Bài 39. Bảng thống kê và biểu đồ tranh

Lý thuyết Bảng thống kê và biểu đồ tranh Toán 6 KNTT với cuộc sống

1.Bảng thống kê

Bảng thống kê là một cách trình bày dữ liệu chi tiết hơn bảng dữ liệu ban đầu, bao gồm các hàng và các cột, thể hiện danh sách các đối tượng thống kê cùng với các dữ liệu của đối tượng đó

Ví dụ 1:

Bạn Hùng ghi chép nhanh điểm Toán của các bạn trong tổ 1 của lớp 6A5 thành dãy dữ liệu: 5, 8, 6, 7, 8, 5, 4, 6, 9, 6, 8, 8.

Ta lập được bảng thống kê sau:

- Trong bảng thống kê có:

+ Đối tượng thống kê: Ta cần tìm số liệu của đối tượng nào thì đó là đối tượng thống kê. Các đối tượng này được biểu diễn ở dòng đầu tiên của bảng.

+ Tiêu chí thống kê: Thông tin, đặc điểm của mỗi đối tượng.

+ Ứng với mỗi đối tượng thống kê có một số liệu thống kê theo tiêu chí, lần lượt được biểu diễn ở dòng thứ hai.

Ví dụ 2:

Bảng sau cho biết số anh chị em ruột trong gia đình của 30 học sinh lớp 6A.

Ta cần tìm thông tin số anh chị em ruột nên đối tượng thống kê là 0, 1, 2, 3

Tiêu chí thống kê là số học sinh ứng với số anh chị em ruột.

Chẳng hạn:

Với đối tượng là “Số anh chị em ruột bằng 0” thì có 9 học sinh.

Số học sinh có 1 anh chị em ruột là 6.

Số học sinh có 2 anh chị em ruột là 7.

Số học sinh có 3 anh chị em ruột là 8.

2. Biểu đồ tranh

Biểu đồ tranh sử dụng biểu tượng hoặc hình ảnh để thể hiện dữ liệu. Biểu đồ tranh có tính trực quan, dễ hiểu. Trong biểu đồ tranh, một biểu tượng(hoặc hình ảnh có thể thay thế cho một số đối tượng.

a) Đọc biểu đồ tranh

Biểu đồ tranh sử dụng biểu tượng hoặc hình ảnh để biểu diễn dữ liệu

Một biểu tượng (một hình ảnh) có thể thay thế cho một số các đối tượng.

Cách đọc biểu đồ tranh:

Bước 1: Xác định biểu tượng (hình ảnh) có thể thay thế cho bao nhiêu đối tượng.

Bước 2: Lấy số lượng nhân với số thay thế vừa xác định để tìm số liệu cho đối tượng tương ứng.

b) Ví dụ

Biểu đồ tranh dưới đây cho biết số ti vi (TV) bán được qua các năm của 1 siêu thị điện máy.

Trong hàng thứ hai:

Năm 2016 có số ti vi là 2.500=1000 ti vi.

Năm 2017: 3.500=1500 ti vi.

Năm 2018: 500+250=750 ti vi.

Năm 2019: 4.500=2000 ti vi

Năm 2020: 6.500=3000 ti vi 

c) Vẽ biểu đồ tranh

Để biểu diễn dữ liệu thống kê từ bảng vào biểu đồ tranh, ta thực hiện các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị

*) Chọn biểu tượng (hoặc hình ảnh) đại diện cho dữ liệu cần biểu diễn

*) Xác định mỗi biểu tượng (hoặc hình ảnh) thay thế cho bao nhiêu đối tượng

Bước 2: Vẽ biểu đồ tranh

*) Biểu đồ tranh thường gồm 2 cột

+ Cột 1: Danh sách phân loại đối tượng thống kê

+ Cột 2: Vẽ các biểu tượng thay thế đủ số lượng đối tượng

*) Ghi tên biểu đồ và các chú thích số lượng tương ứng mỗi biểu tượng của biểu đồ tranh

Ví dụ: Biểu đồ tranh dưới đây cho ta thông tin về loại quả yêu thích của các bạn học sinh khối lớp 6.

Trả lời Hoạt động 1 trang 73 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

a)

Hãy đếm xem cửa hàng đó đã bán được bao nhiêu chiếc áo mỗi cỡ rồi thay các dấu “?” bằng số liệu thích hợp trong bảng sau:

b) Dựa vào bảng trên, hãy cho biết cỡ áo nào bán được nhiều nhất, cỡ áo nào bán được ít nhất.

