Bài 38. Dữ liệu và thu thập dữ liệu

Lý thuyết Dữ liệu và thu thập dữ liệu Toán 6 KNTT với cuộc sống

I. Thu thập dữ liệu

1. Khái niệm

- Những thông tin thu thập được như: số, chữ, hình ảnh,… được gọi là dữ liệu. Dữ liệu dưới dạng số được gọi là số liệu.

- Số liệu là một loại dữ liệu nhưng dữ liệu chưa chắc là số liệu.

- Các cách thu thập dữ liệu: Quan sát, lập phiếu điều tra (phiếu hỏi), thu thập từ những nguồn có sẵn (sách, báo, trang web,…)

Có nhiều cách để thu thập dữ liệu như quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi,... hay thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web,...

Sau khi thu thập, tổ chức, phân loại, biểu diễn dữ liệu bằng bảng hoặc biểu đồ, ta cần phân tích và xử lí các dữ liệu đó để tìm ra các thông tin hữu ích và rút ra kết luận.

II. Phân loại dữ liệu

1. Khái niệm

- Phân loại dữ liệu là ta đi sắp xếp các thông tin theo những tiêu chí nhất định.

2. Ví dụ

Hình dưới đây là các bình ga của một cửa hàng đang bán.

a) Cửa hàng đang bán tất cả bao nhiêu bình ga?

b) Cửa hàng bán mấy loại bình ga?

Hãy cho biết số lượng bình ga mỗi loại.

Giải:

a) Cửa hàng bán tất cả 8 bình ga

b) Quan sát hình ta thấy các bình ga có hai màu vàng và hồng.

Có hai kích thước: lớn và nhỏ

Nếu lấy tiêu chí là kích thước thì có hai loại ga là:

- Bình cỡ nhỏ: 6 bình

- Bình vỡ lớn: 2 bình

Nếu lấy tiêu chí là màu sắc để phân loại thì có 2 loại bình là:

- Màu hồng: 6 bình

- Màu vàng: 2 bình.

III. Tính hợp lí của dữ liệu

1. Các kiến thức cần nhớ

- Để đánh giá tính hợp lí của dữ liệu, ta cần đưa ra các tiêu chí đánh giá, chẳng hạn như dữ liệu phải:

+ Đúng định dạng: Họ và tên phải là chữ, số tuổi phải là số, email thì phải có kí hiệu @,…

+ Nằm trong phạm vi dự kiến: Số người thì phải là số tự nhiên, cân nặng của người Việt Nam thì phải dưới 200kg, số tuổi của người nguyên dương,…

2. Ví dụ:

a) Danh sách đội học sinh dự thi văn nghệ của lớp 6A được ghi lại trong bảng sau:

STT	Họ và tên
1	Hoàng Thu Trang
2	Đỗ Ngọc Hà
3	Phạm Văn Vũ
4	0384888586
5	Trần Nhật Minh
6	Nguyễn Minh Trí

Dữ liệu không hợp lí ở đây là 0384888586 trong cột Họ và tên vì đây không phải là tên người.

b) Điều tra điểm Toán của 20 bạn trong kì khảo sát đầu năm của lớp 6B:

5	2	8	9	4	6	7	5,5	6	-1
5	10	6	7	-3	8	9	6	3	8

Dữ liệu không hợp lí là -1 và -3 vì số điểm kiểm tra không thể là số âm được.

Trả lời Hoạt động 1 trang 69 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

a) Từ bảng 9.1, em hãy liệt kê nhiệt độ cao nhất (đơn vị độ C) trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019.

b) Những ngày nào trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019 được dự báo không mưa?

Lời giải chi tiết

a. Nhiệt độ cao nhất trong các ngày từ 11-14-2019 đến 20-4-2019 là: 34, 29, 28, 31, 26, 28, 26, 29, 31, 28.

b. Những ngày trong các ngày từ 11-14-2019 đến 20-4-2019 dự báo không mưa là: ngày 13, 16, 18, 19, 20.

Trả lời Hoạt động 2 trang 69 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong các thông tin thu được từ HĐ 1, thông tin nào là số? Thông tin nào không phải là số?

