
Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức
Flashcard 60s: Kiến thức cốt lõi
Lật thẻ nhớ nhanhChỉ 1 phút nắm trọn định nghĩa, dạng bài và bí quyết làm bài trước khi đọc giải
Ghi nhớ & Mẹo giải nhanh: Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức
Lý thuyết Hình trụ và hình nón Toán 9 Kết nối tri thức
1. Hình trụ

Đặc điểm
|
Một số yếu tố của hình trụ: Chiều cao: \(h = O'O\). Bán kính đáy: \(R = OB\). Đường sinh: \(l = AB\). |
Diện tích xung quanh của hình trụ
|
Công thức tính diện tích xung quanh của hình trụ: \({S_{xq}} = 2\pi Rh\), trong đó R là bán kính đáy, h là chiều cao. |
Thể tích của hình trụ
|
Công thức tính thể tích của hình trụ: \(V = {S_{đáy}}.h = \pi {R^2}h\), trong đó \({S_{đáy}}\) là diện tích đáy, R là bán kính đáy, h là chiều cao. |
Ví dụ:

O’M là một bán kính đáy của hình trụ.
EF là một đường sinh của hình trụ.
Chiều cao \(O'O = 10cm\).
Diện tích xung quanh của hình trụ là:
\({S_{xq}} = 2\pi Rh = 2\pi .3.10 = 60\pi \left( {c{m^2}} \right)\)
Diện tích đáy là:
\({S_{đáy}} = \pi {R^2} = \pi {.3^2} = 9\pi \left( {c{m^2}} \right)\)
Thể tích của hình trụ là:
\(V = {S_{đáy}}.h = 9\pi .10 = 90\pi \left( {c{m^3}} \right)\)
2. Hình nón

Đặc điểm
|
Một số yếu tố của hình nón: Đỉnh: S. Chiều cao: \(h = SO\). Đường sinh: \(l = SA = SB\). Bán kính đáy: \(R = OA\). |
Diện tích xung quanh của hình nón
|
Công thức tính diện tích xung quanh của hình nón: \({S_{xq}} = \pi rl\), trong đó r là bán kính đáy, l là độ dài đường sinh. |
Thể tích của hình nón
|
Công thức tính thể tích của hình nón: \(V = \frac{1}{3}{S_{đáy}}.h = \frac{1}{3}\pi {r^2}h\), trong đó \({S_{đáy}}\) là diện tích đáy, r là bán kính đáy, h là chiều cao. |
Ví dụ:

Hình nón có:
- Đỉnh: S.
- Đường cao: SO.
- Bán kính đáy: SA, SB.
- Đường sinh: SA, SB.
Diện tích xung quanh của hình nón là:
\({S_{xq}} = \pi rl = \pi .6.10 = 60\pi \left( {c{m^2}} \right)\).
Tam giác SOB vuông tại O nên theo định lí Pythagore ta có:
\(\begin{array}{l}O{B^2} + S{O^2} = S{B^2}\\{6^2} + S{O^2} = {10^2}\\S{O^2} = 100 - 36 = 64\\SO = 8cm.\end{array}\)
Thể tích của hình nón là \(V = \frac{1}{3}\pi {r^2}h = \frac{1}{3}\pi {.6^2}.8 = 96\pi \left( {c{m^3}} \right)\).


Giải mục 1 trang 94, 95, 96 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
CH
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Câu hỏi trang 94 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Nêu một số đồ vật có dạng hình trụ trong đời sống.
Phương pháp giải:
Hình trụ có dạng:

Lời giải chi tiết:
Một số đồ vật có dạng hình trụ trong cuộc sống:

LT1
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 1 trang 94 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Kể tên các bán kính đáy và đường sinh còn lại của hình trụ có trong Hình 10.4.

Phương pháp giải:
Dựa vào đặc điểm của hình trụ:

Lời giải chi tiết:
ON, OF, O’E là các bán kính đáy của hình trụ.
MN là đường sinh của hình trụ.
TH1
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Thực hành 1 trang 95 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Chuẩn bị một băng giấy cứng hình chữ nhật ABCD với AB=8cm,BC=15cm. Cuộn băng giấy lại sao cho hai cạnh AB và DC sát vào nhau như Hình 10.6 (dùng băng keo dán), ta được một hình trụ (không có đáy). Hãy cho biết chiều cao và chu vi đáy của hình trụ đó.

