
Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Flashcard 60s: Kiến thức cốt lõi
Lật thẻ nhớ nhanhChỉ 1 phút nắm trọn định nghĩa, dạng bài và bí quyết làm bài trước khi đọc giải
Ghi nhớ & Mẹo giải nhanh: Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Lý thuyết Vị trí tương đối của hai đường tròn Toán 9 Kết nối tri thức
1. Hai đường tròn cắt nhau
|
Nếu hai đường tròn có đúng hai điểm chung thì ta gọi đó là hai đường tròn cắt nhau. Hai điểm chung đó là hai giao điểm của chúng. |

Hai đường tròn (O;R) và (O;R’) cắt nhau khi
\(R - R' < OO' < R + R'\) (với \(R > R'\))
Ví dụ: Cho OO’ = 5cm, khi đó hai đường tròn (O;4cm) và (O’;3cm) cắt nhau vì:
4cm – 3cm = 1cm < 5cm < 7cm = 4cm + 3cm.
2. Hai đường tròn tiếp xúc với nhau
|
Nếu hai đường tròn có duy nhất một điểm chung thì ta nói đó là hai đường tròn tiếp xúc với nhau. Điểm chung đó gọi là tiếp điểm của chúng. |

+ Hai đường tròn (O;R) và (O’;R’) tiếp xúc ngoài khi \(OO' = R + R'\).
+ Hai đường tròn (O;R) và (O’;R’) tiếp xúc trong khi \(OO' = R - R'\left( {R > R'} \right)\).
Nếu hai đường tròn tiếp xúc với nhau thì tiếp điểm thẳng hàng với hai tâm.
Ví dụ:
Cho OO’ = 5cm, khi đó hai đường tròn (O;3cm) và (O’;2cm) tiếp xúc ngoài với nhau vì 5cm = 3cm + 2cm.
Cho OO’ = 3cm, khi đó hai đường tròn (O;8cm) và (O’;5cm) tiếp xúc trong với nhau vì 3cm = 8cm - 5cm.
3. Hai đường tròn không giao nhau
|
Nếu hai đường tròn không có điểm chung nào thi ta nói đó là hai đường tròn không giao nhau. |

- Hai đường tròn (O;R) và (O’;R’) ngoài nhau khi \(OO' > R + R'\);
- Đường tròn (O;R) đựng đường tròn (O’;R’) khi \(R > R'\) và \(OO' < R - R'\).
Khi O trùng với O’ và \(R \ne R'\) thì ta có hai đường tròn đồng tâm.
Ví dụ: Cho đường tròn (O;3cm) và (O’;4cm) có \(OO' > 8cm\) thì \(OO' = 8cm > 3cm + 4cm = R + R'\) nên (O;3cm) và (O’;4cm) là hai đường tròn ngoài nhau.
Bảng tổng kết vị trí tương đối của hai đường tròn



Giải mục 1 trang 104, 105 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
HĐ1
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 1 trang 104 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Cho hình 5.31, trong đó giả sử O’A < OA.

Ta có: OA – O’A < OO’ < OA + O’A. Hãy vẽ hai đường tròn (O; OA) và (O’; O’A) và cho biết hai đường tròn này có mấy điểm chung?
Phương pháp giải:
Lần lượt vẽ các đường tròn (O; OA) và (O’; O’A) , rồi đếm số điểm chung.
Lời giải chi tiết:

Hai đường tròn có 2 điểm chung.
LT1
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 1 trang 105 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Cho đường tròn (O; 5 cm) và điểm I cách O một khoảng 2 cm. Xác định vị trí tương đối của đường tròn đã cho và đường tròn (I; r) trong mỗi trường hợp sau:
a) r = 4 cm;
b) r = 6 cm
Phương pháp giải:
Kiểm tra điều kiện để hai đường tròn cắt nhau.
Lời giải chi tiết:
a) Ta có: OI = 2 (cm) ; R – r = 5 – 4 = 1 (cm) ; R + r = 5 + 4 = 9 (cm)
Mà 1 < 2 < 9 nên R – r < OI < R + r
Suy ra hai đường tròn cắt nhau.
b) Ta có: OI = 2 (cm) ; r – R = 6 – 5 = 1 (cm) ; R + r = 6 + 5 = 11 (cm)
Mà 1 < 2 < 11 nên r – R < OI < R + r
Suy ra hai đường tròn cắt nhau.
Giải mục 2 trang 105 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
HĐ2
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 2 trang 105 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Trên hình 5.33a, ta có OO’ = OA + O’A; trên Hình 5.33b, ta có OO’ = OA - O'A. Trong mỗi trường hợp, hãy vẽ hai đường tròn (O; OA) và (O; O’A) và cho biết hai đường tròn đó có mấy điểm chung?
Phương pháp giải:
Lần lượt vẽ các đường tròn (O; OA) và (O’; O’A) , rồi đếm số điểm chung.
Lời giải chi tiết:

Cả hai trường hợp a) và b) hai đường tròn đều có 1 điểm chung.
LT2
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 2 trang 105 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Cho hai điểm O và O’ sao cho OO’ = 3 cm. Giải thích tại sao hai đường tròn (O; 8 cm) và (O’; 5 cm) tiếp xúc với nhau. Chúng tiếp xúc trong hay tiếp xúc ngoài?
Phương pháp giải:
Hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc ngoài nếu OO’ = R + R’
Hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc trong nếu OO’ = R – R’ (R > R’)
Lời giải chi tiết:
Ta có: R = 8, R’ = 5 cm, OO’ = 3 cm.
Vì R – R’ = 8 – 5 = 3 = OO’ nên hai đường tròn tiếp xúc trong.
Giải mục 3 trang 106, 107 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
HĐ3
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Hoạt động 3 trang 106 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Trên hình 5.35a, ta có OO’ > OA + OB, trên Hình 5.35b, ta có OO’ < OA – O’B. Trong mỗi trường hợp, hãy vẽ hai đường tròn (O; OA) và (O’; OB) và cho biết hai đường tròn đó có điểm chung nào không.
Phương pháp giải:
Lần lượt vẽ các đường tròn (O; OA) và (O’; O’B) , rồi đếm số điểm chung.
Lời giải chi tiết:

Cả hai trường hợp a) và b) hai đường tròn đều không có điểm chung.
LT3
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Luyện tập 3 trang 106 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Cho hai điểm O và O’ sao cho OO’ = 2 cm. Xác định vị trí tương đối của hai đường tròn (O; 5 cm) và (O’; r) , biết rằng r < 3 cm.
Phương pháp giải:
Hai đường tròn (O; R) và (O; r) ngoài nhau nếu OO’ > R + r
Đường tròn (O; R) đựng đường tròn (O; r) nếu OO’ < R – r (R > r)
Lời giải chi tiết:
Vì R – OO’ = 5 – 2 = 3 > r nên R – r > OO’
Suy ra đường tròn (O; R) đựng đường tròn (O; r)
TH
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Thực hành trang 106 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Để mô phỏng nguyệt thực, hãy cắt hai hình tròn từ giấy: hình tròn thứ nhất màu sáng tượng trưng cho Mặt Trăng, hình tròn thứ hai màu tối (to hơn bằng giấy mờ càng tốt) tượng trưng cho bóng Trái Đất. Sắp xếp hai hình tròn để:
a) Mô phỏng nguyệt thực một phần. Khi đó, hình ảnh của hai đường tròn có vị trí tương đối như thế nào?
b) Mô phỏng nguyệt thực toàn phần. Khi đó, hình ảnh của hai đường tròn có vị trí tương đối như thế nào?
Phương pháp giải:
Khi Mặt Trời, Trái Đất, Mặt Trăng cùng gần thẳng hàng nhau thì đó chính là hiện tượng nguyệt thực một phần. Vì lúc này ánh sáng Mặt Trời không thể chiếu tới một phần Mặt Trăng và bóng của Trái Đất nên Mặt Trăng sẽ bị khuyết 1 phần.
Nguyệt thực toàn phần là hiện tượng xảy ra khi Mặt Trăng vào vùng bóng tối của Trái Đất. Lúc này Mặt Trăng sẽ bị che khuất hoàn toàn.
Lời giải chi tiết:
a) Mô phỏng nguyệt thực một phần: Dùng đèn pin loại nhỏ chiếu vào Trái đất, đặt Mặt trăng đằng phía sau hình tròn Trái đất sao sao 1 phần bóng của rái đất in lên hình tròn biểu tượng mặt trăng ta thu được hình ảnh nguyệt thực.
Khi nguyệt thực một phần, hai đường tròn sẽ cắt nhau.
b) Mô phỏng nguyệt thực toàn phần:
Dùng đèn pin loại nhỏ chiếu vào Trái đất, đặt Mặt trăng đằng phía sau hình tròn Trái đất sao cho toàn bộ bóng của Trái đất in lên hình tròn biểu tượng Mặt trăng ta thu được hình ảnh nguyệt thực.
Khi nguyệt thực toàn phần, hai đường tròn không giao nhau: Hai đường tròn đựng nhau.
TL
Video hướng dẫn giải
Trả lời câu hỏi Tranh luận trang 107 SGK Toán 9 Kết nối tri thức
Tròn cho rằng: Nói “hai đường tròn không cắt nhau” cũng có nghĩa là “hai đường tròn không giao nhau”. Theo em, Tròn đúng hay sai?
Phương pháp giải:
Vị trí tương đối của hai đường tròn dựa trên số điểm chung, trong trường hợp hai đường tròn không cắt nhau (2 điểm chung) , đường tròn có thể có 1 điểm chung (tiếp xúc nhau) hoặc không có điểm chung nào ( hai đường tròn không giao nhau).
Lời giải chi tiết:
Tròn trả lời sai vì hai đường tròn không cắt nhau thì hai đường tròn có thể tiếp xúc nhau hoặc không giao nhau.
Giải bài tập 5.24 trang 107 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
Đề bài
Hình 5.37 cho thấy hình ảnh của những đường tròn qua cách trình bày một số sản phẩm mây tre đan. Bằng cách đánh số các đường tròn, em hãy chỉ ra một vài cặp đường tròn cắt nhau và cặp đường tròn không giao nhau.

Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Lần lượt đánh số và chỉ ra một vài cặp đường tròn cắt nhau và cặp đường tròn không giao nhau.
Lời giải chi tiết

Các cặp đường tròn cắt nhau: 3 và 4, 2 và 5, 7 và 8, 8 và 9.
Các cặp đường tròn không giao nhau: 1 và 4, 1 và 2, 2 và 4, 5 và 9, 6 và 8, …
Giải bài tập 5.25 trang 107 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
Đề bài
Cho hai điểm O và O’ cách nhau một khoảng 5 cm. Mỗi đường tròn sau đây có vị trí tương đối như thế nào đối với đường tròn (O; 3 cm) .
a) Đường tròn (O’; 3 cm)
b) Đường tròn (O’; 1 cm)
c) Đường tròn (O’; 8 cm)
Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
+ Nếu R – R’ < OO’ < R + R’ thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) cắt nhau.
+ Nếu OO’ = R + R’ thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc ngoài.
+ Nếu OO’ = R – R’ > 0 thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc trong.
+ Nếu OO’ > R + R’ thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) ngoài nhau.
+ Nếu OO’ < R – R’ thì hai đường tròn (O; R) đựng đường tròn (O’; R’) .
Lời giải chi tiết
Ta có: OO’ = 5 cm
a) Vì 3 – 3 < 5 < 3 + 3 hay 0 < 1 < 6 nên hai đường tròn (O; 3 cm) và (O’; 3 cm) cắt nhau.
b) Vì 5 > 3 + 1 > 3 – 1 hay 5 > 4 > 2 nên hai đường tròn (O; 3 cm) và (O’; 1 cm) nằm ngoài nhau.
c) Vì 8 + 3 > 5 = 8 – 3 hay 11 > 5 = 5 nên hai đường tròn (O; 3 cm) và (O’; 8 cm) tiếp xúc trong.
Giải bài tập 5.26 trang 107 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
Đề bài
Cho ba điểm thẳng hàng O, A và O’. Với mỗi trường hợp sau, hãy viết hệ thức giữa các độ dài OO’, OA và O’A rồi xét xem hai đường tròn (O; OA) và (O’; O’A) tiếp xúc trong hay tiếp xúc ngoài với nhau; vẽ hình để khẳng định dự đoán của mình.
a) Điểm A nằm giữa hai điểm O và O’;
b) Điểm O nằm giữa hai điểm A và O’;
c) Điểm O’ nằm giữa hai điểm A và O.
Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Dựa vào tính chất của điểm nằm giữa, suy ra hệ thức liên hệ giữa tổng hiệu hai bán kính và khoảng cách giữa hai tâm.
+ Nếu OO’ = R + R’ thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc ngoài.
+ Nếu OO’ = R – R’ > 0 thì hai đường tròn (O; R) và (O’; R’) tiếp xúc trong.
Lời giải chi tiết
a) Nếu điểm A nằm giữa hai điểm O và O’ thì OO’ = OA + O’A
Suy ra (O; OA) và (O’; O’A) tiếp xúc ngoài.

