Bài 4. Thực phẩm và dinh dưỡng
Lý thuyết Bài 4: Thực phẩm và dinh dưỡng SGK Công nghệ 6 - Kết nối tri thức
I. MỘT SỐ NHÓM THỰC PHẨM CHÍNH
Thực phẩm chia làm các nhóm: Nhóm thực phẩm cung cấp chất đường, chât tinh bột; nhóm thực phẩm cung cấp chất đạm; nhóm thực phẩm cung cấp chất béo; nhóm thực phẩm cung cấp vitamin; nhóm thực phẩm cung cấp chất khoáng
1. Nhóm thực phẩm cung cấp chất tinh bột, chất đường và chất xơ
- Nguồn gốc: ngũ cốc, bánh mì, khoai, sữa, mật ong, trái cây chính, rau xanh
- Chức năng: nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho mọi hoạt động của cơ thể. Chất xơ hỗ trợ cho hệ tiêu hóa.
2. Nhóm thực phẩm cung cấp chất đạm
- Nguồn gốc: thịt nạc, cá, tôm, trứng, sữa, các loại đậu, hạt điều.
- Chức năng: là thành phần dinh dưỡng để cấu thành cơ thể và giúp cơ thể phát triển tốt.
3. Nhóm thực phẩm cung cấp chất béo
- Nguồn gốc: mỡ động vật, dầu thực vật, bơ
- Chức năng: cung cấp năng lượng cho cơ thể, tích trữ dưới da ở dạng lớp mỡ để bảo vệ cơ thể và giúp chuyển hóa một số loại vitamin.
4. Nhóm thực phẩm cung cấp vitamin
- Vitamin có vai trò tăng cường hệ miễn dịch, tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất giúp cơ thể khỏe mạnh.
- Nguồn cung cấp và vai trò
|
Loại Vitamin |
Nguồn gốc |
Vai trò |
|
Vitamin A |
Trức, bơ, dầu cá, ớt chuông, cà rốt, cần tây, … |
Giúp mắt sáng Làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể |
|
Vitamin B |
Ngũ cốc, cà chua, thịt lợn, thịt bò, gan, trứng, sữa, … |
Kích thích ăn uống Góp phần vào sự phát triển của hệ thần kinh |
|
Vitamin C |
Các loại hoa quả có mùi, có vị chua như cam, bưởi, chanh, … Các loại rau xanh, cà chua |
Làm chậm quá trình lão hóa Làm tăng sức bền của thành mạch máu |
|
Vitamin D |
Bơ, sữa, trứng, dầu cá, các loại nấm |
Cùng với canxi giúp kích thích sự phát triển hệ xương |
|
Vitamin E |
Gan, hạt nảy mầm, dầu thực vật |
Tốt cho da Bảo vệ tế bào |
Nhóm thực phẩm cung cấp chất khoáng
- Chất khoáng giúp cho sự phát triển của xương, hoạt động của cơ bắp, cấu tạo hồng cầu, …
- Mỗi loại chất khoáng có vai trò riêng đối với cơ thể và phần lớn có trong thực phẩm
|
Loại chất khoáng |
Nguồn gốc |
Vai trò |
|
Sắt |
Thịt, cá, gan, trứng, các loại đậu |
Tham gia vào quá trình cấu tạo hồng cầu trong máu |
|
Canxi |
Sữa, trứng, rau xanh |
Giúp cho xương và răng chắc khỏe |
|
Iot |
Các loại hải sản, dầu cá, muối iot |
Tham gia vào quá trình cấu tạo hooc-môn tuyến giáp, giúp phòng tránh bệnh bướu cổ |
II. ĂN UỐNG KHOA HỌC
1. Bữa ăn hợp lí
Bữa ăn hợp lí là bữa ăn kết hợp đa dạng các loại thực phẩm cần thiết, theo tỉ lệ thích hợp để cung cấp vừa đủ cho nhu cầu của cơ thể về năng lượng và chất dinh dưỡng
2. Thói quen ăn uống khoa học
- Ăn đúng bữa: Mỗi ngày cần ăn 3 bữa chính: bữa sáng, bữa trưa và bữa tối
- Ăn đúng cách: Tập trung, nhai kĩ và cảm nhận hương vị món ăn, tạo bầu không khí thân mật, vui vẻ
- Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Thực phẩm lựa chọn, bảo quản, chế biến cẩn thận, đúng cách.