Phương pháp giải:
Chiều cao của hình trụ chính là đoạn thẳng AB.
Chu vi hình tròn chính là độ dài đoạn thẳng BC.
Lời giải chi tiết:
Chiều cao của hình trụ đó chính là đoạn thẳng AB nên chiều cao bằng 8cm.
Vì băng giấy được cuộn vào nên ta được hai đáy tạo thành các hình tròn, nên chu vi hình tròn là đoạn thẳng BC. Do đó chu vi đáy của hình trụ bằng 15cm.
HĐ1
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 1 trang 95 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Người ta coi diện tích hình chữ nhật ABCD chính là diện tích xung quanh của hình trụ được tạo thành (xem Thực hành 1). Cho hình trụ có chiều cao h=9cm và bán kính đáy R=5cm. Tính diện tích mặt xung quanh của hình trụ.
Phương pháp giải:
Hình chữ nhật ABCD có một cạnh bằng chu vi hình tròn đáy, cạnh còn lại bằng chiều cao của hình trụ.
Lời giải chi tiết:
Hình chữ nhật ABCD có một cạnh bằng chu vi hình tròn đáy, cạnh còn lại bằng chiều cao của hình trụ.
Nên ta có một cạnh của hình chữ nhật bằng 9cm.
Cạnh còn lại của hình chữ nhật (hay chu vi hình tròn đáy) là:
2.π.R=2.π.5=10π
Diện tích hình chữ nhật ABCD là: 10π.9=90π(cm2).
Do đó, diện tích xung quanh của hình trụ là 90πcm2.
HĐ2
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 2 trang 95 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Hãy nhắc lại công thức tính thể tích của hình lăng trụ đứng tam giác (hoặc hình lăng trụ đứng tứ giác) có diện tích đáy S và chiều cao h.
Phương pháp giải:
Nhớ lại công thức tính thể tích hình lăng trụ đứng tam giác (tứ giác) đã học ở lớp 7.
Lời giải chi tiết:
Thể tích của hình lăng trụ đứng tam giác (hoặc hình lăng trụ đứng tứ giác) có diện tích đáy S và chiều cao h là: V=S.h
LT2
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 2 trang 96 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Một thùng nước có dạng hình trụ với chiều cao bằng 1,6m và bán kính đáy bằng 0,5m.
a) Tính diện tích xung quanh của thùng nước.
b) Hỏi thùng nước chứa được bao nhiêu lít nước?
(Coi chiều dày của thùng không đáng kể và làm tròn kết quả ở câu b đến hàng đơn vị của lít).
Phương pháp giải:
a) Diện tích xung quanh của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: Sxq=2πRh
b) Thể tích của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: V = Sđáy.h=πR2h.
Lời giải chi tiết:
a) Diện tích xung quanh của thùng nước là: Sxq=2.π.0,5.1,6=1,6π(m2)
b) Thể tích của thùng nước là: V=π.0,52.1,6=0,4π≈1,257(m3)
Đổi 1,257m3=1257(l)
Vậy thùng nước chứa được khoảng 1 257 lít nước.
Giải mục 2 trang 97, 98, 99 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
CH
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Câu hỏi trang 97 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Nêu một số đồ vật có dạng hình nón trong đời sống.
Phương pháp giải:
Hình nón có dạng:

Lời giải chi tiết:
Một số đồ vật có dạng hình nón trong cuộc sống:

LT3
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 3 trang 98 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Kể tên các bán kính đáy và đường sinh còn lại của hình nón trong Hình 10.10.

Phương pháp giải:
Hình nón có dạng:

Lời giải chi tiết:
ON, OP là các bán kính đáy của hình nón.
SP, SN là các đường sinh của hình nón.
TH2
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Thực hành 2 trang 98 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Cắt một nửa hình tròn bằng giấy cứng, đường kính và tâm là S. Cuộn nửa hình tròn đó lại sao cho SA và SB sát vào nhau như Hình 10.12 (dùng băng keo dán), ta được một hình nón đỉnh S. Hãy cho biết độ dài đường sinh và chu vi đáy của hình nón đó.
Phương pháp giải:
Độ dài đường sinh chính là đoạn thẳng SA.
Chu vi đáy của hình nón chính là nửa chu vi hình tròn đường kính AB.
Lời giải chi tiết:
Ta có đường sinh của hình nón là đoạn thẳng SA nên độ dài đường sinh là (cm).
Vì hình nón được tạo bởi nửa hình tròn nên chu vi đáy của hình nón chính là độ dài cung AB hay nửa chu vi của hình tròn đường kính AB.
Chu vi hình tròn đáy của hình nón là: (cm).
HĐ3
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 3 trang 98 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Người ta coi diện tích hình quạt SAB (xem Thực hành 2) chính là diện tích xung quanh của hình nón được tạo thành. Cho hình nón có đường sinh và bán kính đáy . Tính diện tích mặt xung quanh của hình nón.
Phương pháp giải:
Sử dụng công thức tính diện tích hình quạt tròn có độ dài cung tròn l và bán kính R là:
Lời giải chi tiết:
Vì bán kính đáy của hình nón là r = 5cm nên ta có độ dài cung AB chính là chu vi của hình tròn bán kính 5cm.
Do đó độ dài cung AB là:
Diện tích hình quạt có độ dài cung tròn là và bán kính R là 9 là:
Vậy diện tích mặt xung quanh của hình nón là .
HĐ4
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 4 trang 99 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Hãy nhắc lại công thức tính thể tích của hình chóp tam giác đều (hoặc hình chóp tứ giác đều) có diện tích đáy S và chiều cao h.
Phương pháp giải:
Nhớ lại công thức tính thể tích hình chóp tam giác đều (tứ giác đều) đã học ở lớp 8.
Lời giải chi tiết:
Thể tích của hình chóp tam giác đều (hoặc hình chóp tứ giác đều) có diện tích đáy S và chiều cao h là .
LT4
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 4 trang 99 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Tính diện tích xung quanh và thể tích của một hình nón có độ dài đường sinh bằng 13cm và chiều cao bằng 12cm.
Phương pháp giải:
Diện tích xung quanh của hình nón bán kính r và độ dài đường sinh l là: .
Thể tích của hình nón bán kính r và chiều cao h là: .
Lời giải chi tiết:

Xét hình nón có đường sinh và chiều cao .
Tam giác CAB vuông tại A nên
Diện tích xung quanh của hình nón là:
.
Thể tích của hình nón là:
.
VD
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Vận dụng trang 99 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Người ta đổ muối thu hoạch được trên cánh đồng muối thành từng đống có dạng hình nón với chiều cao khoảng 0,9m và đường kính đáy khoảng 1,6m. Hỏi mỗi đống muối có bao nhiêu đềximét khối muối (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị).

Phương pháp giải:
Thể tích của hình nón bán kính r và chiều cao h là: .
Lời giải chi tiết:
Bán kính đống muối là:
.
Mỗi đống muối có số đềximét khối là:
Giải bài tập 10.1 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Thay dấu “?” bằng giá trị thích hợp và hoàn thành bảng sau vào vở:

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Diện tích xung quanh của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: .
Thể tích của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: V = Sđáy.h.
Lời giải chi tiết

Giải bài tập 10.2 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Cho hình chữ nhật ABCD có . Quay hình chữ nhật quanh cạnh AB một vòng, ta được một hình trụ. Tính diện tích xung quanh và thể tích của hình trụ tạo thành.
Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Diện tích xung quanh của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: .
Thể tích của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: V = Sđáy.h.
Lời giải chi tiết
Khi quay hình chữ nhật quanh cạnh AB một vòng, ta được một hình trụ có chiều cao và bán kính .
Diện tích xung quanh của hình trụ là: .
Thể tích của hình trụ là:
V = Sđáy.h
Giải bài tập 10.3 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Khi cho tam giác SOA vuông tại O quay quanh cạnh SO một vòng, ta được một hình nón. Biết , (H.10.14).
a) Tính diện tích xung quanh của hình nón.
b) Tính thể tích của hình nón.

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
a) Diện tích xung quanh của hình nón bán kính r và độ dài đường sinh l là: .
b) Thể tích của hình nón bán kính r và chiều cao h là: .
Lời giải chi tiết
a) Diện tích xung quanh của hình nón là:
b) Áp dụng định lí Pythagore vào tam giác SAO vuông tại O có:
Thể tích của hình nón là:
.
Giải bài tập 10.4 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Một bóng đèn huỳnh quang có dạng hình trụ được đặt khít vào một hộp giấy cứng dạng hình hộp chữ nhật (H.10.15). Hộp giấy có chiều dài bằng 0,6m, đáy là hình vuông cạnh 4cm. Tính diện tích xung quanh và thể tích của bóng đèn (giả sử bề dày của hộp giấy không đáng kể).

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Diện tích xung quanh của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: Sxq=2πRh.
Thể tích của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: V = Sđáy.h.
Lời giải chi tiết
Bóng đèn huỳnh quang đó có chiều cao bằng và đường kính đáy 4cm nên bán kính đáy là .
Diện tích xung quanh của bóng đèn là:
.
Thể tích của bóng đèn là:
V = Sđáy.h.
Giải bài tập 10.5 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Một dụng cụ gồm một phần có dạng hình trụ và một phần có dạng hình nón với các kích thước như Hình 10.16.
a) Tính thể tích của dụng cụ này.
b) Tính diện tích mặt ngoài của dụng cụ (không tính đáy của dụng cụ).

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
a) Thể tích của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: V = Sđáy.h.
Thể tích của hình nón bán kính r và chiều cao h là: .
b) Diện tích xung quanh của hình trụ có bán kính đáy R và chiều cao h là: .
Diện tích xung quanh của hình nón bán kính r và độ dài đường sinh l là: .
Lời giải chi tiết
Dụng cụ trên gồm:
+ Hình nón có chiều cao là 50cm, bán kính đáy bằng 40cm.
+ Hình trụ có chiều cao là 100cm, bán kính đáy bằng 40cm.
a) Thể tích của hình nón là:
Thể tích của hình trụ là:
Thể tích của dụng cụ là:
b) Đường sinh của hình nón là:
.
Diện tích xung quanh của của hình nón là:
.
Diện tích xung quanh của của hình trụ là:
.
Diện tích mặt ngoài của dụng cụ là:
Giải bài tập 10.6 trang 100 SGK Toán 9 tập 2 - Kết nối tri thức
Đề bài
Tính thể tích của hình tạo thành khi cho hình ABCD quanh AD một vòng (H.10.17).

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Khi quay hình ABCD quanh cạnh AD một vòng thì ta được một hình gồm hai hình nón có:
+ Hình nón thứ nhất có chiều cao bằng 3cm, bán kính đáy bằng 4cm.
+ Hình nón thứ hai có chiều cao bằng 6cm, bán kính đáy bằng 8cm.
Thể tích của hình nón bán kính r và chiều cao h là: .
Lời giải chi tiết
Khi quay hình ABCD quanh cạnh AD một vòng thì ta được một hình gồm hai hình nón có:
+ Hình nón thứ nhất có chiều cao bằng 3cm, bán kính đáy bằng 4cm.
+ Hình nón thứ hai có chiều cao bằng 6cm, bán kính đáy bằng 8cm.
Thể tích hình nón thứ nhất là: .
Thể tích hình nón thứ hai là: .
Thể tích hình cần tìm là: .
Công cụ tra cứu bỏ túi cho Toán Lớp 9
Tra cứu nhanh công thức, bảng biểu và phương pháp giải miễn phí 24/7
Tổng hợp công thức trọng tâm từ lớp 6 đến 12 chuẩn SGK mới GDPT 2018.
Giải phương trình bậc 2, hệ 2 ẩn với các bước biến đổi chi tiết.
Tính chu vi, diện tích tam giác, hình tròn, nón, trụ, cầu và Oxyz.
Luyện bảng nhân 2-9, mẹo tính nhẩm nhanh & đổi đơn vị đo lường.
Đánh giá độ hữu ích của lời giải
Ý kiến của em giúp Tri Thức Hub nâng cao chất lượng bài giảng
Lời giải bài Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức có giúp em hiểu rõ phương pháp và tự làm được bài tập không?
Em đã nắm chắc bài học chưa?
Trắc nghiệm củng cố: Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức
Thử sức ngay với 5 câu trắc nghiệm nhanh dưới đây để củng cố kiến thức và nhận kết quả cùng lời giải thích chi tiết ngay tại chỗ!
Bài học cùng chuyên đề: Chương 10. Một số hình khối trong thực tiễn
Đề ôn luyện trắc nghiệm liên quan
Trắc nghiệm củng cố: Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức
Bộ câu hỏi gồm 15 câu bám sát bài học có giải thích chi tiết.
Kho đề thi & Kiểm tra định kỳ Lớp 9
Tổng hợp đề thi giữa kỳ, học kỳ và đề ôn luyện trắc nghiệm trực tuyến miễn phí.
Luyện đề thi Giữa kì & Học kì Toán Lớp 9 Lớp LOP9
Sau khi học xong "Bài 31. Hình trụ và hình nón - Toán 9 Kết nối tri thức", bạn có thể thử sức ngay với kho đề kiểm tra 15 phút, 1 tiết và đề thi học kì chuẩn phân phối chương trình Kết Nối Tri Thức. Hỗ trợ tải trọn bộ PDF đề bài kèm Lời giải chi tiết trên App Tri Thức Hub!
Học tập & ôn luyện trên ứng dụng Tri Thức Hub
Tải ứng dụng Tri Thức Hub trên điện thoại hoặc máy tính bảng (hỗ trợ Android & iOS) để làm bài kiểm tra, luyện tập và lưu tiến độ học tập!