Lời giải chi tiết

Thông tin là số là: nhiệt độ cao nhất, nhiệt độ thấp nhất trong các ngày từ 11/04/2019 đến 20/04/2019 vì các thông tin này cho ta các số.

Thông tin không phải là số là: thời tiết các ngày từ 11/04/2019 đến 20/04/2019

Trả lời Câu hỏi trang 69 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Cho ví dụ về dữ liệu là số, ví dụ về dữ liệu không phải là số.

Lời giải chi tiết

Ví dụ dữ liệu về số:

Chiều cao của các bạn học sinh tổ 1 là: 153 cm; 154 cm; 169 cm; 178 cm; 155 cm

Ví dụ về dữ liệu không phải là số:

Loài động vật được nhắc tới trong sách giáo khoa: Chó, mèo, hươu, nai, bò

Trả lời Luyện tập 1 trang 69 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Cho hai dãy dữ liệu như sau:

(1) Số học sinh các lớp 6 trong trường:

35  42  87  38  40  41  38

(2) Tên món ăn yêu thích của các thành viên trong gia định:

Bánh chưng, pizza, canh cua, gà rán, rau muống luộc, cá kho, rượu vang.

a) Trong các dãy dữ liệu trên, dãy nào là dãy số liệu?

b) Hãy tìm dữ liệu không hợp lí (nếu có) trong mỗi dãy dữ liệu trên.

Lời giải chi tiết

a. Dãy số liệu là: (1) Số học sinh các lớp 6 trong trường.

b. (2) Dữ liệu không hợp lí là: 87, rượu vang

Vì số lượng học sinh trong một lớp không thể quá 60 người.

Rượu không phải là đồ ăn mà là đồ uống.

Trả lời Tranh luận 1 trang 70 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Vuông và Tròn đưa ra nhận xét về bảng Hoa điểm tốt tháng Ba (h.9.1)

Em đồng ý với Vuông và Tròn không?

Lời giải chi tiết

- Điểm số của các bạn là số liệu

- Tên các bạn trong tổ Một không phải là số liệu

Do đó, em đồng ý với Vuông và Tròn.

Trả lời Hoạt động 3 trang 70 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Quân muốn thu thập số liệu về số lượng học sinh đeo kính trong một số lớp học để làm một dự án học tập.

Em hãy giúp Quân bằng cách quan sát và đếm xem lớp em có bao nhiêu bạn đeo kính?

Lời giải chi tiết

Em quan sát và đếm số bạn đeo kính trong lớp em.

Trả lời Hoạt động 4 trang 70 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Vuông gieo một đồng xu 5 lần và ghi lại kết quả như bảng dưới đây (mỗi gạch ứng với một lần xuất hiện). Em hãy gieo một đồng xu 10 lần và ghi lại kết quả theo cách tương tự.

Lời giải chi tiết

Em gieo đồng xu 10 lần và ghi lại vào bảng

Gỉả sử em thu được bảng sau:

Trả lời Hoạt động 5 trang 70 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong môn Giáo dục công dân, cô giáo muốn khảo sát phản ứng của các bạn trong lớp khi phát hiện bạn của mình không trung thực. Em hãy giúp cô giáo làm khảo sát trong lớp em theo các gợi ý sau:

1. Lập phiếu hỏi theo mẫu dưới đây và phát cho các bạn trong lớp.

2. Thu phiếu và tổng hợp xem mỗi phản ứng có bao nhiêu bạn lựa chọn (bảng sau, mỗi gạch tương ứng với một bạn chọn)

   

3. Phản ứng nào được nhiều bạn chọn nhất?

Lời giải chi tiết

1. Em làm theo hướng dẫn của thầy cô giáo.

2. Lựa chọn nào nhiều gạch nhất thì được nhiều bạn chọn nhất.

Ví dụ lớp em có 45 học sinh. Bảng tổng hợp thu được là:

3. Qua bảng tổng hợp trên ta thấy cách khuyên bạn không nên làm như vậy, để bạn tự nói ra sự thật được nhiều bạn chọn nhất (24 bạn)

Trả lời Luyện tập 2 trang 71 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống tập 2

Đề bài

Dựa vào bảng Hoa điểm tốt tháng Ba (h.9.1), hãy lập bảng số điểm của các bạn trong tổ Một theo mẫu như hình dưới:

Ngoài thông tin này, em còn thu thập được những thông tin nào khác từ bảng đó?

