Bài 1: Tìm hiểu cách viết bài văn tả người trang 11 SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 2 Kết nối tri thức

Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 trang 11 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Đọc bài văn dưới đây và thực hiện yêu cầu.

Chú bé vùng biển

Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.

Lúc này, Thắng đang ngồi trên chiếc thuyền đậu ở ngoài cùng. Nó trạc tuổi thẳng Chân “phệ” nhưng cao hơn hẳn cái đầu. Nó cởi trần, phơi nước da rám đỏ khoẻ mạnh của những đứa trẻ lớn lên với nắng, nước mặn và gió biển. Thân hình nó rắn chắc, cân đối, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế chắc nịch. Thắng có cặp mắt to và sáng. Miệng tươi, hay cười. Cái trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay bướng bỉnh, gan dạ.

Tấm lưới rộng đang vá phủ lên hai đầu gối, tay Thắng cầm kim tre đưa lên đưa xuống thoăn thoắt coi bộ rất thành thạo. Chỗ lưới thủng cứ mỗi lúc một nhỏ dần lại. Tay vẫn thoăn thoắt vá lưới nhưng mắt Thắng thỉnh thoảng lại nhìn lên bờ như có ý chờ đợi ai. Nhác trông thấy lũ trẻ chạy xuống bến, nó vội vàng đặt tấm lưới trên gối xuống, bước đến bên mạn thuyền, bám tay vào cọc chèo và đu mình xuống nước, êm không một tiếng động. Nó ngụp một cái lặn biến đi như một con cá.

Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục.

(Theo Trần Vân)

a. Người được tả trong bài văn trên là ai?

b. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu nội dung chính của mỗi phần.

c. Trong phần thân bài, đặc điểm của người được tả (một đứa trẻ lớn lên với nắng, nước mặn và gió biển) hiện ra như thế nào?

d. Bằng cách nào, tác giả làm nổi bật đặc điểm của người được tả?

- Lựa chọn từ ngữ có sức gợi tả

- Sử dụng hình ảnh so sánh

- *

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ bài văn, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

a. Người được tả trong bài văn là bạn Thắng, người thôn Bần, ở một vùng biển.

b.

Mở bài	từ đầu đến bọn trẻ.	Giới thiệu một cách khái quát về người sẽ được tả: tên, địa chỉ, đặc điểm nổi bật.
Thân bàit	iếp theo đến như một con cá.	Tả đặc điểm về ngoại hình, hoạt động, sở trường (điểm mạnh nổi trội).
Kết bài	Câu cuối cùng	Nêu cảm xúc của bọn trẻ về người được tả.

c.

Ngoại hình	Tầm vóc so với lứa tuổi	cao hơn hẳn các bạn một cái đầu
	Dáng người	rắn chắc, cân đối, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế chắc nịch.
	Nước da	rám đỏ khoẻ mạnh (vì lớn lên với nắng, nước mặn và gió biển)
	Gương mặt	- cặp mắt to và sáng - miệng tươi, hay cười - trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay bướng bỉnh, gan dạ
	Trang phục	cởi trần
Hoạt động	Việc làm, cử chỉ,…	- lúc đan lưới: là người rất thạo việc (cầm kim tre đưa lên đưa xuống thoăn thoắt coi bộ rất thành thạo; tay vẫn thoăn thoắt và lưới nhưng mắt thỉnh thoảng lại nhìn lên bờ như có ý chờ đợi ai). - lúc trông thấy các bạn: hành động nhanh, gọn, dứt khoát (vội vàng đặt tấm lưới trên gối xuống, bước đến bên mạn thuyền, bám tay vào cọc chèo và đu mình xuống nước,...).
Sở trường	Điểm mạnh nổi trội	bơi lội giỏi: - đu mình xuống nước, êm không một tiếng động - ngụp một cái lặn biến đi như một con cá

d. Ngoài việc tả đặc điểm ngoại hình, hoạt động, sở trường,... của nhân vật, tác giả còn giúp người đọc hiểu rõ đặc điểm của nhân vật qua suy nghĩ, cảm xúc, nhận xét của mọi người xung quanh.

Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 trang 11 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả người.

- Bố cục

- Cách lựa chọn chi tiết miêu tả

- *

Phương pháp giải:

Em tiến hành trao đổi về những điểm cắn lưu ý khi viết bài văn tả người dựa vào gợi ý.

Lời giải chi tiết:

Những điểm cần lưu ý khi viết bài văn tả người:

- Bố cục của bài văn phải đảm bảo có đủ 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài.

- Cách lựa chọn chi tiết miêu tả: cần chọn lựa các chi tiết tiêu biểu, khi miêu tả có thể làm rõ liên tưởng, hình dung về người được tả.

- Cần quan sát người được tả thật kĩ: về ngoại hình, thói quen, cử chỉ, hành động, công việc, quan hệ của người đó với mọi người xung quanh.

- Chọn từ ngữ miêu tả thích hợp: dùng từ ngữ phù hợp với người miêu tả về tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp.

Ghi nhớ

Bài văn tả người thường có 3 phần:

– Mở bài: Giới thiệu người được tả và nêu ấn tượng chung về người đó.

– Thân bài:

+ Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, dáng người, gương mặt, trang phục,...).

+ Tả hoạt động (việc làm, cử chỉ, lời nói, cách ứng xử,...).

+ Tả sở trưởng, sở thích hoặc tính tình.

– Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ về người được tả.

Vận dụng Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 vận dụng trang 12 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Tìm đọc các đoạn văn hoặc bài văn tả người (trẻ em, người lớn,...).