Lời giải chi tiết

a.

Cỡ áo	S	M	L
Số lượng bán được	10	30	15

b. Vì 10 < 15 < 30 nên:

Cỡ áo bán được nhiều nhất là : M 

Cỡ áo bán được ít nhất là : S

Trả lời Hoạt động 2 trang 73 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Cho dãy số liệu về cân nặng  (theo đơn vị ki lô gam) của 15 học sinh lớp 6 như sau:

40, 39. 41, 45, 41, 42, 40, 42, 40, 41, 43, 40, 42, 45, 42.

a) Hãy lập bảng thống kê theo mẫu sau:

b) Dựa vào bảng hãy cho biết có bao nhiêu bạn nặng 45 ki lô gam?

Lời giải chi tiết

a.

Cân nặng (kg)	39	40	41	42	43	45
Số học sinh	1	4	3	4	1	2

b. Có 2 bạn cân nặng 45 kilogam.

Trả lời Luyện tập 1 trang 74 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

1. Cho các loại cây: bưởi, lúa, hồng xiêm, tỏi, hoa huệ, mít, ổi. Hãy xác định loại rễ (rễ cọc, rễ chùm) của mỗi cây rồi lập bảng thống kê về số lượng cây theo loại rễ.

2. Trong một kì thi quốc tế, các thành viên đội tuyển Việt Nam đạt được số điểm lần lượt là:

26     18     36     28     21     32

Biết rằng người ta phân loại huy chương theo điểm số như sau:

Từ 15 đến dưới 24 điểm: Huy chương đồng.

Từ 24 đến dưới 31 điểm: Huy chương bạc.

Từ 31 điểm trở lên: Huy chương vàng.

Em hãy lập bảng thống kê số lượng huy chương của đội tuyển Việt Nam trong kì thi này theo mẫu sau:

Lời giải chi tiết

1.

Rễ cọc : bưởi ; hồng xiêm ; mít ; ổi

Rễ chùm : lúa ; tỏi ; hoa huệ.

Loại rễ	Cọc	Chùm
Số lượng cây	4	3

2.

Huy chương	Vàng	Bạc	Đồng
Số học sinh	2	2	2

 

Trả lời Hoạt động 3 trang 75 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Hãy vẽ lại hình sau vào vở rồi hoàn thiện biểu đồ tranh để biểu diễn bảng thống kê trong HĐ 1. Cho mỗi hình  ứng với 5 chiếc áo bán ra.

 

Lời giải chi tiết

Cỡ áo	S	M	L
Số lượng bán được	10	30	15

Áo cỡ S: 10:5=2 hình

Áo cỡ M: 30:5=6 hình

Áo cỡ L: 15:5=3 hình

Biểu đồ tranh:

Trả lời Hoạt động 4 trang 75 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Thống kê số bạn mang bút chì và tẩy ở tổ em. Lập bảng thống kê rồi vẽ biểu đồ tranh cho bảng thống kê đó.

Lời giải chi tiết

Ví dụ: Tổ em có sĩ số 15.

Có 10 bạn mang bút chì, 5 bạn còn lại không mang bút chì.

Có 9 bạn mang tẩy và 6 bạn không mang tẩy.

Bảng thống kê:

	Mang đi	Không mang đi
Bút chì	10	5
Tẩy	9	6

Biểu đồ tranh:

Trả lời Luyện tập 2 trang 75 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Biểu đồ tranh ở bên cho biết món ăn sáng yêu thích của các bạn trong lớp.

Lập bảng thống kê biểu diễn số lượng học sinh trong lớp ưa thích mỗi món ăn.

Lời giải chi tiết

Vì mỗi biểu tượng mặt cười ứng với 5 bạn nên

Số bạn thích phở là: 2.5=10 (bạn)

Số bạn thích bánh mì là: 4.5=20 (bạn)

Số bạn thích bún là: 1.5=5 (bạn)

Số bạn thích xôi là: 2.5=10 (bạn)

Tên món ăn	Phở	Bánh mì	Bún	Xôi
Số lượng học sinh	10	20	5	10

Trả lời Vận dụng trang 75 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Một cuộc điều tra về vệ sinh trường học cho thấy có 50 học sinh có sử dụng xà phòng rửa tay, 30 học sinh chỉ rửa tay bằng nước sạch, 10 học sinh không rửa tay trước khi ăn.

a) Lập bảng thống kê biểu diễn dữ liệu đã thu thập.

b) Cho mỗiứng với 10 học sinh. Vẽ biểu đồ tranh cho bảng thống kê thu được từ câu a.

Lời giải chi tiết

a.

Trường hợp	Xà phòng	Nước sạch	Không rửa tay
Số học sinh	50	30	10

b.

Số biểu tượng ứng với trường hợp “xà phòng” là:50:10=5

Số biểu tượng ứng với trường hợp “nước sạch” là:30:10=3

Số biểu tượng ứng với trường hợp “không rửa tay” là:10:10=1

Giải bài 9.7 trang 76 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Một phường lắp đặt hệ thống lấy ý kiến đánh giá của nhân dân về thái độ phục vụ của cán bộ phường. Biểu đồ tranh dưới đây là kết quả đánh giá của người dân về một cán bộ trong một tuần làm việc. 

Mỗi biểu tượng thể hiện kết quả một lần đánh giá :

Cả tuần có bao nhiêu lượt người cho ý kiến đánh giá về cán bộ này? Có bao nhiêu lượt đánh giá hài lòng, bình thường, không hài lòng?

Lời giải chi tiết

Ta đếm từ thứ hai đến thứ sáu có tổng cộng 14 mặt cười màu đỏ, 20 mặt cười màu xanh lá và 9 mặt cười màu xanh dương nên ta có bảng sau:

Thái độ	Hài lòng	Bình thường	Không hài lòng
Số lần đánh giá	14	20	9

Số lượt người đánh giá về cán bộ này trong cả tuần là: 14 + 20 + 9 = 43 (lượt người)

Giải bài 9.8 trang 76 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Biểu đồ tranh sau đây cho biết số lượt ô tô vào gửi tại một bãi đỗ xe vào các ngày trong một tuần.

Hãy lập bảng thống kê biểu diễn số ô tô vào gửi tại bãi đỗ xe ở các ngày trong tuần.

Lời giải chi tiết

Số ô tô vào gửi ngày

Thứ hai là: 5.3=15 (xe)

Thứ ba là: 7.3=21 (xe)

Thứ tư là: 3.3=9 (xe)

Thứ năm là: 4.3=12 (xe)

Thứ sáu là: 6.3=18 (xe)

Thứ	Hai	Ba	Tư	Năm	Sáu
Số ô tô	15	21	9	12	18

Giải bài 9.9 trang 76 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Lớp 6A lấy ý kiến của các bạn trong lớp về việc tham gia các câu lạc bộ ngoại ngữ với 3 lựa chọn:

A. Tiếng Anh

B. Tiếng Pháp 

C. Tiếng Nga

Mỗi học sinh chỉ được chọn tham gia một trong ba câu lạc bộ. Kết quả khảo sát như sau:

a. Lập bảng thống kê biểu diễn số lượng học sinh đăng kí tham gia mỗi câu lạc bộ;

b. Vẽ biểu đồ tranh cho bảng thống kê ở câu a.

Lời giải chi tiết

a.

Câu lạc bộ	Tiếng Anh	Tiếng Pháp	Tiếng Nga
Số lượng học sinh tham gia	18	12	6

b.

Vì 6 là một ƯC (18,12,6) nên có thể chọn mỗi biểu tượng tương ứng với 6 học sinh.

Câu lạc bộ Tiếng Anh chứa: 18:6 = 3 (biểu tượng)

Câu lạc bộ Tiếng Pháp chứa: 12:6 = 2 (biểu tượng)

Câu lạc bộ Tiếng Nga chứa: 6:6 = 1 (biểu tượng)

Câu lạc bộ	Tiếng Anh	Tiếng Pháp	Tiếng Nga
Số lượng học sinh tham gia	# # #	# #	#

(Mỗi # ứng với 6 bạn tham gia câu lạc bộ)

Giải bài 9.10 trang 76 SGK Toán 6 Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề bài

Bảng thống kê sau cho biết số lượng tin nhắn một người nhận được vào các ngày làm việc trong tuần.

Dùng mỗi biểu tượng  cho 2 tin nhắn , hãy vẽ biểu đồ tranh biểu diễn bảng thống kê trên.

Lời giải chi tiết

Thứ hai có 6 tin nhắn nên số biểu tượng lá thư là: 6:2=3.

Thứ ba có 4 tin nhắn nên số biểu tượng lá thư là: 4:2=2.

Thứ tư có 4 tin nhắn nên số biểu tượng lá thư là: 4:2=2.

Thứ năm có 2 tin nhắn nên số biểu tượng lá thư là: 2:2=1.

Thứ sáu có 8 tin nhắn nên số biểu tượng lá thư là: 8:2=4.