- Chuyên gia dinh dưỡng:
+ Chuyên gia dinh dưỡng là người nghiên cứu về dinh dưỡng và thực phẩm, đồng thời tư vấn cho mọi người về lối sống lành mạnh trong ăn uống, giúp cơ thể khỏe mạnh và phát triển toàn diện
+ Chuyên gia dinh dưỡng thường làm việc tại các bệnh viện, phòng khám y tế cộng đồng, trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Mở đầu trang 22 SGK Công nghệ - Kết nối tri thức
Đề bài
Làm thế nào để có được cơ thể cân đối, khỏe mạnh? Thực phẩm có vai trò như thế nào đối với cơ thể?
Lời giải chi tiết
- Để cơ thể cân đối khoẻ mạnh, chúng ta cần ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tập luyện thể dục đều đặn, ngủ đúng giờ.
- Thực phẩm có vai trò với cơ thể là: Thực phẩm là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, giúp con người phát triển cân đối và khỏe mạnh.
trithuchub.com
Khám phá mục I trang 22 SGK Công nghệ - Kết nối tri thức
Đề bài
Kể tên một số loại thực phẩm mà em biết. Hãy thử phân loại các thực phẩm đó thành các nhóm thực phẩm và đặt tên cho từng nhóm.
Phương pháp giải - Xem chi tiết
- Có 3 nhóm thực phẩm chính: Nhóm thực phẩm giàu chất tinh bột, chất đường và chất xơ; Nhóm thực phẩm giàu chất đạm; Nhóm thực phẩm giàu chất béo.
- Có 2 nhóm thực phẩm bổ xung: Nhóm thực phẩm giàu vitamin; Nhóm thực phẩm giàu chất khoáng.
Lời giải chi tiết
- Những thực phẩm mà em biết như: bánh mì, khoai tây, cơm, bún, rau xanh, trái cây, thịt nạc, tôm, trứng, cá, sữa, các loại hạt như hạt điều, dầu thực vật, bơ, mỡ động vật.
- Phân loại các thực phẩm trên thành các nhóm thực phẩm và đặt tên cho từng nhóm như sau:
|
Nhóm thực phẩm |
Thực phẩm |
|
Nhóm thực phẩm giàu tinh bột, đường và chất xơ |
Bánh mì, khoai tây, cơm, bún, rau xanh, trái cây |
|
Nhóm thực phẩm giàu chất đạm |
Thịt nạc, tôm, trứng, cá, sữa, các loại hạt như hạt điều |
|
Nhóm thực phẩm giàu chất béo |
Dầu thực vật, bơ, mỡ động vật |
trithuchub.com
Luyện tập mục I trang 23 SGK Công nghệ - Kết nối tri thức với cuộc sống
Đề bài
Sắp xếp các thực phẩm trong hình 4.2 vào các nhóm sau: Nhóm thực phẩm giàu chất tinh bộ, chất đường và chất xơ; nhóm thực phẩm giàu chất đạm; nhóm thực phẩm giàu chất béo.
Phương pháp giải - Xem chi tiết
- Có 3 nhóm thực phẩm chính: Nhóm thực phẩm giàu chất tinh bột, chất đường và chất xơ; Nhóm thực phẩm giàu chất đạm; Nhóm thực phẩm giàu chất béo.
- Có 2 nhóm thực phẩm bổ xung: Nhóm thực phẩm giàu vitamin; Nhóm thực phẩm giàu chất khoáng.