Phương pháp giải:

Em tìm đọc các đoạn văn hoặc bài văn tả người (trẻ em, người lớn,...) qua sách báo, inernet,….

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Bài văn tả mẹ

Người thân mà em yêu thương và kính trọng nhất chính là mẹ. Mẹ là người luôn đồng hành bên em trong mọi khoảnh khắc của cuộc sống, từ lúc em chập chững biết đi cho đến khi em trưởng thành từng ngày.

Mẹ em năm nay ba mươi sáu tuổi. Dáng người mẹ nhỏ nhắn, tóc dài và luôn được buộc gọn gàng. Khuôn mặt mẹ tròn, hiền hậu với đôi mắt to, sâu và ánh nhìn ấm áp. Mỗi khi mẹ cười, em cảm thấy như mọi mệt mỏi đều tan biến. Mẹ là nhân viên văn phòng, công việc tuy bận rộn nhưng mẹ vẫn luôn chu toàn việc nhà. Sáng sớm mẹ dậy từ rất sớm để nấu bữa sáng cho cả nhà, sau đó mới vội vã đến cơ quan. Tối về, dù đã mệt, mẹ vẫn dành thời gian dạy em học, lắng nghe những điều em kể và nhẹ nhàng chỉ bảo. Có lần em bị ốm, mẹ thức trắng đêm canh chừng, lau mồ hôi và nấu cháo cho em ăn. Những lúc như vậy, em thấy mẹ thật vĩ đại, hy sinh tất cả vì con cái. Dù mẹ không nói nhiều lời yêu thương, nhưng mọi hành động của mẹ luôn thể hiện một tình cảm thiêng liêng vô bờ.

Em rất yêu mẹ và mong muốn sau này có thể trở thành người tốt như mẹ, biết chăm lo, yêu thương và sống vì người khác.

Xem thêm

Cách 2

Bài văn tả em trai

Gia đình em có một em trai nhỏ vô cùng đáng yêu. Bé là niềm vui và tiếng cười của cả nhà mỗi ngày.

Em trai em năm nay ba tuổi. Bé tên là Bin, rất tinh nghịch và hoạt bát. Bin có khuôn mặt tròn trĩnh, hai má lúm đồng tiền và đôi mắt to tròn như bi ve. Tóc bé mềm như tơ, làn da trắng và hay cười khúc khích. Bé rất thích siêu nhân và ô tô đồ chơi, suốt ngày chạy quanh nhà bắt chước tiếng xe, tiếng máy bay. Dù còn nhỏ, nhưng Bin đã biết giúp mẹ nhặt rau, dọn đồ chơi và rất lễ phép. Mỗi lần em đi học về, bé đều chạy ra ôm lấy chân em rồi kể luyên thuyên những chuyện ở nhà. Có khi bé cũng mè nheo, khóc lóc khi bị mắng, nhưng chỉ cần được dỗ một lúc là lại vui vẻ. Những lúc bé ngủ, em thường ngắm khuôn mặt ngây thơ của bé mà thấy lòng nhẹ tênh.

Em rất yêu em trai của mình. Em mong bé sẽ luôn khỏe mạnh, ngoan ngoãn và lớn lên trong tình yêu thương của cả gia đình.

Xem thêm

Cách 2

Vận dụng Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 vận dụng trang 12 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Tìm đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt.

Phương pháp giải:

Em tìm đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt qua sách báo, internet,…

Lời giải chi tiết:

– Sách viết về người tốt, việc tốt:

Tìm hiểu cách viết bài văn tả người lớp 5 (trang 11, 12) | Kết nối tri thức Giải Tiếng Việt lớp 5

– Báo viết về người tốt, việc tốt:

GƯƠNG NGƯỜI TỐT VIỆC TỐT: HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC NAM THÀNH NHẶT ĐƯỢC CỦA RƠI TRẢ NGƯỜI ĐÁNH MẤT

Nhớ lời dạy của Bác Hồ kính yêu phát động phong trào “Nghìn việc tốt”: “Mỗi người tốt, mỗi việc tốt là một bông hoa đẹp. Cả đất nước ta là một rừng hoa đẹp”. Cho đến nay, đã có không ít tấm gương “Người tốt việc tốt” trên cả nước. Nhiều trong số đó là các em học sinh những chủ nhân tương lai của đất nước. Nguyễn Đình Bảo Nhi - học sinh lớp 4A trường Tiểu học Nam Thành, Thành phố Ninh Bình là một tấm gương sáng về “Người tốt, việc tốt” đáng được biểu dương.

Ngày 08/8/2019, trên đường đi học về em Nguyễn Đình Bảo Nhi đã nhặt được 1 cọc tiền 50 triệu đồng gần cổng trường Tiểu học Nam Thành. Bảo Nhi đã nhanh chóng mang số tiền nói trên trao lại cho Ban Giám hiệu nhà trường và Công an phường nhờ tìm người đánh mất trả lại. Ngày 15/8, Công an phường Nam Thành, thành phố Ninh Bình đã tổ chức trao trả số tiền 50 triệu đồng cho chị Đinh Thị Kim Dung (SN 1978, trú phường Nam Thanh, thành phố Ninh Bình) do chị đánh rơi nhiều ngày trước.

Hành động nhặt được của rơi trả lại người mất của em Bảo Nhi là phẩm chất đạo đức cao đẹp, xứng đáng là con ngoan trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ. Đây tấm gương tiêu biểu về người tốt việc tốt cần được biểu dương, nhân rộng trong nhà trường và xã hội hiện nay.

(Báo Ninh Bình)