Bài 14: Đường quê Đồng Tháp Mười trang 66

Khởi động

Trả lời câu hỏi khởi động trang 66 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Chia sẻ những điều em biết về vùng đất Đồng Tháp Mười.

Phương pháp giải:

Em dựa vào hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Đây là vùng đất trong lãnh thổ phía Nam nước ta. Trong chiến tranh chống Pháp và chiến tranh Việt Nam, nơi đây là một trong những chiến khu quan trọng. Đồng Tháp Mười có hệ sinh thái rừng tràm rộng lớn, đồng cỏ ngập nước, nhiều loài sen – súng và thực vật thuỷ sinh trong đầm lầy, kênh rạch…

Nội dung bài đọc

Bài đọc

ĐƯỜNG QUÊ ĐỒNG THÁP MƯỜI

Bông súng thả lồng đèn

Sáng bồng bềnh mặt nước

Cá lòng tong chạy trước

Dẫn đường về thăm ông.

Đường quê, sào vít cong

Xuồng lướt như tên bắn

Cò ở đâu giật mình

Bay lẫn vào mây trắng.

Lấm lem con trâu đầm

Chém cặp sừng loé nắng

Xình xịch thuyền đuôi tôm

Chở lúa vàng, rẽ sóng.

Kìa mấy búp sen hồng

Nối đầu thu, cuối hạ

Nước lớn sông Cửu Long

Chơi với sen nghiêng ngả.

Về xứ mười tầng tháp

Leo cầu trăm đốt tre

Ông đứng như bụt hiện

Chờ cháu cuối đường quê.

                                              (Trần Quốc Toàn)

Từ ngữ

- Cá lòng tong: cá nước ngọt, sống thành đàn, cỡ nhỏ, mình dẹt, cùng họ với cá chép.

- Xứ mười tầng tháp: chỉ Đồng Tháp Mười (xưa ở Đồng Tháp Mười có toà tháp cao mười tầng).

Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 bài đọc trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Ở khổ thơ đầu, đường về quê thú vị như thế nào qua cảm nhận của bạn nhỏ?

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ đầu tiên để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Ở khổ thơ đầu, bạn nhỏ cảm thấy thích thú khi nhìn ngắm cảnh vật trên đường quê: bông hoa súng như những chiếc đèn lồng bồng bềnh, thắp sáng mặt nước; đàn cá lòng tong hiếu khách dẫn đường về thăm ông.

Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 bài đọc trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Tìm những nét đẹp riêng của vùng Đồng Tháp Mười được miêu tả trong bài thơ.

- Về cảnh vật thiên nhiên

- Về cuộc sống con người

Phương pháp giải:

Em đọc bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

- Cảnh vật thiên nhiên: những bông hoa súng tươi rói nổi trên mặt nước như thắp đèn lồng; cá lòng tong bơi thành đàn trong làn nước trong xanh; mấy con trâu đầm mình dưới bùn lấm lem; nắng chiếu làm sừng trâu loang loáng như múa kiếm; xa xa đàn cò bay lẫn vào nền trời mây trắng; những búp sen hồng cuối hạ nghiêng ngả theo nhịp sóng nước của dòng Cửu Long.

- Cuộc sống con người: Con người sống chan hoà trong không gian mênh mang của kênh rạch, mương máng, sóng nước (Xuồng lướt như tên bắn, Xình xịch thuyền đuôi tôm/Chở lúa vàng, rẽ sóng,...).

Câu 3

Trả lời câu hỏi 3 bài đọc trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Những từ ngữ nào trong bài thơ gợi tả nhịp sống ở Đồng Tháp Mười rất sôi động, náo nức?

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ thứ 2 và thứ 3 của bài đọc để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Nhịp sống ở quê hương Đồng Tháp Mười rất hối hả, sôi động, náo nức với những hình ảnh như “xuồng lướt như tên bắn”, “xình xịch thuyền đuôi tôm, chở lúa vàng rẽ sóng”,...

Câu 4

Trả lời câu hỏi 4 bài đọc trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Ở khổ thơ cuối, bạn nhỏ muốn nói điều gì về quê hương mình?

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ cuối, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Nếu như bài thơ là một bức tranh thì khổ thơ cuối là những nét vẽ cuối cùng, cũng là hình ảnh gợi sự lắng sâu của cảm xúc con người khi nghĩ về quê hương. Đó là cảm xúc dành cho người thân. Hình ảnh ông đứng chờ cháu cuối đường quê, thân thương, ấm áp biết mấy!

Câu 5

Trả lời câu hỏi 5 bài đọc trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Những chi tiết, hình ảnh nào ở miền quê này gợi nhớ những câu chuyện cổ tích quen thuộc?

* Học thuộc lòng bài thơ.

Phương pháp giải:

Em đọc khổ thơ cuối của bài thơ để tìm câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Khổ thơ cuối gợi sắc màu cổ tích của miền quê này qua những hình ảnh “trăm đốt tre” – truyện “Cây tre trăm đốt”, và hình ảnh ông bụt, ông tiên hiền hậu trong thế giới cổ tích xa xưa.

Vận dụng Câu 1

Trả lời câu hỏi 1 vận dụng trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Các từ ngữ dưới đây có tác dụng gì trong việc miêu tả cảnh vật?

- bồng bềnh

- lấm lem

- xình xịch

- nghiêng ngả

Phương pháp giải:

Em suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Các từ này được dùng để miêu tả vẻ sống động của cảnh vật, diễn tả trạng thái, âm thanh,... của sự vật. Từ đó, mang đến cho người đọc một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vùng quê Đồng Tháp Mười, nơi có hệ thống sông, ngòi, kênh, rạch chằng chịt; nhiều ao, hồ lớn.

Vận dụng Câu 2

Trả lời câu hỏi 2 vận dụng trang 67 SGK Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức

Tìm những hình ảnh so sánh, nhân hoá trong bài thơ. Em thích hình ảnh nào nhất? Vì sao?

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ bài thơ, suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

– Hình ảnh so sánh: Xuồng lướt như tên bắn; Ông đứng như bụt hiện.

– Hình ảnh nhân hoá: Cá lòng tong chạy trước,/ Dẫn đường về thăm ông; Nước lớn sông Cửu Long/ Chơi với sen nghiêng ngả.

– Em thích hình ảnh "cầu trăm đốt tre". Vì khó có cây cầu nào dài tới trăm đốt được, sự miêu tả so sánh như vậy khiến em liên tưởng đến những câu chuyện cổ tích tuyệt đẹp với kết thúc rất có hậu.