Lời giải chi tiết
|
Nhóm thực phẩm |
Hình |
Thực phẩm |
|
Nhóm thực phẩm giàu tinh bột, đường và chất xơ |
d, h, g, c |
Ngô, gạo tẻ, rau bắp cải, mật ong |
|
Nhóm thực phẩm giàu chất đạm |
a, b |
Tôm, thịt bò |
|
Nhóm thực phẩm giàu chất béo |
i, e |
Mỡ lợn, bơ |
trithuchub.com
Luyện tập mục II trang 25 SGK Công nghệ 6 - Kết nối tri thức
Đề bài
Trong ba bữa ăn sau, bữa ăn nào đảm bảo tiêu chí của bữa ăn hợp lí nhất? Vì sao?
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Bữa ăn hợp lí là bữa ăn có sự kết hợp đa dạng các loại thực phẩm cần thiết theo tỉ lệ thích hợp để cung cấp vừa đủ cho nhu cầu của cơ thể về năng lượng và chất dinh dưỡng
Lời giải chi tiết
- Theo em bữa ăn số 3 đảm bảo tiêu chí của bữa ăn hợp lí nhất.
- Giải thích:
+ Bữa ăn số 1 chỉ có các loại rau xanh.
+ Bữa ăn số 2 quá nhiều chất đạm mà thiếu rau xanh.
+ Bữa ăn số 3 kết hợp đa dạng các loại thực phẩm gồm cả chất xơ, chất đạm, tinh bột.
Khám phá mục II trang 25 SGK Công nghệ 6 - Kết nối tri thức
Đề bài
Theo em việc xem chương trình truyền hình trong bữa ăn sẽ có tác hại gì?
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Thói quen ăn uống khoa học: Ăn đúng bữa; ăn đúng cách; đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; uống đủ nước.
Lời giải chi tiết
Theo em, việc xem chương trình truyền hình trong bữa ăn sẽ có tác hại là:
+ Xem truyền hình trong khi ăn sẽ không tập trung cho hoạt động ăn khiến cho mọi người không tập trung vào nhai và nuốt, sẽ không cảm nhận được mùi vị của thức ăn và chất dinh dưỡng không thể hấp thụ.
+ Không những vậy, nếu xem tivi trong bữa ăn sẽ không tạo được bầu không khí thân mật, vui vẻ giữa mọi người.
trithuchub.com
Vận dụng mục II trang 25 SGK Công nghệ 6 - Kết nối tri thức
Câu 1
Quan sát và kể tên các thực phẩm gia đình em hay sử dụng trong một tuần. Em có nhận xét gì về việc sử dụng thực phẩm trong gia đình mình?
Phương pháp giải:
Bữa ăn hợp lí là bữa ăn có sự kết hợp đa dạng các loại thực phẩm cần thiết theo tỉ lệ thích hợp để cung cấp vừa đủ cho nhu cầu của cơ thể về năng lượng và chất dinh dưỡng.
Lời giải chi tiết:
- Gia đình em thường sử dụng các thực phẩm trong một tuần: gạo tẻ, bún, thịt bò, thịt lợn, thịt gà, cá, rau xanh, trái cây, sữa tươi.
- Nhận xét về việc sử dụng thực phẩm của gia đình em: Em thấy việc sử dụng thực phẩm của gia đình đã cân đối các chất dinh dưỡng, đảm bảo sức khỏe.
Câu 2
Đề xuất một số việc làm để hình thành thói quen ăn uống khoa học cho gia đình mình.
Phương pháp giải:
Thói quen ăn uống khoa học: Ăn đúng bữa; ăn đúng cách; đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; uống đủ nước.
Lời giải chi tiết:
Một số việc làm để hình thành thói quen ăn uống khoa học cho gia đình:
+ Ăn đúng bữa, gồm ba bữa chính là bữa sáng, bữa trưa và bữa tối.
+ Ăn đúng cách, không xem ti vi trong bữa ăn, tạo bầu không khí thoải mái và vui vẻ trong bữa ăn.
+ Đảm bảo vệ sinh thực phẩm, lựa chọn thực phẩm sạch và chế biến cẩn thận, đúng cách.
+ Uống đủ nước mỗi ngày.
trithuchub.com