Lời giải chi tiết

Ngoài thông tin này, em còn thu được thông tin về số điểm 9, số điểm 10 của ba bạn trong tổ Một.

Trả lời Tranh luận 2 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Người ta muốn thống kê số người tham gia giao thông vượt đèn đỏ trong một ngày tại một ngã tư. Vuông và Tròn đề xuất cách thu thập dữ liệu như sau:

Theo em, cách nào tốt hơn? Vì sao?

Lời giải chi tiết

Bạn Tròn có cách tốt hơn vì khi đặt máy quay thì mất ít thời gian hơn và biết được chính xác số người vượt đèn đỏ hơn.

Cách của bạn Vuông phải hỏi từng người sẽ mất nhiều thời gian và họ có thể khai báo sai sự thật, đồng thời không thể hỏi hết được những người đi qua ngã tư đó.

trithuchub.com

Giải bài 9.1 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Trong các dữ liệu sau, dữ liệu nào là số liệu, dữ liệu nào không phải là số liệu ?

1. Cân nặng của trẻ sơ sinh ( đơn vị tính là gam );

2. Quốc tịch của các học sinh trong một trường quốc tế;

3. Chiều cao trung bình của một số loại cây thân gỗ ( đơn vị tính là mét ).

Lời giải chi tiết

1. Dữ liệu số liệu vì dữ liệu này cho ta các số là số cân của trẻ sơ sinh.

2. Dữ liệu không là số liệu vì dữ liệu này không là số mà là tên các quốc gia.

3. Dữ liệu số liệu vì dữ liệu này cho ta các số là số mét của cây.

Giải bài 9.2 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Bản tin sau được trích từ báo điện tử Vietnamnet ngày 18-3-2020:

'' Như vậy, chỉ trong 12 ngày, Việt Nam đã ghi nhận thêm 60 ca mắc mới Covid - 19 trong đó có 24 người nước ngoài. Hiện Hà Nội là địa phương có nhiều ca mắc mới nhất, với 20 trường hợp, kế đó là Bình Thuận 9 ca, Thành phố Hồ Chí Minh 9 ca "

Thay dấu "?" trong bảng sau bằng số liệu thống kê số ca mắc mới Covid-19 tại các địa phương tính đến ngày 18-3-2020

Lời giải chi tiết

Bảng thống kê:

Địa phương	Số ca mắc mới Covid-19
Hà Nội	20
Bình Thuận	9
Thành phố Hồ Chí Minh	9

Giải bài 9.3 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Bảng sau cho biết số anh chị em ruột trong gia đình của 35 học sinh lớp 6A.

Hãy tìm điểm không hợp lí trong bảng thống kê trên.

Lời giải chi tiết

Tổng số học sinh trong bảng thống kê là: nên đây là điểm không hợp lí.

 

trithuchub.com

Giải bài 9.4 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy tìm dữ liệu không hợp lí ( nếu có ) trong các dãy dữ liệu sau.

Thủ đô của một quốc gia châu Á:

Hà Nội        Bắc Kinh         Paris          Tokyo         Đà Nẵng

Lời giải chi tiết

Dữ liệu không hợp lí là: Đà Nẵng, Paris.

Vì Đà Nẵng không là thủ đô và Paris không nằm trong châu Á.

Giải bài 9.5 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Để hoàn thiện bảng sau, em sẽ sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu nào?

Lời giải chi tiết

Để hoàn thiện bảng, ta sử dụng phương pháp  thu thập dữ liệu: quan sát, thí nghiệm, lấy thông tin từ những nguồn có sẵn...

trithuchub.com

Giải bài 9.6 trang 72 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy lập phiếu hỏi để thu thập dữ liệu về phương tiện đến trường của các thầy cô giáo trong trường em.

Lời giải chi tiết

 Phiếu hỏi: