Bài 2: Viết mở bài và kết bài cho bài văn tả người trang 15
Câu 1
Trả lời câu hỏi 1 trang 15 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài dưới đây:
|
Mở bài |
Mở bài trực tiếp: Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ. |
|
Mở bài gián tiếp: Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp, được làm quen với sóng xanh, nắng vàng ngay từ thuở ấu thơ. Đứa nào cũng biết bơi lội, nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ. |
|
|
Kết bài |
Kết bài không mở rộng: Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục. |
|
Kết bài mở rộng: Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng thì mới có thể trở thành anh chàng bơi lội giỏi giang như thế. Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi? |
Phương pháp giải:
Em đọc kĩ các cách mở bài và kết bài để tìm ra điểm khác nhau.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Điểm khác nhau giữa hai cách mở bài:
+ Mở bài trực tiếp viết rất ngắn gọn (chỉ bằng 1 câu), giới thiệu ngay người được tả: tên gọi (Thắng), biệt danh (con cá vược của thôn Bần) và đặc điểm nổi trội (địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ).
+ Mở bài gián tiếp viết bằng nhiều câu văn hơn, bắt đầu từ việc giới thiệu về những đứa trẻ vùng biển (môi trường sống và đặc điểm chung), sau đó mới dẫn vào giới thiệu điểm nổi bật của nguời được tả.
- Điểm khác nhau giữa hai cách kết bài:
+ Kết bài không mở rộng viết rất ngắn gọn, tiếp tục khẳng định đặc điểm nổi trội của người được tả.
+ Kết bài mở rộng vừa khẳng định đặc điểm nổi trội của người được tả, vừa thể hiện suy nghĩ, cảm xúc và những suy luận,... của người viết về người được tả.
- Điểm khác nhau giữa các cách mở bài: Mở bài gián tiếp dẫn dắt giới thiệu về nhân vật có logic và thú vị hơn mở bài trực tiếp.
+ Mở bài trực tiếp: Giới thiệu trực tiếp nhân vật Thắng.
+ Mở bài gián tiếp: Giới thiệu về nơi sinh ra: cảnh vật, đặc thù khả năng bơi lội của người vùng biển – nhưng chỉ có Thắng là người bơi giỏi nhất.
- Điểm khác nhau giữa các cách kết bài: Kết bài mở rộng có nhiều chi tiết miêu tả cảm xúc sâu sắc hơn kết bài không mở rộng.
+ Kết bài không mở rộng: Nói về thái độ của đám trẻ với Thắng.
+ Kết bài mở rộng: Nói về cảm nghĩ của đám trẻ khi nhìn Thắng bơi lặn và suy đoán về cảm nghĩ của mọi người khác.
- Điểm khác nhau giữa các cách mở bài: Mở bài gián tiếp dẫn dắt giới thiệu về nhân vật có logic và thú vị hơn mở bài trực tiếp.
+ Mở bài trực tiếp: Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.
+ Mở bài gián tiếp: Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp, được làm quen với sóng xanh, nắng vàng ngay từ thuở ấu thơ. Đứa nào cũng biết bơi lội, nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.
- Điểm khác nhau giữa các cách kết bài: Kết bài mở rộng có nhiều chi tiết miêu tả cảm xúc sâu sắc hơn kết bài không mở rộng.
+ Kết bài không mở rộng: Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục.
+ Kết bài mở rộng: Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng thì mới có thể trở thành anh chàng bơi lội giỏi giang như thế. Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi?
Câu 2
Trả lời câu hỏi 2 trang 15 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển theo cách của em.
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ và viết mở bài gián tiếp, kết bài mở rộng phù hợp.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Mở bài gián tiếp:
Thôn Bần là thôn nổi tiếng nhất vùng với nghề đánh cá, dệt lưới cá. Nhà nhà người người cứ truyền nhau nghề này không biết bao nhiêu đời, bao nhiêu thế hệ. Đặc biệt trong thôn không ai không biết cậu bé Thắng – người được mệnh danh là địch thủ bơi lội so với đám trẻ trong làng.
- Kết bài mở rộng:
Nhìn nó lặn ngụp, bọn trẻ ngạc nhiên, đắm đuối theo dõi những bọt khí, những đợt sóng lăn tăn cuồn cuộn. Chúng ước ao giá bản thân có thể bơi giỏi được như Thắng. Ở cái tuổi “nửa nạc nửa mỡ”, đứa thán phục tài nghệ, đứa ghen tị ra mặt với tài năng xuất thần của Thắng. Có lẽ so với bọn trẻ, Thắng gan dạ và vất vả, đảm đương và lo toan hơn chúng rất nhiều. Âu cũng là xứng đáng, hợp tình với bọn trẻ.
- Mở bài gián tiếp:
Cuộc sống mưu sinh trên biển luôn là thứ mà chúng ta tò mò. Mọi người được sinh ra và lớn lên giữa một vùng biển đẹp, làn sóng xanh, tiếp xúc với ánh nắng vàng từ thuở bé. Điểm đặc biệt ở con người nơi đây là từ trẻ con, ai cũng biết bơi lội nhưng có lẽ chỉ có Thắng mới được mọi người vinh danh là con cá vược của thôn Bần.
- Kết bài mở rộng:
Những đứa trẻ chúng tôi luôn cảm thấy thán phục trước tài năng của Thắng. Chắc hẳn cậu ấy phải yêu thiên nhiên, yêu cái mặn mòi của biển cả lắm mới có thể có tinh thần rèn luyện để trở thành một người bơi lội giỏi giang như vậy.
- Mở bài gián tiếp:
Biển cả bao la luôn ẩn chứa những điều kỳ thú và nuôi dưỡng nên những con người có ý chí sắt đá. Với những người dân chài lưới, biển không chỉ là nguồn sống mà còn là trường học lớn để rèn luyện sự dẻo dai. Giữa muôn vàn những người con của biển cả ấy, hình ảnh cậu bé Thắng hiện lên thật ấn tượng với biệt danh "con cá vược" của thôn Bần bởi khả năng bơi lội xuất chúng.
- Kết bài mở rộng:
Hình ảnh Thắng lao mình xuống dòng nước xiết không chỉ là minh chứng cho một tài năng bẩm sinh mà còn là kết quả của sự gắn bó mật thiết với sóng gió quê hương. Câu chuyện về Thắng đã tiếp thêm cho chúng em niềm tin rằng, khi ta sống hòa mình và yêu thương mảnh đất nơi mình sinh ra, ta sẽ có được sức mạnh phi thường để chinh phục mọi thử thách.
Câu 3
Trả lời câu hỏi 3 trang 15 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức
Trao đổi về cách viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài văn tả người.
G:
– Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách nào?
+ Nêu suy nghĩ về sự việc, hoạt động,… có liên quan đến người được tả.
+ Nhắc lại kỉ niệm chung nào đó với người được tả.
+ *
– Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?
+ Nêu cảm nghĩ về người được tả, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
+ Bày tỏ những mong muốn về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
+ *
Phương pháp giải:
Em suy nghĩ và trao đổi về cách viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài văn tả người dựa vào gợi ý.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
– Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách:
+ Nêu suy nghĩ về sự việc, hoạt động,… có liên quan đến người được tả, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
+ Bày tỏ những mong muốn về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
+ Bộc lộ những cảm xúc mãnh liệt, tha thiết với người được tả.
+ Trích dẫn câu thơ, câu hát, danh ngôn về đức tính, công lao,… của người được tả.
+ Kể câu chuyện, ấn tượng sâu sắc, kỉ niệm riêng giữa em và người được tả.
– Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng:
+ Bày tỏ về công lao, ý nghĩa của người được tả đối với em
+ Bày tỏ hi vọng, mong ước, lời hứa với người được tả.
+ Nhận xét, bài hát, câu thơ về người được tả.
- Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách:
+ Sử dụng những hình ảnh so sánh, liên tưởng độc đáo để dẫn dắt đến người định tả.
+ Nhắc đến một sở thích, thói quen đặc trưng hoặc một đồ vật gắn liền với hình bóng của người đó.
+ Nêu lên tầm quan trọng của người đó trong cuộc sống hằng ngày của em.
- Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng:
+ Nêu lên sự thay đổi tích cực của bản thân sau khi nhận được sự dạy bảo, yêu thương từ người được tả.
+ Liên hệ đến trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn và phát huy những đức tính tốt đẹp mà người đó đã truyền dạy.
- Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách:
+ Bắt đầu từ không gian, thời gian hoặc một hoàn cảnh cụ thể mà em thường nhớ về người đó nhất.
+ Đưa ra một nhận định chung về tình cảm gia đình, tình thầy trò hoặc tình bạn để giới thiệu nhân vật chính.
+ Nhắc lại một lời dạy bảo hoặc một câu nói tâm đắc của người đó làm điểm tựa để bắt đầu bài viết.
- Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng:
+ Khẳng định vị trí không thể thay thế của người được tả trong trái tim em và gia đình.
+ Rút ra bài học về cách ứng xử, lối sống từ cuộc đời và tính cách của người được tả để gửi gắm đến người đọc.