b) Nếu điểm O nằm giữa hai điểm A và O’ thì OO’ = O’A – OA
Suy ra (O; OA) và (O’; O’A) tiếp xúc trong.

c) Nếu điểm O’ nằm giữa hai điểm A và O thì OO’ = OA – O’A
Suy ra (O; OA) và (O’; O’A) tiếp xúc trong.

Giải bài tập 5.27 trang 107 SGK Toán 9 tập 1 - Kết nối tri thức
Đề bài
Cho hai đường tròn (O) và (O’) tiếp xúc ngoài với nhau tại A. Một đường thẳng qua A cắt (O) tại B và cắt (O’) tại C. Chứng minh rằng OB // O’C.
Video hướng dẫn giải
Phương pháp giải - Xem chi tiết
Dựa vào tính chất của tam giác cân và hai góc đối đỉnh suy ra
Khi đó OB // O’C.
Lời giải chi tiết

Vì OA = OB nên tam giác OAB cân tại O.
Suy ra:
Vì O’A = O’C nên tam giác O’AC cân tại O.
Suy ra:
Lại có: (Hai góc đối đỉnh)
Suy ra:
Vậy OB // O’C.
Công cụ tra cứu bỏ túi cho Toán Lớp 9
Tra cứu nhanh công thức, bảng biểu và phương pháp giải miễn phí 24/7
Tổng hợp công thức trọng tâm từ lớp 6 đến 12 chuẩn SGK mới GDPT 2018.
Giải phương trình bậc 2, hệ 2 ẩn với các bước biến đổi chi tiết.
Tính chu vi, diện tích tam giác, hình tròn, nón, trụ, cầu và Oxyz.
Luyện bảng nhân 2-9, mẹo tính nhẩm nhanh & đổi đơn vị đo lường.
Đánh giá độ hữu ích của lời giải
Ý kiến của em giúp Tri Thức Hub nâng cao chất lượng bài giảng
Lời giải bài Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức có giúp em hiểu rõ phương pháp và tự làm được bài tập không?
Em đã nắm chắc bài học chưa?
Trắc nghiệm củng cố: Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Thử sức ngay với 5 câu trắc nghiệm nhanh dưới đây để củng cố kiến thức và nhận kết quả cùng lời giải thích chi tiết ngay tại chỗ!
Bài học cùng chuyên đề: Chương 5. Đường tròn
Bài 13. Mở đầu về đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Bài 14. Cung và dây của một đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Bài 15. Độ dài của cung tròn. Diện tích hình quạt tròn và hình vành khuyên - Toán 9 Kết nối tri thức
Luyện tập chung trang 96 - Toán 9 Kết nối tri thức
Bài 16. Vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Luyện tập chung trang 108 - Toán 9 Kết nối tri thức
Đề ôn luyện trắc nghiệm liên quan
Trắc nghiệm củng cố: Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức
Bộ câu hỏi gồm 15 câu bám sát bài học có giải thích chi tiết.
Kho đề thi & Kiểm tra định kỳ Lớp 9
Tổng hợp đề thi giữa kỳ, học kỳ và đề ôn luyện trắc nghiệm trực tuyến miễn phí.
Luyện đề thi Giữa kì & Học kì Toán Lớp 9 Lớp LOP9
Sau khi học xong "Bài 17. Vị trí tương đối của hai đường tròn - Toán 9 Kết nối tri thức", bạn có thể thử sức ngay với kho đề kiểm tra 15 phút, 1 tiết và đề thi học kì chuẩn phân phối chương trình Kết Nối Tri Thức. Hỗ trợ tải trọn bộ PDF đề bài kèm Lời giải chi tiết trên App Tri Thức Hub!
Học tập & ôn luyện trên ứng dụng Tri Thức Hub
Tải ứng dụng Tri Thức Hub trên điện thoại hoặc máy tính bảng (hỗ trợ Android & iOS) để làm bài kiểm tra, luyện tập và lưu tiến độ học tập!
