyền thống coi trọng việc học của nhân dân ta.

- Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa: Ca ngợi Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa và những cống hiến lớn lao của ông cho đất nước.

- Giờ Trái Đất: Mong muốn nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và khuyến khích mọi người hành động để bảo vệ Trái Đất.

- Thành phố thông minh Mát-xđa: Ca ngợi bàn tay, khối óc của con người trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.

Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 trang 151 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Xác định chủ ngữ, vị ngữ của mỗi câu dưới đây và cho biết câu nào là câu đơn, câu nào là câu ghép.

a. Hoa cà phê có mùi thơm đậm và ngọt nên nó thường theo gió bay đi rất xa.

(Thu Hà)

b. Bác rùa đá đang nằm im như một tảng đá, thò đầu ra khỏi mai, lim dim mắt đón nhận từng giọt âm thanh tươi mát của tiếng chim bách thanh.

(Vân Long)

c. Tôi có cảm giác mặt trời sẽ rơi xuống cánh đồng và tôi có thể chạy đến chỗ nó rơi xuống một cách dễ dàng.

(Nguyễn Trọng Tạo)

d. Những buổi trưa hè, tôi nằm trên chiếc võng mắc vào tán cây sau nhà, vừa nghe gió thổi hiu hiu vừa nhìn lên bầu trời ngắm mây bay.

(Lê Văn Trường)

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ các câu văn và thực hiện theo yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

- Câu đơn: b, d

b. Bác rùa đá (CN) / đang nằm im như một tảng đá, thò đầu ra khỏi mai, lim dim mắt đón nhận từng giọt âm thanh tươi mát của tiếng chim bách thanh (VN).

d. tôi (CN) / nằm trên chiếc võng mắc vào tán cây sau nhà, vừa nghe gió thổi hiu hiu vừa nhìn lên bầu trời ngắm mây bay (VN).

- Câu ghép: a, c

a. Hoa cà phê (CN1) / có mùi thơm đậm và ngọt (VN1) nên nó (CN2) / thường theo gió bay đi rất xa (VN2).

c. Tôi (CN1) / có cảm giác mặt trời sẽ rơi xuống cánh đồng (VN1) và tôi (CN2) / có thể chạy đến chỗ nó rơi xuống một cách dễ dàng (VN2).

Câu 3

Trả lời câu hỏi 3 trang 151 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Trong những câu ghép tìm được ở bài tập 2, các vế câu được nối với nhau bằng cách nào?

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

- Câu a: 2 vế câu nối với nhau bằng kết từ “nên”.

- Câu c: 2 vế câu nối với nhau bằng kết từ “và”.

Câu 4

Trả lời câu hỏi 4 trang 151 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Đọc câu chuyện dưới dây và thực hiện yêu cầu.

Bà tổ nghề dệt lụa

Truyền thuyết kể lại rằng, Vua Hùng thứ sáu có cô con gái út vô cùng xinh đẹp, dịu dàng tên là Thiều Hoa. Nàng yêu quý muôn loài, từ cành cây, ngọn cỏ đến con chim, con thú nhỏ. Mỗi khi nàng vào rừng, cây nảy lộc, hoa đơm bông, hươu nai, chim chóc chào đón.

Một lần, dự hội thi múa của họ nhà bướm, công chúa Thiều Hoa gặp hàng trăm loại bướm đẹp. Có loại cánh trắng như tuyết, có loại cánh vàng như nắng, có loại cánh đen như nhung,... Nhưng có một con bướm nâu, cánh mốc thếch, dáng bay vụng về, đậu hiền lành ở một chỗ. Qua trò chuyện, công chúa biết được bướm nâu là loài có ích. Bướm nâu sinh ra con tằm, tằm ăn lá dâu, nhả ra những sợi tơ vàng óng, cuộn thành kén. Kén ấy kéo được thành những sợi tơ óng vàng và bền chắc.

Công chúa Thiều Hoa mang bướm nâu ra bãi dâu ven sông Hồng để nuôi. Qua một mùa nắng, những đứa con của bướm nâu kéo tơ kết thành kén vàng. Công chúa còn tìm cách làm ra cái guồng để kéo kén, cái xa để xe tơ, đưa vào khung cửi dệt. Quả nhiên làm ra dược một thứ vải mỏng và vàng óng như những dải nắng trời, mùa nóng mặc vào thì mát, mùa rét mặc vào thì ấm. Nàng gọi thứ vải đó là lụa.

Công chúa Thiều Hoa dạy dân trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa. Nghề nuôi tằm, dệt lụa ở Cổ Đô và mười tám trang ấp dọc theo sông Hồng có từ thời đó và truyền mãi cho đến ngày nay.

(Theo Tạ Phong Châu – Nguyễn Quang Vinh – Nghiêm Đa Văn)

Từ ngữ

- (Quay) xa: dụng cụ thô sơ quay bằng tay, dùng để kéo sợi, đánh ống,...

- Xe (tơ): làm cho các sợi tơ nhỏ xoắn chặt lại với nhau thành sợi lớn hơn.

- Cổ Đô: địa danh thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.

- Trang ấp: làng xóm nhỏ, được lập nên ở nơi mới khai khẩn.

a. Dựa vào đoạn mở đầu câu chuyện, em hãy giới thiệu về công chúa Thiều Hoa.

b. Câu chuyện giải thích thế nào về việc công chúa tìm ra được nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa?

c. Vải lụa được làm từ tơ tằm đẹp và quý thế nào?

d. Nhờ đâu nghề dệt lụa phát triển ở Cổ Độ và mười tám trang ấp dọc theo sông Hồng?

e. Nêu chủ đề của bài đọc.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ đoạn văn để trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

a. Theo truyền thuyết kể lại, công chúa Thiều Hoa là con gái út của vua Hùng Vương thứ sáu. Nàng dịu dàng, xinh đẹp và rất yêu quý muôn loài. Mỗi khi nàng vào rừng, cây nảy lộc, hoa đơm bông, hươu nai, chim chóc chào đón.

b. Trong lần dự hội thi múa của họ nhà bướm, nàng biết bướm nâu là loài có ích. Nàng mang bướm nâu ra bãi dâu ven sông Hồng để nuôi. Bướm nâu sinh ra con tằm, tằm ăn lá dâu, nhả ra những sợi tơ vàng óng, cuộn thành kén. Kén ấy kéo được thành những sợi tơ óng vàng và bền chắc. Công chúa còn tìm cách làm ra cái guồng để kéo kén, cái xa để xe tơ, đưa vào khung cửi dệt, làm ra được một thứ vải mỏng và vàng óng, được gọi là lụa. Câu chuyện đã giải thích nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa ra đời như vậy.

c. Vải lụa làm từ tơ tằm vừa đẹp vừa quý. Vải mỏng và vàng óng như những dải nắng trời. Mùa nóng mặc vào thì mát, mùa rét mặc vào thì ấm.

d. Công chúa Thiều Hoa đã dạy dân trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa. Nghề nuôi tằm dệt lụa ở Cổ Đô và mười tám trang ấp dọc theo sông Hồng có từ thời đó. Nghề dệt lụa được truyền lại và lưu giữ từ bấy đến giờ vì lụa làm từ tơ tằm vừa đẹp, vừa quý, luôn được ưa chuộng.

e. Chủ đề bài đọc: Ca ngợi người đã sáng tạo ra nghề dệt lụa và những người đã truyền dạy, lưu giữ nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa cho đến ngày nay.